przemówić (publicznie) - Wielki słownik języka polskiego PAN

1.

wygłosić mowę

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Język

mówienie

biskup, papież, proboszcz; minister, premier, prezes, prezydent; rektor... przemówił
przemówić do mieszkańców, do wiernych, do zgromadzonych...; na wiecu, na zebraniu; w parlamencie, w sejmie
przemówić przez radio
przemówić w czyimś imieniu
przemówić publicznie

- Skoro nie wystarczy przekonać pojedynczych ludzi, trzeba przemówić do tłumów - stwierdziła. Jednak próba przemówienia do ludzi znajdujących się na rynku nie skończyła się niczym dobrym.

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Poza nurtem czasu, 1996

Roztrąbili, że przemówię na dużej przerwie. Ludność przybyła gromadnie. Nawet sporo dzieci z klas pierwszych.

źródło: NKJP: Tadeusz Zimecki: Ja, Franek..., 2001

Zani ponownie wlazł na sejmową trybunę i przemówił donośnie: - Proszę o uwagę! Przedstawiciele międzynarodowego korpusu dyplomatycznego opuszczą teraz salę.

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	przemówię	przemówimy
2 os.	przemówisz	przemówicie
3 os.	przemówi	przemówią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przemówiłem +(e)m przemówił	przemówiłam +(e)m przemówiła	przemówiłom +(e)m przemówiło	przemówiliśmy +(e)śmy przemówili	przemówiłyśmy +(e)śmy przemówiły
2 os.	przemówiłeś +(e)ś przemówił	przemówiłaś +(e)ś przemówiła	przemówiłoś +(e)ś przemówiło	przemówiliście +(e)ście przemówili	przemówiłyście +(e)ście przemówiły
3 os.	przemówił	przemówiła	przemówiło	przemówili	przemówiły

bezosobnik: przemówiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		przemówmy
2 os.	przemów	przemówcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przemówiłbym bym przemówił	przemówiłabym bym przemówiła	przemówiłobym bym przemówiło	przemówilibyśmy byśmy przemówili	przemówiłybyśmy byśmy przemówiły
2 os.	przemówiłbyś byś przemówił	przemówiłabyś byś przemówiła	przemówiłobyś byś przemówiło	przemówilibyście byście przemówili	przemówiłybyście byście przemówiły
3 os.	przemówiłby by przemówił	przemówiłaby by przemówiła	przemówiłoby by przemówiło	przemówiliby by przemówili	przemówiłyby by przemówiły

bezosobnik: przemówiono by

bezokolicznik: przemówić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przemówiwszy

gerundium: przemówienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przemówienie	przemówienia
D.	przemówienia	przemówień
C.	przemówieniu	przemówieniom
B.	przemówienie	przemówienia
N.	przemówieniem	przemówieniami
Ms.	przemówieniu	przemówieniach
W.	przemówienie	przemówienia

odpowiednik aspektowy: przemawiać

Składnia

Rz_osobowy	+	przemówić	+	GDZIE
Rz_osobowy	+	przemówić	+	do KOGO
Rz_osobowy	+	przemówić	+	MOWA WPROST

Pochodzenie

Zob. mówić