Chronologizacja
Pochodzenie
niem. Welle 'fala; wał'
1. morska
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
Połączenia
- szumiąca; olbrzymia; wysoka fala; spienione, wzburzone fale; fala morska; przybojowa
- fala przypływu
- grzbiet, grzebień; grzmot, plusk, szum fali
- fala huśta, kołysze, miota, unosi; pluszcze; nadchodzi; zalewa coś; uderzenie fali
- szumieć jak fale
Cytaty
|
Noc pojaśniała, bo spokojna choć szumiąca fala morska odbijała drżące na niebie morze gwiazd i Księżyc [...]. źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Wielka, większa i największa, 1994 |
|
|
Największy jednak entuzjazm wybuchał wówczas, gdy olbrzymia fala hucząc wchodziła na pokład, zalewając „nie wystygłe” jeszcze ślady stóp [...]. źródło: NKJP: Karol Olgierd Borchardt: Szaman morski, 1988 |
|
|
Nagle przyszła wysoka fala, a postawione rusztowanie w momencie znalazło się pod wodą. źródło: NKJP: Złamane przęsło, Dziennik Polski, 2002-07-22 |
|
|
Opalanie się, szum fal, spacery po plaży... - rozmarzyła się. źródło: NKJP: Dorota Klusek: Miss chce uczyć się... gotować, Echo Dnia, 2007-08-03 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
2. kłopotów
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości
Połączenia
- narastająca fala
- fala afer, kłopotów, protestów, strajków; aresztowań, zwolnień; dyskusji, polemik; emigracji; kradzieży, przestępczości; mrozów, śniegów, upałów; napływu czegoś; narkomanii, pornografii; plotek; podwyżek; przeziębień; samobójstw; zgonów
- powstrzymać, zatrzymać, zmniejszyć; spowodować, wywoływać falę czegoś
Cytaty
|
Jak wspominaliśmy, w tym czasie pojawiła się pierwsza fala napływu kapitału zagranicznego (dokonywano inwestycji w akcje na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych) oraz coraz większą rolę odgrywały nie rejestrowane obroty handlu zagranicznego. źródło: NKJP: Bogusław Pietrzak, Zbigniew Polański: System finansowy w Polsce, 1997 |
|
|
Następna fala mrozów, która przetoczyła się przez Polskę zimą 1986 r., spowodowała, że z blisko 6 mln sztuk owocujących drzewek pozostało zaledwie 2 mln. źródło: NKJP: Monika Dzierżyńska-Nowak: Gruszki na wierzbie, Gazeta Wyborcza, 1994-08-13 |
|
|
Fala strajków i protestów zaczęła obejmować inne ośrodki, ale natychmiastowe wycofanie podwyżki cen i zakaz użycia broni uratowały rządzącą ekipę I sekretarza Edwarda Gierka i premiera Piotra Jaroszewicza. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 2001 |
|
|
Jak Państwo wiecie przez Polskę przetoczyła się kolejna wielka fala podwyżek dla lokalnych przywódców. źródło: NKJP: W.Hagedorny: Szast–prast: Budujemy mosty dla pana starosty, Tygodnik Ciechanowski, 2008-08-04 |
|
|
Znowu do kraju przyszła fala upałów. źródło: NKJP: Marek Kochan: Ballada o dobrym dresiarzu, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
Składnia
|
+ | fala | + |
CZEGO
|
3. turystów
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości
Połączenia
- fala bezrobotnych, interesantów, ludzi, podróżnych, turystów, uchodźców
Cytaty
|
Dotarcie do szosy i potem znowu szosą w kierunku przeciwnym niż fala uchodźców byłoby jeszcze niebezpieczniejsze. źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Stawka większa niż życie, 2000 |
|
|
Odkąd jednak komunistyczny rząd otworzył granice, napływająca do kraju fala turystów podmywa jego socjalistyczne fundamenty. źródło: NKJP: Przemysław Kozłowski: Buddyści komuniści, Ozon nr 13, 2005 |
|
|
Fala ludzi, która się poniosła ku wyjściu z kościoła, wracała odepchnięta przez inną falę, tłoczącą się z zewnątrz. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Pożoga, 1996 |
|
|
Choć fala interesantów przewinęła się już przez ośrodek, przybywają nowi, którzy musieli czekać np. na orzeczenie o rozwodzie. źródło: NKJP: R.Nadaj: Ciechanów: MOPS poradził sobie z zasiłkami, Tygodnik Ciechanowski, 2004-07-16 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
Składnia
|
|
+ | fala | + |
KOGO
|
4. gniewu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Połączenia
- fala gniewu, miłości, nienawiści, radości, rozczulenia, smutku, szczęścia, współczucia, wściekłości, wzruszenia, zwątpienia; wspomnień
Cytaty
|
Kolejna fala wspomnień o cierpieniach niemieckich ofiar byłaby groźna dla niemieckiej psychiki i mogłaby nastawić negatywnie obywateli RFN do przyszłych partnerów w Unii Europejskiej. źródło: NKJP: Świat - Ofiary historii i obcych armii?, Dziennik Polski, 2003-08-28 |
|
|
W tej chwili widzi wychodzącego z bramy domu Kolumba i niespodziewana, jakby cudza, fala radości odbiera jej oddech. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1977 |
|
|
Nagle zdałem sobie sprawę, że jeśli nie sprowokujemy czegoś poza oficjalnymi strukturami, wkrótce zaleje nas fala smutku i beznadziei - wspomina doktor Krajewski. źródło: NKJP: Jan Płaskoń: Pobudzeni z Jawora, Gazeta Wyborcza, 1995-11-16 |
|
|
Nagle przypłynęła fala miłości. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997 |
|
|
Ty czujesz, jak zalewa cię fala wściekłości i wykrzykujesz: No, tak, pięknie, wspaniale! Ty sobie wychodzisz, a łazienka rozgrzebana i nie można z niej korzystać. źródło: NKJP: Kuba Jabłoński: Rozwód. Jak go przeżyć?, 2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
Składnia
|
|
+ | fala | + |
CZEGO
|
5. zjawisko fizyczne
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii
CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność
Połączenia
- fala akustyczna, dźwiękowa; harmoniczna; fale elektromagnetyczne; sejsmiczne; świetlne; ultradźwiękowe
- amplituda, długość, wysokość fali
Cytaty
|
Nagle rozlega się grzmot wybuchu. Dopiero teraz dotarła do nas fala dźwiękowa. źródło: NKJP: Sławomir Ruciński: ...Trzy... dwa... zero!, Młody Technik nr 3, 1971 |
|
|
Zanalizujmy teraz sytuację, w której fale elektromagnetyczne przychodzą do płaszczyzny anteny pod pewnym kątem, a kierunek przychodzenia fali jest nadal zgodny z płaszczyzną anteny. źródło: NKJP: Jerzy Starski: Zasady radiopelengnacji, Przegląd Wojsk Lądowych nr 4 (34), 1962 |
|
|
Fale sejsmiczne przecinają Ziemię w płaszczyźnie równika wolniej niż wzdłuż osi północ-południe. źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Geofizyka, Gazeta Wyborcza, 1996-08-02 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
6. na głowie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Połączenia
- fala włosów
- zrobić (sobie) fale
- uczesane w fale
Cytaty
|
Spróbowałem raz jeszcze: lat czterdzieści, ubrany w czarny garnitur, białą koszulę, oczy niebieskie, włosy jasne, uczesane w fale, porusza się energicznie, opuchnięty. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
Milczeli objęci, jej czoło wsparte na szorstkim już policzku, a pod jego ustami sucha fala włosów pociemniałych w półmroku. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1994 |
|
|
Miał długie blond włosy, opadające falami na czarną skórzaną kurtkę. źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003 |
|
|
Ja pamiętam, jak na sylwestra zrobiłam sobie sexy fale (wyglądałam ślicznie), a moja koleżanka stwierdziła, że miałam sobie zrobić fryzurę i spytała, dlaczego jej nie zrobiłam. źródło: Internet: wizaz.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |
7. w wojsku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | przemoc |
Połączenia
- szkolna; wojskowa fala
- fala w wojsku
- zjawisko fali
- sposób na falę
- walka z falą
- akceptować; przejść falę
- walczyć z falą
Cytaty
|
Fala w wojsku nie polega jednak tylko na zabawach czy zmuszaniu najmłodszych stażem do sprzątania i usługiwania dziadkom. źródło: NKJP: Pejzaż - Fala za falą, Dziennik Polski, 2000-07-01 |
|
|
Widziałam jak uczennica [...] na przystanku niedaleko szkoły pobiła swoją młodszą koleżankę [..] To wyglądało strasznie [...]. Dowiedziałam się, że to fala w szkole i młodsi uczniowie muszą być bici. źródło: NKJP: Bójka na przystanku, Gazeta Krakowska, 2002-11-26 |
|
|
Listy i telefony przekonały mnie, że fala w wojsku wciąż istnieje [...] Dowiedziałem się o wielu konkretnych przypadkach znęcania się nad młodymi żołnierzami i poniżania ich. źródło: NKJP: Wojciech Jankowski: Poseł przeciw fali, Gazeta Wyborcza, 1994-09-13 |
|
|
Chciałeś iść na boisko – zwykle było zajęte przez starszych. To oni mieli pierwszeństwo niemal wszędzie. Wchodziłeś do nowego środowiska – drużyny, klubu, szkoły, wojska – musiałeś przejść falę. źródło: Internet: laczynaspasja.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fala |
fale |
|
| D. | fali |
||
| fal |
|||
| C. | fali |
falom |
|
| B. | falę |
fale |
|
| N. | falą |
falami |
|
| Ms. | fali |
falach |
|
| W. | falo |
fale |