UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

okruszyna

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	okruszyna	okruszyny
D.	okruszyny	okruszyn

C.	okruszynie	okruszynom
B.	okruszynę	okruszyny
N.	okruszyną	okruszynami
Ms.	okruszynie	okruszynach
W.	okruszyno	okruszyny

Pochodzenie

Rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego okruszyć 'krusząc obłupać' z przyrostkiem -ina; zob. kruszyć

1. chleba

Definicja

jeden z wielu małych, drobnych kawałków jedzenia, które powstały w wyniku jego rozdrobnienia lub są pozostałością po zjedzonej potrawie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kruszyna, okruch, okruszek

Połączenia

okruszyna chleba, ciasta

Cytaty

	Ogródki szumią gwarem, człapią dorożkarskie konie, nawet gołębie, kiedyś po zachodzie słońca śpiące na gzymsach Sukiennic, zmieniły tryb życia i w nocy snują się pomiędzy stolikami, czekając aż coś spadnie na ziemię - okruszyna chleba, kawałek ziemniaka, listek sałaty. źródło: NKJP: Skazana na krakowskość, Dziennik Polski, 2003-08-23
	W dzień przed swoją śmiercią Jezus dał wam siebie samego za pokarm i napój. [...] W okruszynie chleba stał się dla was Chlebem Żywota i moim największym Darem. źródło: NKJP: Tadeusz Loska: Wszystkie moje źródła są w Tobie. Tom 2, 1999
	W dawnych czasach wierzono, że święcone nie może się zmarnować, dlatego okruszyny ciast rozsiewano po ogrodzie, skorupki z jajek wynoszono na grządki, kawałki chleba i kiełbasy dawano zwierzętom. źródło: NKJP: X: Tradycja na wielkanocnym stole, Polska Głos Wielkopolski, 2006-04-12
	Poszanowanie dla chleba, podnoszenie okruszyn, które spadły ze stołu, znak krzyża nad bochenkiem chleba. Czy za kilka lat, kupując chleb w supermarkecie, będziemy jeszcze pamiętali, skąd się wziął? źródło: NKJP: Ostatni Mohikanie w zbożu, Tygodnik Rybnicki, 2007-06-26

Składnia

okruszyna

(CZEGO)

2. szkła

Definicja

twardy kawałek jakiegoś materiału oderwany od większej całości albo będący jednym z elementów, na który się ona rozpadła

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	okruch, okruszek
	hiperonimy:	kawałek

Połączenia

okruszyna szkła

Cytaty

Do ręki bierze podłużny przyrząd, podobny trochę do wiecznego pióra, zaopatrzony w przykręcaną, metalową końcówkę. Dotyka nią kawałeczka żelaznej blachy, która przyczepia się do końcówki jak do magnesu. Ale żelazna blaszka, przytknięta z kolei do okruszyny szkła, przyczepia do siebie szkło.

źródło: NKJP: Lech Stefański: Od magii do psychotroniki, 1996

[...] każdą połówkę wypalało się w lufce do cna, a z zebranych w słoiku okruszyn można było skręcić dodatkowego papierosa w papierek [...].

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

[...] z rozmachem, z całej siły uderzył w stojącą na ladzie pustą, szklaną gablotkę. Spadła z brzękiem szkła, w zawierusze okruszyn.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Pociąg do Stalinogrodu i inne opowiadania, 2009

Składnia

okruszyna

(CZEGO)

3. prawdy

Definicja

książk.

to, co pozostało po wydarzeniach lub faktach, które miały miejsce

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kruszyna, okruch, okruszek

Połączenia

okruszyna prawdy

Cytaty

Jeśli nawet ciała powstaną, to co będą robiły bez całej reszty? Jak odnajdą się w przestrzeni [...]? Ten lęk nawiedza mnie, ilekroć znajduję okruszynę wiary w to, że ktoś kiedyś pozbiera mnie do kupy, postawi na nogi, da lekkiego klapsa i powie: no, idź.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Zima, Gazeta Wyborcza, 1999-03-20

- Nie płacz. Przecież ja ci go nie zabrałam. I on mnie wcale nie kocha. Naprawdę.
Chwytam tę okruszynę nadziei jak pająk muchę. Karmię się nią. Pożeram.

źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976

Gdy sobie uświadomi, że jego życie składa się właściwie tylko z okruszyn prawdy, przyjaźni i miłości, wzmaga się w nim pragnienie pełnej, wiecznej i nieskończonej prawdy i niewyczerpanej miłości.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska: Wszystkie moje źródła są w Tobie. Tom 1, 1992

Składnia

okruszyna

CZEGO

4. dziecko

Definicja

pieszczotliwie o małym dziecku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	maleństwo, ociupina, ociupinka, odrobinka, okruszek
	hiperonimy:	dziecko

Cytaty

„Słyszycie, jak krzyczy?” - pyta szczęśliwa matka, zachwycona, że taka okruszyna, a robi tyle hałasu. Co znaczą te krzyki noworodka?

źródło: Frederick Leboyer: Narodziny bez przemocy, 2012

- Jest pani nadzwyczajną matką, pani Marylo. Dzięki pani staraniom córka może studiować bez troski o tę okruszynę. Złożyła pani dobrowolną ofiarę z najpiękniejszych, najbardziej twórczych lat swego życia.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997

Głupi, jeździsz po pijaku? Twoje okruszyny głodne i obdarte chodzą, a jak wsadzisz łeb pod tira, to im serduszka popękają jak te baloniki odpustowe.

źródło: Elżbieta Michalska: Wsio, 2009 (docplayer.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 19.05.2017