UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

makówka

Chronologizacja

1493, SStp
W postaci: makówki
Inne znaczenie: 'koniczyna rozdęta'.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. makówka
makówki
D. makówki
makówek
C. makówce
makówkom
B. makówkę
makówki
N. makówką
makówkami
Ms. makówce
makówkach
W. makówko
makówki

Pochodzenie

Zob. mak

1. owoc

Definicja

owoc maku - rośliny, który wypełniają ziarna i który ma zieloną lub brązową barwę i kształt kulki, zakończonej wypustkami przypominającymi wachlarz

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  owoc

Cytaty

Pąki kwiatowe zwisają, natomiast kwiaty i makówka są wzniesione.

źródło: NKJP: Internet

W celu ustalenia plonu morfiny osiąganego na poszczególnych pędach rośliny każdą zebraną makówkę wraz z pięciocentymetrowym odcinkiem łodygi ważono po usunięciu nasion.

źródło: NKJP: Maria Wawrzyniak, Maria Ogrodowczyk: Zawartość morfiny w makówkach z pędu głównego...., Rośliny Oleiste, 2005-02-07

Pamiętam, że gdy makówki zupełnie wyschły, brałam po kilka w ręce i potrząsałam nimi przy uchu.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998

[...] idee pokolenia '68 przeniknęły przez żelazną kurtynę właściwie natychmiast. [...] Rozpowszechniła się wtedy produkcja opium preparowanego z soku zielonych makówek.

źródło: NKJP: Robert Tekieli: Upalone gupiki, Ozon, 2005

2. potrawa

Definicja

pochodząca ze Śląska wigilijna potrawa, przyrządzana z maku z mlekiem, bakalii i chleba, które układa się warstwami w formie, by zastygły, tworząc jednolitą masę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  potrawa

Cytaty

Bez nich nie można wyobrazić sobie tradycyjnych świąt Bożego Narodzenia. A mowa o moczce i - oczywiście - makówce.

źródło: Internet: tvs.pl

Z torby wyjmą talerze, szklanki, [...] karpia w śmietanie (tak kiedyś w Wigilię jadało się na Łysej Górze) i pyszne makówki - zapiekane pieczywo z mielonym gotowanym makiem (tak jada się w Wigilię na Śląsku).

źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Bracia i siostry, Gazeta Wyborcza, 1998-12-23

Wicestarosta urodził się na Śląsku. Mówi, że tęskni przede wszystkim za makówkami [...], bez których w tamtych stronach nie ma Wigilii.

źródło: NKJP: Aneta Kwiatkowska: Spokojnie i roodzinnie, Gazeta Poznańska, 2001-12-20

3. głowa - część ciała

Definicja

pot. 
głowa - część ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  głowa, łepetyna

Cytaty

W otworze pojawiła się na pół łysa makówka Jasia Jamrożego.

źródło: NKJP: Robert Urbański, Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

Puknij się w makówkę, to może oprzytomniejesz.

źródło: NKJP: Internet

O mały włos [...] się nie stuknęli makówkami.

źródło: NKJP: Internet

4. głowa - siedlisko myśli

Definicja

pot. 
głowa - siedlisko myśli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  głowa, kiepeła, kiepełe, łepetyna

Połączenia

  • pusta makówka

Cytaty

Les P. jest mi najbliższy, jeżeli chodzi o twórczość. Pisze spontanicznie i tak, że moja mała makówka jest w stanie to objąć.

źródło: NKJP: Internet

[...] bez wzorów, które istnieją w naszych makówkach, materia byłaby niepowiązana z przestrzenią i czasem [...].

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 08.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json