UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

buzować

Chronologizacja

1681, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	buzuję	buzujemy
2 os.	buzujesz	buzujecie
3 os.	buzuje	buzują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	buzowałem +(e)m buzował	buzowałam +(e)m buzowała	buzowałom +(e)m buzowało	buzowaliśmy +(e)śmy buzowali	buzowałyśmy +(e)śmy buzowały
2 os.	buzowałeś +(e)ś buzował	buzowałaś +(e)ś buzowała	buzowałoś +(e)ś buzowało	buzowaliście +(e)ście buzowali	buzowałyście +(e)ście buzowały
3 os.	buzował	buzowała	buzowało	buzowali	buzowały

bezosobnik: buzowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę buzował będę buzować	będę buzowała będę buzować	będę buzowało będę buzować	będziemy buzowali będziemy buzować	będziemy buzowały będziemy buzować
2 os.	będziesz buzował będziesz buzować	będziesz buzowała będziesz buzować	będziesz buzowało będziesz buzować	będziecie buzowali będziecie buzować	będziecie buzowały będziecie buzować
3 os.	będzie buzował będzie buzować	będzie buzowała będzie buzować	będzie buzowało będzie buzować	będą buzowali będą buzować	będą buzowały będą buzować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		buzujmy
2 os.	buzuj	buzujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	buzowałbym bym buzował	buzowałabym bym buzowała	buzowałobym bym buzowało	buzowalibyśmy byśmy buzowali	buzowałybyśmy byśmy buzowały
2 os.	buzowałbyś byś buzował	buzowałabyś byś buzowała	buzowałobyś byś buzowało	buzowalibyście byście buzowali	buzowałybyście byście buzowały
3 os.	buzowałby by buzował	buzowałaby by buzowała	buzowałoby by buzowało	buzowaliby by buzowali	buzowałyby by buzowały

bezosobnik: buzowano by

bezokolicznik: buzować

imiesłów przysłówkowy współczesny:

buzując

gerundium: buzowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	buzowanie	buzowania
D.	buzowania	buzowań
C.	buzowaniu	buzowaniom
B.	buzowanie	buzowania
N.	buzowaniem	buzowaniami
Ms.	buzowaniu	buzowaniach
W.	buzowanie	buzowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: buzujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	buzujący	buzujący	buzujący	buzujące	buzująca
D.	buzującego	buzującego	buzującego	buzującego	buzującej
C.	buzującemu	buzującemu	buzującemu	buzującemu	buzującej
B.	buzującego	buzującego	buzujący	buzujące	buzującą
N.	buzującym	buzującym	buzującym	buzującym	buzującą
Ms.	buzującym	buzującym	buzującym	buzującym	buzującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	buzujący	buzujący	buzujące	buzujące
D.	buzujących	buzujących	buzujących	buzujących
C.	buzującym	buzującym	buzującym	buzującym
B.	buzujących	buzujących	buzujących	buzujące
N.	buzującymi	buzującymi	buzującymi	buzującymi
Ms.	buzujących	buzujących	buzujących	buzujących

Pochodzenie

Etymologia niepewna. Może zamiast *bułzować od pol. dawnego bułza, bułga 'torba skórzana', dziś w gwarach 'miech kowalski (Bańk.)

1. o ogniu

Definicja

hucząc, płonąć intensywnie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	buzować się
	hiperonimy:	płonąć

Połączenia

ogień buzuje
buzować pod blachą
buzować w kominku, w piecu
mocno buzować

Cytaty

	W jednym z mieszkań jest gorąco. W kaflowym piecu buzuje ogień. źródło: NKJP: Józef Figura: Kurne chaty, Tygodnik Podhalański, 1997
	Ogień buzował pod płytą. Guma kucnął przed uchylonymi drzwiczkami i w milczeniu wpatrywał się w płomień. źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Nic, 2005
	Kiedy płomienie zaczynają buzować, nie jest najgorzej. Można budzić dzieci i podgrzać na gazie wodę do mycia, pod warunkiem, że akurat hydrant nie zamarzł. źródło: NKJP: Konrad Pawłowski: Przetrwać zimę, Gazeta Krakowska, 2004-01-10
	Charakterystyczne drewniane proste stoły i krzesła, nierówno otynkowane ściany i [...] buzujący ogniem piec do pizzy - wszystko to zachęca, by usiąść i spędzić tu parę smakowitych godzin. źródło: NKJP: Piotr Adamczewski, Andrzej Garlicki: Ostre klimaty, Polityka, 2007-07-21

Składnia

	+	buzować	+	(CZYM)
	+	buzować	+	(GDZIE)

2. o potrawie

Definicja

hucząc, gotować się intensywnie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	buzować się
	hiperonimy:	gotować się

Cytaty

Pod otwartą wiatą widać kilku mężczyzn. [...] W dwóch garnkach coś buzuje.

źródło: NKJP: Dorota Nyk: Hotel bezdomnych, Gazeta Wyborcza, 2003-10-28

Tuż obok buzował w kociołku gulasz, a na blasze złocistego koloru nabierała pieczona kaczka.

źródło: NKJP: (KAK): Zza Tatr przyjechał pod Wawel, Gazeta Krakowska, 2004-10-11

Ziemniaki już zaczynają buzować na kuchence.

źródło: NKJP: Juliusz Ćwieluch: Wynurzenia, Polityka, 2009-01-10

Składnia

buzować

(GDZIE)

3. o uczuciach

Definicja

być bardzo intensywnym i przepełniać kogoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

buzować się

Połączenia

adrenalina, energia buzuje; hormony buzują

Cytaty

	- U nas miłość aż buzuje! - kierownik Piotr Pudłowski sprężystym krokiem robi obchód lśniącego ośrodka w Pasterce. źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Kolonia miłości, Polityka, 2002-07-27
	Garard patrzył na spęczniałą figurę córki i buzował w nim coraz potężniejszy gniew [...]. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005
	Przez cały rok udaje mi się utrzymać moje pragnienia na wodzy, gdy tylko jednak nadchodzi gwiazdka, hormony zaczynają buzować w całym moim ciele [...]. źródło: NKJP: Ty i on, Cosmopolitan, 1999
	Z moim Teusiem jest tak, że im spokojniejsze, łagodniejsze traktowanie, tym łatwiej mu opanować buzujące emocje. źródło: NKJP: Internet

Składnia

buzować

w KIM/CZYM

4. człowiek

Definicja

książk.

być bardzo aktywnym z powodu pobudzenia emocjonalnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

Wszyscy aż buzowali z radości. W rytm zwycięskich kroków kiwał się łeb kury, wystający z kapralskiego plecaka.

źródło: NKJP: Robert Urbański, Jacek Kondracki: Operacja Dunaj, 2009

Tymczasem jednak chłopcy musieli zarabiać na scenie, przed którą buzował już tłumek [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

Składnia

buzować

(z CZEGO)

Data ostatniej modyfikacji: 07.08.2017