UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

średni

Chronologizacja

1125, SStp
Rzeczownikowe użycie formy średnie/śrzednie 'pewna ilość soli czy też gatunek soli'.
Pierwotny zapis powstał zapewne w 2. poł. XI w., w czasach Bolesława Śmiałego (Leszek Bednarczuk, Początki i pogranicza polszczyzny, 2018).

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	średni	średni	średni	średnie	średnia
D.	średniego	średniego	średniego	średniego	średniej
C.	średniemu	średniemu	średniemu	średniemu	średniej
B.	średniego	średniego	średni	średnie	średnią
N.	średnim	średnim	średnim	średnim	średnią
Ms.	średnim	średnim	średnim	średnim	średniej
W.	średni	średni	średni	średnie	średnia

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	średni	średni	średnie	średnie
D.	średnich	średnich	średnich	średnich
C.	średnim	średnim	średnim	średnim
B.	średnich	średnich	średnich	średnie
N.	średnimi	średnimi	średnimi	średnimi
Ms.	średnich	średnich	średnich	średnich
W.	średni	średni	średnie	średnie

Pochodzenie

psł. *serdьn'ь 'środkowy; znajdujący się w środku; usytuowany między dwoma biegunami'

Od: psł. *serdь (ż) / *serda 'środek, jądro' z przyrostkiem *-ьn'ь (< *-ьn-jь) . W st.pol. poświadczona regularna postać śrzedni

1. syn

Definicja

taki, który pod jakimś względem zajmuje miejsce pośrodku danej skali

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

Połączenia

średni syn; średnia córka; średnia warstwa

Cytaty

	- Tak więc mieszka tu Pani już ponad 50 lat. A Pani synowie? Wspomniała Pani o dwóch. - Ale miałam trzech. Średni syn, czyli drugi, umarł w 1964 roku na chorobę nerek. źródło: NKJP: Elwira Kucharska: Siła przyciągania, czyli polskie losy, 2008
	Kobieta odwija cukierka i podaje chłopcu. To dzieciak jej średniej córki. źródło: NKJP: Włodzimierz Szczepański: Nóż do warzyw, Polityka, 2007-05-19
	Zepchnięci do defensywy środowiskowi radykałowie twierdzą, że nieważne, jaka jest ciepłota średnich warstw atmosfery, ale jak gorąco jest na ziemi, gdzie żyją ludzie. źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: W Waszyngtonie noc z niedzieli na poniedziałek była najzimniejsza w XX wieku, Gazeta Wyborcza, 1996-02-06
	Wysokość kolejnych słupków odpowiada intensywności wyodrębnionego przez ekspertów wrażenia składowego. Była ona określana z użyciem skali dziewięciopunktowej, na której stopniom 1, 3, 5, 7 i 9 przypisano określenia: wyczuwalny, słaby, średni, mocny, skrajnie mocny. źródło: NKJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński: Odory, 2002

2. wzrost, uczeń

Definicja

taki, o którego właściwościach nie można powiedzieć, że są maksymalne lub minimalne w porównaniu z innymi obiektami tego samego rodzaju

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przeciętny

Połączenia

średni zakład pracy; nakład; poziom, wynik; średnia firma, wieś; porcja; efektywność, jakość, skuteczność, znajomość; średnie gospodarstwo, miasto, państwo, przedsiębiorstwo; zainteresowanie; średnie dystanse; w średnim wieku; średniej klasy

Cytaty

	- Jak wygląda ten pan? - zapytał. - Średniego wzrostu, rudy, krępy - Mock skupił się, usiłując odszukać w pamięci jakąś cechę charakterystyczną Smolorza. - W starym, powyginanym kapeluszu. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003
	Doszukiwała się kryzysu wieku średniego. źródło: NKJP: Mariusz Cieślik: Śmieszni kochankowie, 2004
	Porcja była średnia, ani duża, ani mała, w sam raz na regularnie napełniany brzuch. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur 2003
	– Byłem średnim uczniem i nie ukrywam, że wolałem grać w piłkę niż ćwiczyć na pianinie. Ale rodzice przymuszali – śmieje się Leszek Gadzina. źródło: NKJP: Sylwia Królikowska: Urzędnik kultury, Słowo Polskie. Gazeta Wrocławska, 2004-10-15
	Dziś trudno uwierzyć, że [...] zaczynał od ról chłopów pańszczyźnianych, na ogół ze średnim powodzeniem. źródło: NKJP: Zdzisław Pietrasik: Był sobie Huhg Grant: Polityka, 2002-07-06

3. dochód

Definicja

mający wartość uzyskaną po zsumowaniu składających się na nią elementów i podzieleniu sumy przez ich liczbę

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przeciętny

Połączenia

średni dług, dochód, koszt, odsetek, przychód, zarobek, zysk; iloraz, wymiar; spadek, wzrost; średnia emerytura, inflacja, marża, opłata, pensja, płaca, prowizja, składka, stawka, suma, wpłata; długość (życia), frekwencja, gęstość, ilość, liczba, odległość, powierzchnia, prędkość, stopa, temperatura, wartość, wielkość, wydajność; średnie oprocentowanie, saldo, wynagrodzenie, zadłużenie; nachylenie, spalanie, spożycie, stężenie, zużycie

Cytaty

	Wraz ze wzrostem średniej długości życia rosną też koszty opieki zdrowotnej. źródło: NKJP: Elżbieta Cichocka: Zdrowie, durniu!, Gazeta Wyborcza, 1997-06-06
	Polska ma najgorszą w UE sytuację mieszkaniową – najmniej mieszkań na 1000 obywateli, najwięcej osób na jedno mieszkanie i najmniejszą średnią powierzchnię mieszkania. źródło: NKJP: (mu): Komentarz dnia, Dziennik Zachodni, 2007-04-11
	Od czerwca do września średnia temperatura wody jest wyższa (od +1,5), przy czym w maju jest niższa niż we wrześniu, w kwietniu zaś taka jak w październiku. źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1997
	Ten boom jeszcze potrwa, choć przy obecnych relacjach cen mieszkań i średnich zarobków Polaków popyt, siłą rzeczy, zacznie maleć. źródło: NKJP: Paweł Tarnowski: Jest boom, będzie bum?, Polityka, 2007-04-28
	Skład chemiczny ocenianych produktów rzepakowych, jak i nasion bobiku nie odbiegał od średnich wartości podawanych dla tych pasz w dostępnym piśmiennictwie i tabelach składu chemicznego. źródło: NKJP: Maria Osek: Rzepak i bobik jako krajowe źródło białka w żywieniu świń, 1996

Skróty

	średn.
	śr.
	śred.

4. wykształcenie

Definicja

taki, który ma lub zapewnia poziom wyższy niż podstawowy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata

Połączenia

średni poziom; średnia edukacja; szkoła; średnie szkolnictwo; kształcenie, wykształcenie

Cytaty

	W 1536 Jan z Sącza (Malecki) założył tu polską drukarnię, a 10 lat później polską szkołę średnią, przygotowującą do studiów na uniwersytecie w Królewcu. źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna,1996
	Kurs średni obejmuje już 294 godziny zajęć. Dzięki temu można rozszerzyć i pogłębić zakres przekazywanej tu wiedzy o wiadomości również teoretyczne, dotyczące rozwoju dramatu i teatru z uwzględnieniem Głównych kierunków w teatrze współczesnym. źródło: NKJP: Jolanta Masłowska: W służbie pasji, Kierunki, 1965
	Wszyscy ci, którzy prowadzą wykłady na różnego kursach z meteorologii, jak i ci, którzy nie uczęszczają, dotkliwie odczuwają brak kursowych podręczników — zarówno na poziomie średnim, jak i wyższym. źródło: NKJP: (Henryk Ordakowski): Przegląd wydawnictw, Gazeta Obserwatora IMGW, 1987
	Dziś system szkolnictwa średniego i wyższego nie jest przygotowany do kształcenia tych umiejętności, które dają szansę na zatrudnienie. źródło: NKJP: Janina Paradowska: Za nami tylko ściana, Polityka, 2002-01-19
	[...] miałem odbyć studia średnie w słynnym internacie Ojców Jezuitów w Chyrowie, do czego zresztą nie doszło, choć egzamin do Chyrowa zdałem. źródło: NKJP: Jeremi Przybora: Przymknięte oko opaczności, 1994

Frazeologizmy

fale średnie
kryzys wieku średniego
stan średni
średnia przyjemność
średnia frajda
wieki średnie

Data ostatniej modyfikacji: 29.10.2024