UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zakuć

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zakuję
zakujemy
2 os. zakujesz
zakujecie
3 os. zakuje
zakują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zakułem
+(e)m zakuł
zakułam
+(e)m zakuła
zakułom
+(e)m zakuło
zakuliśmy
+(e)śmy zakuli
zakułyśmy
+(e)śmy zakuły
2 os. zakułeś
+(e)ś zakuł
zakułaś
+(e)ś zakuła
zakułoś
+(e)ś zakuło
zakuliście
+(e)ście zakuli
zakułyście
+(e)ście zakuły
3 os. zakuł
zakuła
zakuło
zakuli
zakuły

bezosobnik: zakuto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zakujmy
2 os. zakuj
zakujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zakułbym
bym zakuł
zakułabym
bym zakuła
zakułobym
bym zakuło
zakulibyśmy
byśmy zakuli
zakułybyśmy
byśmy zakuły
2 os. zakułbyś
byś zakuł
zakułabyś
byś zakuła
zakułobyś
byś zakuło
zakulibyście
byście zakuli
zakułybyście
byście zakuły
3 os. zakułby
by zakuł
zakułaby
by zakuła
zakułoby
by zakuło
zakuliby
by zakuli
zakułyby
by zakuły

bezosobnik: zakuto by

bezokolicznik: zakuć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zakuwszy

gerundium: zakucie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zakucie
zakucia
D. zakucia
zakuć
C. zakuciu
zakuciom
B. zakucie
zakucia
N. zakuciem
zakuciami
Ms. zakuciu
zakuciach
W. zakucie
zakucia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zakuty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zakuty
zakuty
zakuty
zakute
zakuta
D. zakutego
zakutego
zakutego
zakutego
zakutej
C. zakutemu
zakutemu
zakutemu
zakutemu
zakutej
B. zakutego
zakutego
zakuty
zakute
zakutą
N. zakutym
zakutym
zakutym
zakutym
zakutą
Ms. zakutym
zakutym
zakutym
zakutym
zakutej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zakuci
zakuci
zakute
zakute
D. zakutych
zakutych
zakutych
zakutych
C. zakutym
zakutym
zakutym
zakutym
B. zakutych
zakutych
zakutych
zakute
N. zakutymi
zakutymi
zakutymi
zakutymi
Ms. zakutych
zakutych
zakutych
zakutych

odpowiednik aspektowy: zakuwać

Pochodzenie

Zob. kuć

1. więźnia

Definicja

założyć komuś kajdanki lub łańcuchy , aby ograniczyć mu swobodę ruchów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

synonimy:  okuć, skować, skuć

Połączenia

  • zakuć w dyby, w kajdanki

Cytaty

W Radomiu zakuli mnie i umieścili w garażu. Tam przez dwie doby leżałem na podłodze.

źródło: NKJP: Marcin Płaszczyca: Człowiek o wielu numerach, Gazeta Krakowska, 2005-01-31

Wykręcili mu ręce, zakuli w kajdanki.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

Jeńców zabijali na miejscu lub brali ze sobą, by zakuć w dyby, a potem sprzedać za okup albo w niewolę.

źródło: NKJP: Michał Krzywicki: Plagi tej ziemi, Esensja, nr 8, 2009

Długo deliberował, na koniec przydzielił baronowi dwóch konwojentów, a Biernata zakuł w łańcuchy.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Postaw go do roboty, jak mu to przystoi, a jeśli nie będzie posłuszny, zakuj jego nogi w kajdany.

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu: szkice z krytyki biblijnej, 1981

Składnia

bez ograniczeń + zakuć +
KOGO/CO + (w CO)

2. na pamięć

Definicja

pot. 
z trudem nauczyć się na pamięć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obkuć, wkuć, wykuć
hiperonimy:  nauczyć się

Cytaty

Znamy przypadki, gdy w ciągu dwóch dni ma się nawet 10 egzaminów. Z czego do każdego student musi zakuć po tysiąc stron materiału.

źródło: NKJP: trollbarbatus: Egzaminy w sesji są zbędne?, Dlaczego?, 2009-08-06

W podstawówce nazywano ją kujonem. - Tu tego nie ma, tu szanuje się ludzi, którzy się uczą - podkreśla. - Nie ma takich, którzy chcą zakuć, zdać i zapomnieć.

źródło: NKJP: Ewa Ziętarska: Nie strzelać do ucznia, Gazeta Wyborcza, 1996-05-07

Składnia

bez ograniczeń + zakuć +
CO

3. końcówkę

Definicja

uderzając lub ściskając, złączyć elementy metalowe ze sobą lub zamocować coś w czymś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  złączyć

Cytaty

Aby zakuć sworznie pełne w zapince, trzeba używać końcówki wklęsłej.

źródło: Internet: forum.motocyklistow.pl

Składnia

bez ograniczeń + zakuć +
CO

Frazeologizmy

zakuty łeb
zakuta pała
Data ostatniej modyfikacji: 27.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json