UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prosić

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	proszę	prosimy
2 os.	prosisz	prosicie
3 os.	prosi	proszą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prosiłem +(e)m prosił	prosiłam +(e)m prosiła	prosiłom +(e)m prosiło	prosiliśmy +(e)śmy prosili	prosiłyśmy +(e)śmy prosiły
2 os.	prosiłeś +(e)ś prosił	prosiłaś +(e)ś prosiła	prosiłoś +(e)ś prosiło	prosiliście +(e)ście prosili	prosiłyście +(e)ście prosiły
3 os.	prosił	prosiła	prosiło	prosili	prosiły

bezosobnik: proszono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę prosił będę prosić	będę prosiła będę prosić	będę prosiło będę prosić	będziemy prosili będziemy prosić	będziemy prosiły będziemy prosić
2 os.	będziesz prosił będziesz prosić	będziesz prosiła będziesz prosić	będziesz prosiło będziesz prosić	będziecie prosili będziecie prosić	będziecie prosiły będziecie prosić
3 os.	będzie prosił będzie prosić	będzie prosiła będzie prosić	będzie prosiło będzie prosić	będą prosili będą prosić	będą prosiły będą prosić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		prośmy
2 os.	proś	proście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prosiłbym bym prosił	prosiłabym bym prosiła	prosiłobym bym prosiło	prosilibyśmy byśmy prosili	prosiłybyśmy byśmy prosiły
2 os.	prosiłbyś byś prosił	prosiłabyś byś prosiła	prosiłobyś byś prosiło	prosilibyście byście prosili	prosiłybyście byście prosiły
3 os.	prosiłby by prosił	prosiłaby by prosiła	prosiłoby by prosiło	prosiliby by prosili	prosiłyby by prosiły

bezosobnik: proszono by

bezokolicznik: prosić

imiesłów przysłówkowy współczesny: prosząc

gerundium: proszenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proszenie	proszenia
D.	proszenia	proszeń
C.	proszeniu	proszeniom
B.	proszenie	proszenia
N.	proszeniem	proszeniami
Ms.	proszeniu	proszeniach
W.	proszenie	proszenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: proszący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	proszący	proszący	proszący	proszące	prosząca
D.	proszącego	proszącego	proszącego	proszącego	proszącej
C.	proszącemu	proszącemu	proszącemu	proszącemu	proszącej
B.	proszącego	proszącego	proszący	proszące	proszącą
N.	proszącym	proszącym	proszącym	proszącym	proszącą
Ms.	proszącym	proszącym	proszącym	proszącym	proszącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	proszący	proszący	proszące	proszące
D.	proszących	proszących	proszących	proszących
C.	proszącym	proszącym	proszącym	proszącym
B.	proszących	proszących	proszących	proszące
N.	proszącymi	proszącymi	proszącymi	proszącymi
Ms.	proszących	proszących	proszących	proszących

imiesłów przymiotnikowy bierny: proszony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	proszony	proszony	proszony	proszone	proszona
D.	proszonego	proszonego	proszonego	proszonego	proszonej
C.	proszonemu	proszonemu	proszonemu	proszonemu	proszonej
B.	proszonego	proszonego	proszony	proszone	proszoną
N.	proszonym	proszonym	proszonym	proszonym	proszoną
Ms.	proszonym	proszonym	proszonym	proszonym	proszonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	proszeni	proszeni	proszone	proszone
D.	proszonych	proszonych	proszonych	proszonych
C.	proszonym	proszonym	proszonym	proszonym
B.	proszonych	proszonych	proszonych	proszone
N.	proszonymi	proszonymi	proszonymi	proszonymi
Ms.	proszonych	proszonych	proszonych	proszonych

odpowiednik aspektowy: poprosić

Pochodzenie

psł. *prositi 'prosić; pytać, zapytywać; żądać, wymagać'

1. o przysługę

Definicja

uprzejmie zwracać się do kogoś, aby coś uzyskać lub by kogoś do czegoś skłonić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Połączenia

prosić łaski, pomocy, ratunku, zmiłowania
prosić Boga, kochankę, matkę, przyjaciela, sąsiada
proszę dokumenty, listę; drinka, dwa piwa, dwie kawy, herbatę, oranżadę, sok, wino
prosić o akceptację, o anonimowość, o autograf, o azyl, o błogosławieństwo, o cierpliwość, o głos, o jałmużnę, o konsultację, o kontakt, o litość, o modlitwę, o odpuszczenie, o opinię, o pomoc, o poradę, o przedłużenie, o przerwę, o przysługę, o rękę, o rozum, o sprostowanie, o szklankę wody, o ułaskawienie, o wskazówki, o wstawiennictwo, o wybaczenie, o wyjaśnienie, o wyrozumiałość, o wytłumaczenie, o zezwolenie
prosić za kimś
prosić bezskutecznie, grzecznie, listownie, pokornie, uprzejmie
proszę nas odwiedzić, nie rozmawiać, pokazać, powiedzieć, przygotować, przedstawić, sobie wyobrazić, sprawdzić
prosić i błagać

Cytaty

	Pani Anna prosi, aby nie wymieniać jej nazwiska. źródło: NKJP: Azyl, Trybuna, 2006
	Chciałbym cię prosić o przysługę. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001
	Kto nie występuje, niech się cofnie za kamery - prosi reżyser. źródło: NKJP: Krzysztof Strauchmann: Demolka wyszła bez dubla, prasa, 2006
	Profesorze, proszę chwilkę poczekać. źródło: NKJP: Marian Grześczak: Proza polska, prasa, 1984
	Sięgnął do kieszeni po papierowe pieniądze i wskazując na drewnianą skrzynkę, powiedział: - Proszę dwie oranżady. źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

Składnia

+	prosić	+	o CO
+	prosić	+	żeby ZDANIE
+	prosić	+	MOWA WPROST
+	prosić	+	BEZOKOLICZNIK
+	prosić	+	CO
+	prosić	+	CZEGO

2. na przyjęcie

Definicja

proponować komuś przyjście gdzieś w celach towarzyskich lub oficjalnych albo wzięcie udziału w czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zapraszać

Połączenia

prosić kogoś do stołu, do środka, do tańca
prosić kogoś na imprezę, na mównicę, na obiad, na przyjęcie, na stronę, na śniadanie, na wesele; na mistrza ceremonii, na świadka

Cytaty

	Jutro podpiszemy umowy, a teraz prosimy na obiad! Musimy godnie uczcić dzisiejszy dzień! źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1996
	Jestem proszony na imprezę do Anny na dzisiejszy wieczór. źródło: NKJP: Usenet
	Obudziła ją ręka położona na ramieniu i głos wyszeptany: - Matka przełożona prosi na śniadanie. źródło: NKJP: Antoni Jackowski: Faustyna znaczy szczęśliwa, 2002
	Proszę na mównicę, panie pośle. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.10.1992
	Staszek prosi do tańca Joannę. źródło: KWSJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Składnia

prosić

KOGO + GDZIE

3. do telefonu

Definicja

zwracać się do kogoś o przywołanie innej osoby do telefonu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Komunikacja na odległość telefon/telegraf

Połączenia

prosić do telefonu
prosić z dyrektorem, z jakimś działem, z kierownikiem

Cytaty

Ciocia Eleonora prosi panią do telefonu!

źródło: NKJP: Maria Krüger: Godzina pąsowej róży, 1960

– Proszę z komisarzem Pawłem Kuleszą. – Łączę.

źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot źródło, 2004

Dzwonię: - Paweł Kwaśniewski, proszę z dyrektorem!

źródło: NKJP: Paweł Kwaśniewski, Ewa Chocha, Dariusz Kubicki: W ogonku do maklera, Gazeta Wyborcza, 1994-02-24

Składnia

	+	prosić	+	KOGO + do CZEGO
	+	prosić	+	z KIM/CZYM

Frazeologizmy

ktoś nie daje się długo prosić
nie trzeba kogoś prosić dwa razy
ktoś nie daje się dwa razy prosić
ktoś nie dał się długo prosić
ktoś nie dał się dwa razy prosić
ktoś nie daje się długo prosić
nie trzeba kogoś prosić dwa razy
ktoś nie daje się dwa razy prosić
proszę (ja) ciebie
że proszę siadać

Data ostatniej modyfikacji: 15.08.2013