UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

aparat

Chronologizacja

1549, SPXVI

Pochodzenie

łac. apparātus 'urządzenie'

1. telefoniczny

Definicja

urządzenie służące człowiekowi do wykonywania określonych czynności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny

Relacje znaczeniowe

synonimy:

aparacik

Połączenia

cyfrowy, fotograficzny, kompaktowy, komórkowy, projekcyjny, radiowy, telefoniczny, tlenowy; automatyczny, czuły, sprawny, precyzyjny, skomplikowany, specjalistyczny; nowoczesny, słaby, tani, tradycyjny aparat; aparat analogowy, bezprzewodowy, lampowy, małoobrazkowy, nadawczy, nurkowy, oddechowy, optyczny, pomiarowy, rentgenowski, telewizyjny
aparat EEG, lustrzanka, USG; Kodak, Nikon, Olympus
aparat do mierzenia czegoś
butla, bateria, flesz, gałka, klapka, klawiatura, migawka, obiektyw, słuchawka, statyw, wizjer, wyświetlacz; instrukcja obsługi; czułość, funkcja, opcje, parametry, piksele, ustawienia; naprawa, obsługa, praca, sprawność; model; posiadacz, użytkownik aparatu
baterie do aparatu; klapka od aparatu; zdjęcie z aparatu
komórka; problem z aparatem
zoom; opcje w aparacie
użyć/używać aparatu
mieć, obsługiwać; uszkodzić, wyłączyć, zablokować aparat
dysponować; fotografować coś aparatem

Cytaty

	W hallu wisiał aparat telefoniczny. źródło: NKJP: Humoreski Jacka Laudy, Arsenał Gorzowski, 1998
	Inżynier Jerzy Kowalik z Bostonu skonstruował nadzwyczajnie czuły aparat elektroniczny pozwalający na określenie w jeziorze czy rzecze miejsca, w którym pływają duże ryby. źródło: KWSJP: Gwidon Miklaszewski: Polscy inżynierowie z różnych kontynentów, 1970
	Aby jednak aparat czy też kamera mogły być zanurzone w wodzie, trzeba wyposażyć je w wodoszczelną obudowę. źródło: NKJP: Ryszard Kreyser: Foto porady Aparaty do zdjęć podwodnych, Młody Technik, 1971
	Po napełnieniu aparatu nurkowego tlenem i masą chłonną należy za pomocą sekundnika sprawdzić ilość stałego dopływu tlenu do worka oddechowego. źródło: NKJP: Zygmunt Grzeszczuk: Organizacja i sposoby szkolenia płetwonurków w wojskach inżynieryjnych, Przegląd Wojsk Lądowych, 1962
	Pierwszy aparat radiowy zbudowany został w 1942 roku w Oflagu II B (Choszczno-Arnswalde) z części dostarczonych do obozu w paczkach z kraju. źródło: NKJP: Juliusz Pollack: Radio W Obozach Jenieckich, Prasa Polska, 1980

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaty
D.	aparatu	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparat	aparaty
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaty

Składnia

	+	aparat	+	JAKI
	+	aparat	+	(do CZEGO)

2. słuchowy

Definicja

urządzenie mające za zadanie skorygowanie wad anatomicznych lub pomagające w procesie rehabilitacji człowieka po wypadku i chorobie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

aparacik

Połączenia

ruchomy, stały, zdejmowany aparat; aparat kosmetyczny, ortodontyczny, słuchowy
aparat na zębach
nosić, używać, ściągnąć, założyć/zakładać, zdjąć aparat;
noszenie, założenie/zakładanie, zdjęcie aparatu

Cytaty

	Osoba, która ma założony stały aparat ortodontyczny, będzie musiała zapłacić za wizytę kontrolną 70 zł. źródło: NKJP: (AM): Z kasy i z kieszeni, Dziennik Polski, 1998-12-30
	Do maja ubiegłego roku chodził jeszcze w specjalnych aparatach ortopedycznych. Teraz został mu tylko wózek. źródło: NKJP: Zdesperowany Janusz Kowalczyk był już o krok od samobójstwa, Życie na gorąco, 1999
	Kolejne etapy rozwoju serwisów telemedycznych to program umożliwiający badania audiometryczne - dzięki nim można dokładnie zdiagnozować wadę słuchu i dobrać odpowiedni aparat słuchowy. źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Przyłóż ucho, Polityka, 2000-12-16
	Aparat stały można założyć, kiedy dziecko ma już wszystkie stałe zęby. źródło: NKJP: Paweł Walewski: Zgryz ze zgryzem, Polityka, 2006-03-25
	Można wzmocnić głos rozmówcy, a nawet podłączyć do niego aparat słuchowy - dodał. źródło: NKJP: SAD: Srebrny i mocny, Super Express, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaty
D.	aparatu	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparat	aparaty
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaty

Składnia

aparat

JAKI

3. biologiczny

Definicja

biol.

zespół narządów odpowiedzialnych za realizację określonych funkcji organizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

rozwinięty, wykształcony aparat; aparat gębowy, mięśniowy, szparkowy, więzadłowy; artykulacyjny, asymilacyjny, hydrostatyczny, kopulacyjny, oddechowy, ruchowy, słuchowy, węchowy
aparat mowy
siateczka śródplazmatyczna i aparat Golgiego
funkcja, sprawność, mięśnie aparatu
zamykanie się aparatu (gębowego, szparkowego..)
coś przechodzi przez aparat

Cytaty

	Chociaż bowiem aparat gębowy amonitów również składa się z dwu szczęk, to dolna z nich w niczym nie przypomina dziobu dzisiejszych głowonogów. źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 2003
	Dęciarze natomiast muszą odpowiednio oddychać, pracować mięśniami ust, językiem, prowadzić dźwięk przez własny aparat oddechowy. źródło: NKJP: Krystyna Kamińska: Klarnet - jego miłość, Arsenał Gorzowski, 1998
	Opisane przez Solyanikova (1984) z Azji nowe gatunki z rodzaju Oiketicoides Heylaerts (1881) są według tego autora, który analizował budowę ich aparatów kopulacyjnych, gatunkami z rodzajów Acathopsyche, Canephora i Lepidopsyche, szeroko rozprzestrzenionymi w Europie. źródło: NKJP: Barbara Marciniak: Studia nad bionomią, fenologią i rozmieszczeniem geograficznym koszówek (Lepidoptera, Psychidae) na obszarze Polski, 2000
	Łańcuchy oligosacharydowe, utworzone z glukozy oraz innych monosacharydów, przyłączone do cząsteczek białka wyprodukowanych na rybosomach są transportowane kanałami siateczki śródplazmatycznej do aparatu Golgiego [...]. źródło: NKJP: Leokadia Kłyszejko-Stefanowicz: Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaty
D.	aparatu	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparat	aparaty
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaty

Składnia

aparat

JAKI

4. urzędniczy

Definicja

książk.

zespół pracowników danej instytucji odpowiedzialny za prowadzenie określonych działań

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Połączenia

biurokratyczny, państwowy, partyjny, policyjny; lokalny, terenowy; hitlerowski, komunistyczny, nazistowski, stalinowski; niezbędny, olbrzymi, potężny, rozbudowany, rozwinięty, skomplikowany, wielki, zorganizowany; skuteczny, sprawny, zepsuty; decyzyjny, podległy komuś, właściwy aparat; aparat carski, dyplomatyczny, fiskalny, państwowy, polityczny, propagandowy, skarbowy, spółdzielczy, urzędniczy, wojskowy, wywiadowczy, zbrojny; centralny, decyzyjny, kontrolny, represyjny
aparat fundacji, państwa, policji, PRL, PZPR, władzy, wymiaru sprawiedliwości; bezpieczeństwa, łączności, nadzoru, przemocy, przymusu, represji, ścigania, terroru, ucisku, zniewolenia
aparat w gminie
funkcjonariusz, pracownik, przedstawiciel, urzędnik, władze; konstrukcja, ogniwa, struktura, szczeble; działanie, funkcja, praca; korupcja, likwidacja, rozbudowa; skuteczność, sprawność aparatu
czystka, kariera w aparacie
aparat pracuje
używać aparatu
podporządkowanie aparatowi
obalić, powołać aparat
utrzymanie aparatu
dysponować aparatem
wyposażony w aparat

Cytaty

	Ogół powiązanych ze sobą organów państwa - tj. instytucji (osób, zespołów osób), których decyzje władcze, na mocy obowiązującego prawa, a niekiedy i innych norm społecznych (np. zwyczaju), uznaje się za podejmowane w imieniu państwa, stanowi aparat państwowy. źródło: NKJP: Piotr Winczorek: Wstęp do nauki o państwie, 1995
	LOP utrzymuje w działalności statusowej około 120 pracowników. Nie jest to więc na 49 województw zbyt mocno rozbudowany aparat biurokratyczny. źródło: KNJP: Janusz Zaręba: Jesteśmy otwarci na nowe pomysły, Rozmowa z prof. Henrykiem Zimnym Prezesem Zarządu Głównego LOP, Aura, 1988
	Swoje nowe oblicze - szerokie arterie, budownictwo przemysłowe i mieszkaniowe, coraz lepszą komunikację, gęstą sieć instytucji kulturalno-oświatowych, rozbudowany aparat służby zdrowia [...] zawdzięcza możliwościom stworzonym przez władzę ludową oraz zapobiegliwej i ofiarnej pracy praskiego społeczeństwa. źródło: NKJP: Bogusław Czechowski: Artykuły i Materiały, Kronika Warszawy, 1970
	Niemniej różnica użytych metod pozostaje istotna, gdyż odzwierciedla fakt, iż zarówno na Węgrzech, jak i w Czechosłowacji wewnętrzny aparat przemocy został całkowicie zdruzgotany [...]. źródło: NKJP: Włodzimierz Brus: Perspektywy „Normalizacji” w Polsce, Aneks, 1983
	Trzecim zasadniczym pionem w ramach „państwa SS”, pozostającym w ścisłym funkcjonalnym związku z dwoma poprzednimi, był aparat policyjny w ścisłym tego słowa znaczeniu. źródło: NKJP: Franciszek Ryszka: Noc i mgła: Niemcy w okresie hitlerowskim, 1963

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaty
D.	aparatu	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparat	aparaty
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaty

Składnia

	+	aparat	+	JAKI
	+	aparat	+	(CZEGO)

5. naukowy

Definicja

ogół metod i środków służących do osiągnięcia zamierzonego celu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

aparatura, instrumentarium

Połączenia

kantowski, pojęciowy; brutalny, potężny, precyzyjny, wyspecjalizowany aparat; aparat hermeneutyczny, matematyczny, semantyczny, techniczny; badawczy, dowodowy, ideologiczny, logiczny, naukowy, percepcyjny, poznawczy
aparat badań, krytyki; epidemiologii, pojęć
aparat do analizy czegoś
sprawność, użycie, zastosowanie aparatu
problem z aparatem
wyposażony w aparat

Cytaty

	Czy skuteczny jest przyjęty w tym celu brutalny aparat krytyki negatywnej, nie dążącej do dyskusji z racjami, a do zdyskredytowania oponenta - przyszłość pokaże. źródło: NKJP: Grzegorz Musiał: Zaczepiony przez Sybillę, śmiertelnik odpowiedział...,Tygodnik Powszechny, 1994
	Teorię gier, czyli zastosowanie aparatu matematycznego do samych gier, sytuacji gospodarczych i problemów militarnych, zaproponował w roku 1921 francuski matematyk Ermile Borel. źródło: NKJP: Berek kucany, Dziennik Polski, 1998-06-12
	Pod względem naukowym aparat krytyczny, jaki znalazł się w Biblii, jest bardzo imponujący i rzeczowy, co świadczy o rzetelnej pracy w podróży. źródło: NKJP: Dariusz Kuźmina: Tłumacz i cenzorzy, Polityka, 2006-11-11
	Mieli możliwość zastosowania w stosunku do własnej tradycji aparatu pojęciowego, którym nie dysponowała ortodoksja. źródło: NKJP: Wojciech Lasota: Zrozumieć kamienny świat, Midrasz
	Nie ma w tych książkach żadnego aparatu naukowego, żadnych przypisów, a jeśli cytaty, to na równi z filozofów jak i z Norwida, Rilkego czy Dostojewskiego. źródło: NKJP: Jerzy Turowicz: Ksiądz Profesor, Gazeta Wyborcza, 1992-01-25

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaty
D.	aparatu	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparat	aparaty
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaty

Składnia

	+	aparat	+	JAKI
	+	aparat	+	(CZEGO)

6. osoba

Definicja

pot.

człowiek, którego zachowanie śmieszy lub szokuje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

agregat, aparacik, model, numer, numerant

Połączenia

niezły aparat
być aparatem

Cytaty

Miejscowy budowlaniec, mrugając i trącając mnie łokciem, wspomina jednak Toma jako sympatycznego kumpla od kieliszka i rozrabiakę rozglądającego się za kobietami: „Niezły był z niego aparat”.

źródło: Magnus Magnusson: SŁynne FaŁszerstwa, Oszustwa i Skandale, 2008

Szkoda Hoppera, miał charakter, niezły był z niego aparat przez co został odepchnięty przez Hollywood.

źródło: Internet;

Niezły był z niego aparat - znaczy jajcarz, zgrywus, jak kto woli.

źródło: Internet;

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	aparat	aparaci	ndepr
M.	aparat	aparaty	depr
D.	aparata	aparatów
C.	aparatowi	aparatom
B.	aparata	aparatów
N.	aparatem	aparatami
Ms.	aparacie	aparatach
W.	aparacie	aparaci	ndepr
W.	aparacie	aparaty	depr

Składnia

aparat

JAKI

Data ostatniej modyfikacji: 16.02.2025