UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

strawić

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *sъ-traviti 'spowodować zużycie, zniszczyć, strawić'

Stąd dawne ‘stracić, strwonić, wydać'

1. jedzenie

Definicja

rozłożyć pożywienie na prostsze składniki w przewodzie pokarmowym i wchłonąć je

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • enzymy strawiły; żołądek strawił
  • strawić alkohol, grzyby, pokarm, pożywienie, tłuszcze

Cytaty

Hałas wyrwał kundla z błogiej drzemki. Zaszyty w jakimś ciemnym zakamarku, zdążył już strawić kiełbasę, którą buchnął rano, narażając życie.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006

Enzymy trzustkowe potrafią strawić wszystko, co spotkają na drodze: naczynia, białko, tłuszcze.

źródło: NKJP: Elżbieta Borek: Zgodnie ze sztuką lekarską, Dziennik Polski, 2003-10-07

Potrawy zawierające tłuszcz są bardziej sycące, organizm potrzebuje bowiem więcej czasu na ich strawienie.

źródło: NKJP: Jak się odżywiać, żeby mieć zdrowe, piękne piersi?, Cosmopolitan, 1998, nr 11

Na wszelki wypadek, by żołądek łatwo uporał się ze strawieniem potraw - gospodynie podają w glinianym kieliszku nieco nalewki czorsztyńskiej.

źródło: NKJP: Józef Figura: Szumigłówka w morzu dań, Tygodnik Podhalański, 1997, nr 5

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawię
 strawimy
2 os. strawisz
 strawicie
3 os. strawi
 strawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłem
+(e)m strawił
 strawiłam
+(e)m strawiła
 strawiłom
+(e)m strawiło
 strawiliśmy
+(e)śmy strawili
 strawiłyśmy
+(e)śmy strawiły
2 os. strawiłeś
+(e)ś strawił
 strawiłaś
+(e)ś strawiła
 strawiłoś
+(e)ś strawiło
 strawiliście
+(e)ście strawili
 strawiłyście
+(e)ście strawiły
3 os. strawił
 strawiła
 strawiło
 strawili
 strawiły

bezosobnik: strawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawmy
2 os. straw
 strawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłbym
bym strawił
 strawiłabym
bym strawiła
 strawiłobym
bym strawiło
 strawilibyśmy
byśmy strawili
 strawiłybyśmy
byśmy strawiły
2 os. strawiłbyś
byś strawił
 strawiłabyś
byś strawiła
 strawiłobyś
byś strawiło
 strawilibyście
byście strawili
 strawiłybyście
byście strawiły
3 os. strawiłby
by strawił
 strawiłaby
by strawiła
 strawiłoby
by strawiło
 strawiliby
by strawili
 strawiłyby
by strawiły

bezosobnik: strawiono by

bezokolicznik: strawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: strawiwszy

gerundium: strawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: strawiony

odpowiednik aspektowy: trawić

Składnia

bez ograniczeń + strawić +
CO

2. budynki

Definicja

o ogniu: zniszczyć coś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zniszczyć

Połączenia

  • ogień, pożar, żywioł strawił; płomienie strawiły
  • strawić budynek, cały dorobek, chatę, dach, dom, kościół, meble, miasto, poddasze, pół wsi, stodołę, strop, zabudowania, zagrodę, zbiory
  • strawić do cna, doszczętnie, do szczętu, zupełnie

Cytaty

Pod koniec lat czterdziestych, po rzezi galicyjskiej, krwawo stłumionym powstaniu krakowskim i po upadku Rzeczypospolitej Krakowskiej radość i beztroska uleciały z miasta. Do tych nieszczęść trzeba jeszcze dodać pożar, który strawił Kraków w 1850 roku.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Szczyt ceremoniałów, Dziennik Polski - 1999-01-30

Płomienie przenoszone przez wiatr w pół godziny strawiły farmę.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: Samospalenie sekty Koresha, Gazeta Wyborcza, 1993-04-20

Dziesięć lat temu ogień strawił dużą część dzielnicy.

źródło: NKJP: Monika Witkowska: Podróże. Lizbona i okolice, Gazeta Wyborcza, 1999-03-13

W styczniu bieżącego roku w Hout Bay wybuchł wielki pożar, który strawił wiele domów i duże połacie lasu.

źródło: NKJP: Tu łączą się oceany: Dziennik Polski, 2000-06-17

Ponad rok trwał remont strawionej przez płomienie stajni w Stadzie Ogierów w Książu.

źródło: NKJP: (RQP, MAG): Na remont stajni w Książu wydano prawie 2 miliony złotych, Gazeta Wrocławska, 2000, nr 19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawię
 strawimy
2 os. strawisz
 strawicie
3 os. strawi
 strawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłem
+(e)m strawił
 strawiłam
+(e)m strawiła
 strawiłom
+(e)m strawiło
 strawiliśmy
+(e)śmy strawili
 strawiłyśmy
+(e)śmy strawiły
2 os. strawiłeś
+(e)ś strawił
 strawiłaś
+(e)ś strawiła
 strawiłoś
+(e)ś strawiło
 strawiliście
+(e)ście strawili
 strawiłyście
+(e)ście strawiły
3 os. strawił
 strawiła
 strawiło
 strawili
 strawiły

bezosobnik: strawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawmy
2 os. straw
 strawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłbym
bym strawił
 strawiłabym
bym strawiła
 strawiłobym
bym strawiło
 strawilibyśmy
byśmy strawili
 strawiłybyśmy
byśmy strawiły
2 os. strawiłbyś
byś strawił
 strawiłabyś
byś strawiła
 strawiłobyś
byś strawiło
 strawilibyście
byście strawili
 strawiłybyście
byście strawiły
3 os. strawiłby
by strawił
 strawiłaby
by strawiła
 strawiłoby
by strawiło
 strawiliby
by strawili
 strawiłyby
by strawiły

bezosobnik: strawiono by

bezokolicznik: strawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: strawiwszy

gerundium: strawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: strawiony

odpowiednik aspektowy: trawić

Składnia

Rz nieżywotny + strawić +
CO

3. czas

Definicja

spędzić dłuższy czas na czymś mało ważnym lub przynoszącym mało pożytku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • strawić całe lata, czas, dużo czasu, lata, młode lata, młodość, miesiące, wieczór, wiele godzin, życie
  • strawić na kłótniach, na podróżach, na rozmyślaniach, na studiowaniu czegoś, na szukaniu czegoś, na wojaczce, na wojnach

Cytaty

Dojrzewała we mnie świadomość, że decyzje […] zapadają zupełnie gdzie indziej. Na pewno - nie podczas tych ciągnących się nocami debat, kłótni o słowa, na jakich strawiłem miesiące.

źródło: NKJP: Ewa Wilk, Polityka, 1995, nr 22

Cały ranek strawiłam na przyglądaniu się korze najbliższego drzewa.

źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001

Cztery lata rząd strawił na badaniu i analizowaniu reformy samorządowej dotyczącej powiatów i województw samorządowych.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 28.08.1997

Istotnym wydarzeniem był udany powrót do gry Granta Hilla (Orlando), który ostatnie dwa lata strawił na leczeniu przewlekłego urazu stawu skokowego.

źródło: NKJP: (MARO): Nie po mistrzowsku, Dziennik Polski, 2002-10-31

Było już za późno, by jechać. Ruszyli następnego dnia, strawiwszy przedpołudnie na wypraszaniu wolnego u swoich pracodawców.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawię
 strawimy
2 os. strawisz
 strawicie
3 os. strawi
 strawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłem
+(e)m strawił
 strawiłam
+(e)m strawiła
 strawiłom
+(e)m strawiło
 strawiliśmy
+(e)śmy strawili
 strawiłyśmy
+(e)śmy strawiły
2 os. strawiłeś
+(e)ś strawił
 strawiłaś
+(e)ś strawiła
 strawiłoś
+(e)ś strawiło
 strawiliście
+(e)ście strawili
 strawiłyście
+(e)ście strawiły
3 os. strawił
 strawiła
 strawiło
 strawili
 strawiły

bezosobnik: strawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawmy
2 os. straw
 strawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłbym
bym strawił
 strawiłabym
bym strawiła
 strawiłobym
bym strawiło
 strawilibyśmy
byśmy strawili
 strawiłybyśmy
byśmy strawiły
2 os. strawiłbyś
byś strawił
 strawiłabyś
byś strawiła
 strawiłobyś
byś strawiło
 strawilibyście
byście strawili
 strawiłybyście
byście strawiły
3 os. strawiłby
by strawił
 strawiłaby
by strawiła
 strawiłoby
by strawiło
 strawiliby
by strawili
 strawiłyby
by strawiły

bezosobnik: strawiono by

bezokolicznik: strawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: strawiwszy

gerundium: strawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: strawiony

odpowiednik aspektowy: trawić

Składnia

Rz osobowy + strawić +
CO + na CZYM

4. o chorobie, kryzysie

Definicja

książk. 
zniszczyć organizm lub jakąś społeczność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zniszczyć

Połączenia

  • choroba strawiła; rak strawił

Cytaty

Czy człowiek, który przekroczył wzgórek pięćdziesiątki, może w ogóle rozpoczynać nowe życie? Pozostawało mi dziesięć, najwyżej dwadzieścia lat, jeżeli wcześniej nie strawi mnie rak czy zawał.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Ja sobie obiecałam, że choroba nie strawi mojej wewnętrznej siły, nie zniszczy mnie psychicznie.

źródło: Internet

Janusz niestety już nie żyje, strawił go rak wątroby.

źródło: NKJP: Dziewczynka po przejściach, Dziennik Polski, 2003-12-01

Jednego z pierwszych dni odwiedza mnie nagle sąsiad, stary, żółty, wychudły człowiek w szpitalnej bieliźnie, strawiony chorobą, o kuli.

źródło: NKJP: Józef Czapski: Na nieludzkiej ziemi, 1947

Albo Ameryka jak rak strawi samą siebie, albo z niej jako pierwszej wyjdzie impuls do zmiany.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawię
 strawimy
2 os. strawisz
 strawicie
3 os. strawi
 strawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłem
+(e)m strawił
 strawiłam
+(e)m strawiła
 strawiłom
+(e)m strawiło
 strawiliśmy
+(e)śmy strawili
 strawiłyśmy
+(e)śmy strawiły
2 os. strawiłeś
+(e)ś strawił
 strawiłaś
+(e)ś strawiła
 strawiłoś
+(e)ś strawiło
 strawiliście
+(e)ście strawili
 strawiłyście
+(e)ście strawiły
3 os. strawił
 strawiła
 strawiło
 strawili
 strawiły

bezosobnik: strawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawmy
2 os. straw
 strawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłbym
bym strawił
 strawiłabym
bym strawiła
 strawiłobym
bym strawiło
 strawilibyśmy
byśmy strawili
 strawiłybyśmy
byśmy strawiły
2 os. strawiłbyś
byś strawił
 strawiłabyś
byś strawiła
 strawiłobyś
byś strawiło
 strawilibyście
byście strawili
 strawiłybyście
byście strawiły
3 os. strawiłby
by strawił
 strawiłaby
by strawiła
 strawiłoby
by strawiło
 strawiliby
by strawili
 strawiłyby
by strawiły

bezosobnik: strawiono by

bezokolicznik: strawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: strawiwszy

gerundium: strawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: strawiony

odpowiednik aspektowy: trawić

Składnia

Rz nieżywotny + strawić +
KOGO/CO

5. znieść

Definicja

pot. 
zaakceptować

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  znieść

Połączenia

  • można strawić kogoś/coś, nie móc strawić kogoś/czegoś
  • łatwo, trudno strawić kogoś/coś

Cytaty

Majka brała wszystko zbyt dosłownie. To ją mogło zgubić w takich czasach. Ale nie podjęłabym z nią dyskusji. Jej drażliwość mogłaby tego nie strawić.

źródło: KWSJP: Barbara Nawrocka: Gęsty las, 1965

Kiedyś był fajny, ale coś ostatnio trudno go strawić.

źródło: Internet

Kolejna głupia amerykańska komedia, trudno ja strawić.

źródło: Internet

Dużo miałam krytycyzmu we wszystkich okresach życia w Związku Radzieckim. Na początku uderzały mnie straszne kontrasty, potem nie mogłam strawić socrealizmu.

źródło: KWSJP: Torańska Teresa: Oni, 1997

Przedwojenny ceremoniał skopiowano drobiazgowo. Grunt to utrzymać zewnętrzne pozory państwa niepodległego. [...] Wówczas Polacy czy inni łatwiej strawią przykrą rzeczywistość.

źródło: KWSJP: Andrzej Chwalba (red): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawię
 strawimy
2 os. strawisz
 strawicie
3 os. strawi
 strawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłem
+(e)m strawił
 strawiłam
+(e)m strawiła
 strawiłom
+(e)m strawiło
 strawiliśmy
+(e)śmy strawili
 strawiłyśmy
+(e)śmy strawiły
2 os. strawiłeś
+(e)ś strawił
 strawiłaś
+(e)ś strawiła
 strawiłoś
+(e)ś strawiło
 strawiliście
+(e)ście strawili
 strawiłyście
+(e)ście strawiły
3 os. strawił
 strawiła
 strawiło
 strawili
 strawiły

bezosobnik: strawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. strawmy
2 os. straw
 strawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. strawiłbym
bym strawił
 strawiłabym
bym strawiła
 strawiłobym
bym strawiło
 strawilibyśmy
byśmy strawili
 strawiłybyśmy
byśmy strawiły
2 os. strawiłbyś
byś strawił
 strawiłabyś
byś strawiła
 strawiłobyś
byś strawiło
 strawilibyście
byście strawili
 strawiłybyście
byście strawiły
3 os. strawiłby
by strawił
 strawiłaby
by strawiła
 strawiłoby
by strawiło
 strawiliby
by strawili
 strawiłyby
by strawiły

bezosobnik: strawiono by

bezokolicznik: strawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: strawiwszy

gerundium: strawienie

odpowiednik aspektowy: trawić

Składnia

Rzosobowy + strawić +
KOGO/CO
Data ostatniej modyfikacji: 22.04.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN