UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

narzekać

Chronologizacja

XV w., Bor
1431, Bańk

Pochodzenie

psł. *narěkati 'nazywać, określać, ustalać; przyrzekać; obwiniać, czynić zarzuty; opłakiwać zmarłego, biadać, lamentować'

Wyraz jest oparty na tym samym rdzeniu co czasownik rzec; zob. rzec

Definicja

mówić z niezadowoleniem o czymś lub kimś ocenianym przez mówiącego negatywnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sarkać, wyrzekać

Połączenia

  • chory narzeka; mieszkańcy, nauczyciele, pacjenci, pasażerowie, politycy, rodzice, rolnicy, turyści narzekają
  • narzekać na bóle, na brak czegoś, na ciężkie czasy, na dojazdy, na hałas, na koleje, na korki, na kuchnię, na los, na nadmiar czegoś, na niską płacę, na nudę, na pogodę, na pracę, na samotność, na wszystko, na zimno, na złe jedzenie; na dzieci, na młodzież, na pracodawców, na szefa, na urzędników, na wszystkich
  • bardzo, bezustannie, ciągle narzekać
  • (nie) lubić narzekać; starać się nie narzekać
  • narzekać i pomstować, narzekać i złościć się

Cytaty

Restauratorzy od lat narzekają na podłą jakość mięsa, sera i innych przemysłowych półproduktów.

źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Skosztuj pamuły, Polityka, 2004-10-16

Potem nadkomisarz [...] narzekał na zbyt ambitnych kolegów z pracy i na dorastające wnuczki.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

W filmie fabularnym zadebiutował dopiero przed pięcioma laty, ale od tamtej pory nie może narzekać na brak pracy.

źródło: SebastianNKJP: Sebastian Chosiński: East Side Story: Alexis z rosyjskiej wsi, Esensja, 2009-07-02

Właściciele firm, z którymi rozmawiam, narzekają, że wielu absolwentów zawodówek nie nadaje się do pracy.

źródło: NKJP: Renata Kudeł: Ratujmy warsztaty szkolne. Muszą mieć dobry sprzęt!, Gazeta Pomorska, 2010-02-23

Rodzice przekonali się, że dom [...] nie nadaje się do przetrwania kolejnej zimy. - Można w piecu pół lasu spalić, a i tak zimno jak w psiarni - narzekali.

źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzekam
narzekamy
2 os. narzekasz
narzekacie
3 os. narzeka
narzekają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzekałem
+(e)m narzekał
narzekałam
+(e)m narzekała
narzekałom
+(e)m narzekało
narzekaliśmy
+(e)śmy narzekali
narzekałyśmy
+(e)śmy narzekały
2 os. narzekałeś
+(e)ś narzekał
narzekałaś
+(e)ś narzekała
narzekałoś
+(e)ś narzekało
narzekaliście
+(e)ście narzekali
narzekałyście
+(e)ście narzekały
3 os. narzekał
narzekała
narzekało
narzekali
narzekały

bezosobnik: narzekano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę narzekał
będę narzekać
będę narzekała
będę narzekać
będę narzekało
będę narzekać
będziemy narzekali
będziemy narzekać
będziemy narzekały
będziemy narzekać
2 os. będziesz narzekał
będziesz narzekać
będziesz narzekała
będziesz narzekać
będziesz narzekało
będziesz narzekać
będziecie narzekali
będziecie narzekać
będziecie narzekały
będziecie narzekać
3 os. będzie narzekał
będzie narzekać
będzie narzekała
będzie narzekać
będzie narzekało
będzie narzekać
będą narzekali
będą narzekać
będą narzekały
będą narzekać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzekajmy
2 os. narzekaj
narzekajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzekałbym
bym narzekał
narzekałabym
bym narzekała
narzekałobym
bym narzekało
narzekalibyśmy
byśmy narzekali
narzekałybyśmy
byśmy narzekały
2 os. narzekałbyś
byś narzekał
narzekałabyś
byś narzekała
narzekałobyś
byś narzekało
narzekalibyście
byście narzekali
narzekałybyście
byście narzekały
3 os. narzekałby
by narzekał
narzekałaby
by narzekała
narzekałoby
by narzekało
narzekaliby
by narzekali
narzekałyby
by narzekały

bezosobnik: narzekano by

bezokolicznik: narzekać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narzekając

gerundium: narzekanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. narzekanie
narzekania
D. narzekania
narzekań
C. narzekaniu
narzekaniom
B. narzekanie
narzekania
N. narzekaniem
narzekaniami
Ms. narzekaniu
narzekaniach
W. narzekanie
narzekania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narzekający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzekający
narzekający
narzekający
narzekające
narzekająca
D. narzekającego
narzekającego
narzekającego
narzekającego
narzekającej
C. narzekającemu
narzekającemu
narzekającemu
narzekającemu
narzekającej
B. narzekającego
narzekającego
narzekający
narzekające
narzekającą
N. narzekającym
narzekającym
narzekającym
narzekającym
narzekającą
Ms. narzekającym
narzekającym
narzekającym
narzekającym
narzekającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzekający
narzekający
narzekające
narzekające
D. narzekających
narzekających
narzekających
narzekających
C. narzekającym
narzekającym
narzekającym
narzekającym
B. narzekających
narzekających
narzekających
narzekające
N. narzekającymi
narzekającymi
narzekającymi
narzekającymi
Ms. narzekających
narzekających
narzekających
narzekających

Składnia

Rzosobowy + narzekać +
na KOGO/CO
Rzosobowy + narzekać +
że ZDANIE
Rzosobowy + narzekać +
MOWA WPROST
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json