UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stoczyć się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Zob. toczyć

1. o beczce

Definicja

przesuwając się po podłożu, obracając się wokół własnej osi, znaleźć się w miejscu położonym niżej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sturlać się

Połączenia

  • kamień, samochód stoczył się
  • stoczyć się urwiskiem, zboczem
  • stoczyć się do jeziora, do rzeki, do szybu, do wody
  • stoczyć się na podłogę, na ziemię
  • stoczyć się po kamieniach, po stoku, po zboczu
  • stoczyć się w dół, w przepaść
  • stoczyć się z góry, z nasypu, z pagórka, ze schodów, ze skarpy, ze stoku, z wiaduktu, ze wzgórza, ze zbocza

Cytaty

Policjant stoczył się z nasypu, padł twarzą w sięgającą do kostek wodę przydrożnego rowu i utonął, nim walka dobiegła końca.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004

Po stopniach stoczył się z łomotem okopcony blaszany piecyk.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo: komedia romantyczna, 2004

Kłódka upadła na schody z hałasem i stoczyła się do piwnicy.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Stracił panowanie nad kierownicą, zjechał z jezdni i stoczył się po górskim zboczu.

źródło: NKJP: Paweł Sasko: Nocne motyle: Dziewczynka bez zęba na przedzie, Esensja, nr 10, 2008

Nagle ogromny ford Fryderyka, wziąwszy rozpęd, stoczył się ze skarpy wprost do wody.

źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stoczę się
stoczymy się
2 os. stoczysz się
stoczycie się
3 os. stoczy się
stoczą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stoczyłem się
+(e)m się stoczył
stoczyłam się
+(e)m się stoczyła
stoczyłom się
+(e)m się stoczyło
stoczyliśmy się
+(e)śmy się stoczyli
stoczyłyśmy się
+(e)śmy się stoczyły
2 os. stoczyłeś się
+(e)ś się stoczył
stoczyłaś się
+(e)ś się stoczyła
stoczyłoś się
+(e)ś się stoczyło
stoczyliście się
+(e)ście się stoczyli
stoczyłyście się
+(e)ście się stoczyły
3 os. stoczył się
stoczyła się
stoczyło się
stoczyli się
stoczyły się

bezosobnik: stoczono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stoczmy się
2 os. stocz się
stoczcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stoczyłbym się
bym się stoczył
stoczyłabym się
bym się stoczyła
stoczyłobym się
bym się stoczyło
stoczylibyśmy się
byśmy się stoczyli
stoczyłybyśmy się
byśmy się stoczyły
2 os. stoczyłbyś się
byś się stoczył
stoczyłabyś się
byś się stoczyła
stoczyłobyś się
byś się stoczyło
stoczylibyście się
byście się stoczyli
stoczyłybyście się
byście się stoczyły
3 os. stoczyłby się
by się stoczył
stoczyłaby się
by się stoczyła
stoczyłoby się
by się stoczyło
stoczyliby się
by się stoczyli
stoczyłyby się
by się stoczyły

bezosobnik: stoczono by się

bezokolicznik: stoczyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: stoczywszy się

gerundium: stoczenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stoczenie się
stoczenia się
D. stoczenia się
stoczeń się
C. stoczeniu się
stoczeniom się
B. stoczenie się
stoczenia się
N. stoczeniem się
stoczeniami się
Ms. stoczeniu się
stoczeniach się
W. stoczenie się
stoczenia się

odpowiednik aspektowy: staczać się

Składnia

bez ograniczeń + stoczyć się +
CZYM
bez ograniczeń + stoczyć się +
SKĄD
bez ograniczeń + stoczyć się +
DOKĄD

2. o gospodarce

Definicja

doprowadzić się do złego stanu lub pogorszenia swojego statusu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zdemoralizować się

Połączenia

  • kolega, przyjaciel, syn, znajomy stoczył się; córka, koleżanka; gospodarka stoczyła się; dziecko; państwo, społeczeństwo stoczyło się
  • stoczyć się do rynsztoka; do jakiegoś poziomu
  • stoczyć się na dno
  • stoczyć się w bagno

Cytaty

Od niedawna musiała zniżyć się do roli kwiaciarki. [...] W istocie, Madame Boucher stoczyła się dużo wcześniej, nim została kwiaciarką.

źródło: NKJP: Tomasz Piątek: Błogosławiony wiek, 2006

Widać krew nie woda, coś tam jednak dobrego odziedziczył w charakterze po przodkach, skoro nie stoczył się do poziomu pospolitego nożownika z mrocznych zaułków Podzamcza.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem, 2005

Strasznie się stoczył, nie poznałbyś go, nieogolony, śmierdzący, wciąż w tych samych ciuchach, miał w oczach jakąś dzikość, można się było przestraszyć.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Walka, którą prowadzili o schedę po Neronie Galba, Otton, Witeliusz i Flawiusz, ukazuje całą otchłań deprawacji, w jaką stoczyła się Rzeczpospolita Rzymska w sto lat zaledwie po zamachu na Cezara.

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stoczę się
stoczymy się
2 os. stoczysz się
stoczycie się
3 os. stoczy się
stoczą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stoczyłem się
+(e)m się stoczył
stoczyłam się
+(e)m się stoczyła
stoczyłom się
+(e)m się stoczyło
stoczyliśmy się
+(e)śmy się stoczyli
stoczyłyśmy się
+(e)śmy się stoczyły
2 os. stoczyłeś się
+(e)ś się stoczył
stoczyłaś się
+(e)ś się stoczyła
stoczyłoś się
+(e)ś się stoczyło
stoczyliście się
+(e)ście się stoczyli
stoczyłyście się
+(e)ście się stoczyły
3 os. stoczył się
stoczyła się
stoczyło się
stoczyli się
stoczyły się

bezosobnik: stoczono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. stoczmy się
2 os. stocz się
stoczcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. stoczyłbym się
bym się stoczył
stoczyłabym się
bym się stoczyła
stoczyłobym się
bym się stoczyło
stoczylibyśmy się
byśmy się stoczyli
stoczyłybyśmy się
byśmy się stoczyły
2 os. stoczyłbyś się
byś się stoczył
stoczyłabyś się
byś się stoczyła
stoczyłobyś się
byś się stoczyło
stoczylibyście się
byście się stoczyli
stoczyłybyście się
byście się stoczyły
3 os. stoczyłby się
by się stoczył
stoczyłaby się
by się stoczyła
stoczyłoby się
by się stoczyło
stoczyliby się
by się stoczyli
stoczyłyby się
by się stoczyły

bezosobnik: stoczono by się

bezokolicznik: stoczyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: stoczywszy się

gerundium: stoczenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stoczenie się
stoczenia się
D. stoczenia się
stoczeń się
C. stoczeniu się
stoczeniom się
B. stoczenie się
stoczenia się
N. stoczeniem się
stoczeniami się
Ms. stoczeniu się
stoczeniach się
W. stoczenie się
stoczenia się

odpowiednik aspektowy: staczać się

Data ostatniej modyfikacji: 12.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json