UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nikczemny

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	nikczemny	nikczemny	nikczemny	nikczemne	nikczemna
D.	nikczemnego	nikczemnego	nikczemnego	nikczemnego	nikczemnej
C.	nikczemnemu	nikczemnemu	nikczemnemu	nikczemnemu	nikczemnej
B.	nikczemnego	nikczemnego	nikczemny	nikczemne	nikczemną
N.	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym	nikczemną
Ms.	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnej
W.	nikczemny	nikczemny	nikczemny	nikczemne	nikczemna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	nikczemni	nikczemni	nikczemne	nikczemne
D.	nikczemnych	nikczemnych	nikczemnych	nikczemnych
C.	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym	nikczemnym
B.	nikczemnych	nikczemnych	nikczemnych	nikczemne
N.	nikczemnymi	nikczemnymi	nikczemnymi	nikczemnymi
Ms.	nikczemnych	nikczemnych	nikczemnych	nikczemnych
W.	nikczemni	nikczemni	nikczemne	nikczemne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	nikczemniejszy	nikczemniejszy	nikczemniejszy	nikczemniejsze	nikczemniejsza
D.	nikczemniejszego	nikczemniejszego	nikczemniejszego	nikczemniejszego	nikczemniejszej
C.	nikczemniejszemu	nikczemniejszemu	nikczemniejszemu	nikczemniejszemu	nikczemniejszej
B.	nikczemniejszego	nikczemniejszego	nikczemniejszy	nikczemniejsze	nikczemniejszą
N.	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszą
Ms.	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszej
W.	nikczemniejszy	nikczemniejszy	nikczemniejszy	nikczemniejsze	nikczemniejsza

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	nikczemniejsi	nikczemniejsi	nikczemniejsze	nikczemniejsze
D.	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejszych
C.	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym	nikczemniejszym
B.	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejsze
N.	nikczemniejszymi	nikczemniejszymi	nikczemniejszymi	nikczemniejszymi
Ms.	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejszych	nikczemniejszych
W.	nikczemniejsi	nikczemniejsi	nikczemniejsze	nikczemniejsze

Pochodzenie

Przymiotnik z przyrostkiem -ny od wyrażenia ni k czemu 'do niczego', z archaiczną kolejnością przeczenia i przyimka

1.a człowiek

Definicja

książk.

pozbawiony zasad moralnych i zachowujący się w sposób, który zasługuje na pogardę i potępienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podły

Połączenia

podły i nikczemny, nikczemny i wyrachowany

Cytaty

	- Odszedł, ponieważ go wypędziłem - odparłem po chwili, starannie ważąc słowa. - To był nikczemny, wyrachowany łotrzyk i pijaczyna. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006
	Jako człowiek sprzedajny i nikczemny, otoczony był w Polsce nienawiścią i pogardą. źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968
	Wśród nich są ludzie prawdziwie nikczemni. Żaden nie chciał pomagać bezinteresownie... Żądali pieniędzy... Wszyscy żądali pieniędzy... źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997
	- Pani rozmawia z nieodpowiednimi ludźmi w pokoju nauczycielskim - mówi pani dyrektor. - Po co pani opowiada im o wizytacji? Oni chcą mnie usunąć z tego stanowiska. To są podli i nikczemni ludzie. źródło: NKJP: Edyta Cap: Relacje, Gazeta Wyborcza, 1994-09-02

1.b charakter

Definicja

książk.

właściwy komuś, kto jest pozbawiony zasad moralnych i zachowuje się w sposób zasługujący na pogardę i potępienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podły

Połączenia

nikczemny charakter, nikczemna postawa

Cytaty

	Prokurator zaczął mowę od charakterystyki oskarżonego, uwypuklając jego nikczemny charakter. źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002
	Oświadczam Państwu, że potrzeba zemsty charakteryzuje ludzi nikczemnego charakteru. źródło: NKJP: Wacław Małecki: Tercet egzotyczny, Nasze Czuby nr 60, 1997
	Ale obok postaw bohaterskich ujawniały się też nikczemne: kolaborantów i donosicieli, którzy dla zysku albo z zemsty denuncjowali kolegów lub sąsiadów przed policją niemiecką. źródło: NKJP: Jan Małecki: Okupacyjny terror i opór mieszkańców, Gazeta Krakowska, 2004-06-19
	Tomasz Eisler odłożył list na biurko i zamknął oczy. Poczuł się znużony i stary - nikczemna twarz Edmunda Pronasa, którą widział niczym tło, czytając list, rozpłynęła się, a jej miejsce zajęły wspomnienia z ostatnich dni. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Nikczemne historie, 2009

1.c czyn

Definicja

książk.

świadczący o tym, że ktoś jest pozbawiony zasad moralnych i zachowuje się w sposób zasługujący na pogardę i potępienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podły

Połączenia

nikczemny czyn

Cytaty

	Jestem podły i nikczemne jest to wszystko, co napisałem. źródło: NKJP: Marian Brandys: Dziennik 1972, 1997
	W toku kampanii wyborczej w wyjątkowo nikczemny sposób zaatakowano moją rodzinę, w tym dzieci, i dlatego nie mogę pozostać bierny, muszę pomóc najbliższym. źródło: NKJP: Hanna Wieczorek: Duma i uprzedzenie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-09-17
	W takich momentach szczególnie szokują wieści, że gdzieś tam próbowano szabrować domy opuszczone przez powodzian. Są to zachowania nikczemne, ale przecież nie jedyne. źródło: NKJP: Andrzej Błaszczyk: Zachowania skrajne, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska” nr 29 (510), 2001-08-02
	Żarliwi wyznawcy i licytujący się słowami orędownicy gotowi są pchnąć do najbardziej nikczemnych czynów siebie i innych, a wszystko to, w imię danej im prawdy absolutnej, sprawiedliwości czy Bożej miłości. źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007
	Masowe morderstwo popełnione w Londynie potępiają wszyscy uczciwi ludzie. Terroryści muszą wiedzieć, że ich nikczemne działania wywołują chwilowy strach, ale też trwałe potępienie i pogardę. źródło: NKJP: Tadeusz Jacewicz: Z bliska, Dziennik Polski, 2005-07-15

2. poziom

Definicja

książk.

oceniany jako niezbyt dobry ze względu na jakość lub ilość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

niski, słaby

Połączenia

nikczemne stawki

Cytaty

	Zdziwiony byłem bardzo niską frekwencją i tym, że niektórzy kandydaci otrzymali nikczemną ilość głosów. źródło: NKJP: (eb): Przed II turą, Mazowieckie To i Owo, 2002-11-11
	Mam wszakże wybitne kwalifikacje czytelnicze. Czytam Rutkowskiego i po to, by pogłębić swą nikczemną wiedzę, by poznać jakieś dziejowe sekrety słodkiej Francji. źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Paryska lekkość pióra, Gazeta Wyborcza, 1995-03-07
	Ileż to razy dostałem ozory nie obrane ze skóry, albo ozory twarde, albo ozory w nikczemnych sosach. A twierdzę uparcie, że mało jest na świecie równie wielkich przyjemności, jak ozór właściwie przyrządzony. źródło: NKJP: (MSZ): Listy pieczętowane sosem, Gazeta Krakowska, 2001-10-02
	- A co mnie to obchodzi, aktor ma być na planie punktualnie i w formie. O taksówkach czy pierwszej klasie pociągu mowy nie było. Stawki proponowano nikczemne, bo wiadomo, że student za darmo kształcony przez państwo, musi grać za symboliczne honorarium. źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997
	Golonko, w atrakcyjnym miodowym kolorze, aromatycznie pachnące świeżym, leśnym dymem było miękkie i smaczne. Wcześniej peklowane, odznaczało się kruchością mięsa i chrupiącą skórką, o dziwo, dokładnie ogoloną. Z dodatkiem chrzanu ze śmietaną choć w części zniwelowało moje wcześniejsze nikczemne doznania. źródło: NKJP: Wasz Sybaryta: Klub srebrnego widelca, Tygodnik Podhalański nr 42, 1999

3. wzrost

Definicja

żart.

taki, który jest bardzo mały

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	lichy
	antonimy:	słuszny

Połączenia

nikczemny wzrost; nikczemna postura

Cytaty

	Karol Wielki był nikczemnej postury, natomiast Władysław Łokietek był słusznego wzrostu. źródło: NKJP: Dzienniczek Radwana, Dziennik Polski, 2003-04-28
	Był dość nikczemnego wzrostu, niewiele chyba wyższy – jeśli w ogóle – od Toma Cruise’a, ale nic więcej nie można mu było zarzucić. źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007
	Wzrostu była nawet nie niskiego, ale wprost nikczemnego i sylwetka jej przypominała raczej uczennicę siódmej klasy niż dorosłą kobietę. źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Krąg Pierwszy Tom 1, 1996
	Zapewne wiecie mieszczanie, kołodzieje, zacni ludzie naszego księstwa, kim jest historyczna postać regionu Józef Pinior?! To gościu wyjątkowo nikczemnej budowy ciała. Lecz wielkiego ducha. źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Jazz dla Mass, Gazeta Wrocławska, 2003-04-17

Data ostatniej modyfikacji: 20.04.2017