UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

światłość

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. światłość
światłości
D. światłości
światłości
C. światłości
światłościom
B. światłość
światłości
N. światłością
światłościami
Ms. światłości
światłościach
W. światłości
światłości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. światły

1. jasność

Definicja

książk. 
światło - blask

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jasność, światło
antonimy:  ciemność

Połączenia

  • światłość dnia

Cytaty

Gdy pokazał się księżyc, nagle światłość objęła korytarze jaskini i począł się w nich jakowyś ruch.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

Boże Narodzenie obchodzimy w dniu przełomu - coraz dłuższa dotąd noc zaczyna ustępować wydłużającej się porze dnia i światłości.

źródło: NKJP: Stanisława Grabska: „Boże Narodzenie - światło nadziei”, Tygodnik Powszechny, nr 51, 1994

Szybkie zmiany światłości w ciemność i odwrotnie powodują, że mózg nie nadąża z „przerobem” impulsów [...].

źródło: NKJP: Krystyna Romanowska: Tele-mele, Ozon, nr 1, 2005

2. oświetlenie

Definicja

książk. 
światło - oświetlenie charakterystyczne dla jakiejś pory dnia lub roku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  światło

Połączenia

  • światłość dzienna, poranna
  • światłość dnia

Cytaty

Obudziwszy się, rozgrzany i wypoczęty, wygrzebał się z kryjówki; dokoła światłość poranną tłumiły błękitnawe opary.

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001

Na niebie ukazało się słońce, księżyc i gwiazdy, ale to nie była zwyczajna światłość dzienna, lecz taka, której również nie potrafię opisać.

źródło: NKJP: Rozalia Celakówna: Wyznania z przeżyć wewnętrznych, 2007

Określanie godziny po nachyleniu kąta promieni czy w ogóle po światłości dnia i określanie nocnej godziny już nie po gwiazdach, ale po gęstości, barwie i zapachu ciemności - należało to do zakresu tej gałęzi nauki, którą zawsze ceniłem [...].

źródło: NKJP: Edward Stachura: Cała jaskrawość, 2006

3. dobro

Definicja

książk. 
dobro - to, co jest zgodne z zasadami moralności, etyki i religii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dobro
antonimy:  ciemność, zło

Połączenia

  • walka światłości (z ciemnością)
  • walka pomiędzy światłością (a ciemnością)

Cytaty

Św. Paweł na pewno głosił [...] nauki, w których tak jak w Psalmach często słyszymy o ciemności i świetle, o ich walce, o światłości mającej pokonać ciemność.

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Przestrzeń dzieł wiecznych. Eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, 1993

Historia Gdańska, ujęta w manichejski schemat walki światłości polskiej z mrokami niemieckiego zła, nie była trudna do opanowania.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Był sobie Gdańsk, Gazeta Wyborcza, 1996-12-06

Jeleń w okresie godowym (wrzesień/październik) stacza zaciekłe boje ze swymi rywalami, dlatego kojarzono go z walką między światłością a ciemnością, dobrem a złem.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Kod druidów i sekrety celtów, 2006

4. mądrość

Definicja

książk. 
cecha człowieka, który ma dużą wiedzę i doświadczenie życiowe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Cytaty

O ambicjach i światłości ówczesnych nowotarżan świadczy ich prośba skierowana do biskupa, by ten przysłał nauczyciela po studiach uniwersyteckich.

źródło: NKJP: Beata Zalot: Magisterium na miejscu, Tygodnik Podhalański, nr 42, 1999

W Krajowej Radzie są ludzie światli, najwyższej światłości [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 38. posiedzenia Senatu RP w dniu 16 kwietnia 2003 r.

Ministerstwo kształci edukatorów, którzy [...] reformatorską światłość będą nieśli w kraj.

źródło: NKJP: Wojciech Staszewski: Oświata 1999 - rozmowa z prof. Aliną Kowalczykową, Gazeta Wyborcza, 1999-01-29

5. w fizyce

Definicja

fiz. 
wielkość fizyczna charakteryzująca jasność źródła światła, której podstawową jednostką jest kandela

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Cytaty

W 1994 r. rozpoczęła ona [japońska firma] produkcję niebieskich diod o światłości 2 kandeli.

źródło: NKJP: Piotr Zbysiński: Jasność w temacie światła, Polityka, 2007-01-06

Projektor multimedialny MP-8625 [...] waży zaledwie 4,9 kg, co w połączeniu z dużą światłością (600 lumenów) i rozdzielczością SVGA pozwala na łatwe przenoszenie projektora i uzyskanie wysokiej jakości obrazu nawet w dość jasnych pomieszczeniach.

źródło: NKJP: AP i in.: Sprzęt, Enter, nr 2, 1999

W układzie SI jednostką światłości jest kandela.

źródło: NKJP: Internet

Frazeologizmy

światłość wiekuista
Data ostatniej modyfikacji: 13.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json