Chronologizacja
XVI w., Bor
Pochodzenie
Forma podły wtórnie utworzona od st.pol. podle(j)szy 'nie tak dobry jak porównywana podstawa, ustępujący w jakości, mniej wart', interpretowanego mylnie jako stopień wyższy. Forma podle(j)szy od dawnego przysłówka podle 'w pobliżu, blisko, obok' z prasłowiańskiego wyrażenia przyimkowego *po dьlě 'na długość, wzdłuż'. Pierwotne znaczenie podle(j)szy to 'taki, który jest w pobliżu, obok, przyległy', stąd 'poboczny, podrzędny, drugorzędny', wreszcie 'mniej wart, mniej ważny (od głównego, zasadniczego), mało znaczący, mało ważny, marny'
1.a człowiek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Połączenia
- podły cham, człowiek, kłamca, zdrajca
- podły i głupi, podły i niegodziwy, podły i nikczemny, podły i okrutny, podły i tchórzliwy; cyniczny i podły, szlachetny i podły
Cytaty
|
Zabić kogoś niespodzianie, z zasadzki - nie, to wykluczone, tak robili tylko ludzie źli i podli. źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999 |
|
|
Szedł w otoczeniu najpodlejszych ludzi, pałających wściekłą nienawiścią; szedł związany jak zwierzę i jak złoczyńca, którym targano, któremu urągano i bluźniono. źródło: NKJP: Michał Sopoćko: Stańmy pod krzyżem Chrystusa, 2010 |
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| D. | podłego |
podłego |
podłego |
podłego |
podłej |
| C. | podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłej |
| B. | podłego |
podłego |
podły |
podłe |
podłą |
| N. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłą |
| Ms. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłej |
| W. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
| D. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| C. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
| B. | podłych |
podłych |
podłych |
podłe |
| N. | podłymi |
podłymi |
podłymi |
podłymi |
| Ms. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| W. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podlejszy |
podlejszy |
podlejszy |
podlejsze |
podlejsza |
| D. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszej |
| C. | podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszej |
| B. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszy |
podlejsze |
podlejszą |
| N. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszą |
| Ms. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podlejsi |
podlejsi |
podlejsze |
podlejsze |
| D. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
| C. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
| B. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejsze |
| N. | podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
| Ms. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
1.b charakter
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Połączenia
- podły charakter; podła natura
Cytaty
|
Czy człowiek staje się coraz bardziej okrutny, czy też nowoczesność daje mu więcej okazji do tego, by odezwała się w nim jego podła natura. źródło: NKJP: Marek Oramus: Prekursor Stalina, Dziennik Polski, 2005-10-27 |
|
|
[...] w dworcowych poczekalniach i przedziałach kolejowych pełno jest ochotników do spowiedzi na wszelkie osobiste tematy - poczynając od użalania się nad nieszczęśliwym dzieciństwem, niewiernością żony, podłym charakterem szefa, a na pretensjach pod adresem teściowej i całego świata kończąc. źródło: NKJP: Zdzisław Szczepaniak: Dziewczyna z Trogiru i inne opowiadania, 2005 |
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| D. | podłego |
podłego |
podłego |
podłego |
podłej |
| C. | podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłej |
| B. | podłego |
podłego |
podły |
podłe |
podłą |
| N. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłą |
| Ms. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłej |
| W. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
| D. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| C. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
| B. | podłych |
podłych |
podłych |
podłe |
| N. | podłymi |
podłymi |
podłymi |
podłymi |
| Ms. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| W. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podlejszy |
podlejszy |
podlejszy |
podlejsze |
podlejsza |
| D. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszej |
| C. | podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszej |
| B. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszy |
podlejsze |
podlejszą |
| N. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszą |
| Ms. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podlejsi |
podlejsi |
podlejsze |
podlejsze |
| D. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
| C. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
| B. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejsze |
| N. | podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
| Ms. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
1.c czyn
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- podły chwyt, czyn; podła zdrada; podłe kłamstwo, oszczerstwo
Cytaty
|
Szwagier zabrał ją nie do pałacu, lecz do osobnego, warownego domu w głębi boru. Tu ją zniewolił. Ponieważ zaś groziła mu karą za ten podły czyn, nie tylko uwięził ją w borze, lecz wyrwał jej język, aby nie mówiła. źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008 |
|
|
Uwolniony od towarzystwa Jokala, który od lat podsycał jego lęki, rozbudzał urazy i prowokował do coraz podlejszych postępków, miał szansę spojrzeć na siebie z dystansu. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005 |
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| D. | podłego |
podłego |
podłego |
podłego |
podłej |
| C. | podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłej |
| B. | podłego |
podłego |
podły |
podłe |
podłą |
| N. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłą |
| Ms. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłej |
| W. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
| D. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| C. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
| B. | podłych |
podłych |
podłych |
podłe |
| N. | podłymi |
podłymi |
podłymi |
podłymi |
| Ms. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| W. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podlejszy |
podlejszy |
podlejszy |
podlejsze |
podlejsza |
| D. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszej |
| C. | podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszej |
| B. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszy |
podlejsze |
podlejszą |
| N. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszą |
| Ms. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podlejsi |
podlejsi |
podlejsze |
podlejsze |
| D. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
| C. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
| B. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejsze |
| N. | podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
| Ms. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
2. gatunek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- podły hotel; gatunek; humor, nastrój; podła dzielnica, knajpa; jakość, kondycja; podłe miasto; wino; podłe warunki
- bardzo, wyjątkowo podły
Cytaty
|
Pewnego dnia miałem sen, w którym podpisywałem źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008 |
|
|
Rozbity wewnętrznie, nie znajdując sensu życia, ląduje na londyńskiej ulicy i zasila liczne grono kloszardów. Żebrze i pije coraz podlejsze alkohole, ostatecznie upada tak nisko, że stać go jedynie na kupno... płynu do zapalniczek. źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Przyspieszony kurs odbijania się od dna, Esensja, 2009-10-12 |
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| D. | podłego |
podłego |
podłego |
podłego |
podłej |
| C. | podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłemu |
podłej |
| B. | podłego |
podłego |
podły |
podłe |
podłą |
| N. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłą |
| Ms. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
podłej |
| W. | podły |
podły |
podły |
podłe |
podła |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
| D. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| C. | podłym |
podłym |
podłym |
podłym |
| B. | podłych |
podłych |
podłych |
podłe |
| N. | podłymi |
podłymi |
podłymi |
podłymi |
| Ms. | podłych |
podłych |
podłych |
podłych |
| W. | podli |
podli |
podłe |
podłe |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | podlejszy |
podlejszy |
podlejszy |
podlejsze |
podlejsza |
| D. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszego |
podlejszej |
| C. | podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszemu |
podlejszej |
| B. | podlejszego |
podlejszego |
podlejszy |
podlejsze |
podlejszą |
| N. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszą |
| Ms. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | podlejsi |
podlejsi |
podlejsze |
podlejsze |
| D. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
| C. | podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
podlejszym |
| B. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejsze |
| N. | podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
podlejszymi |
| Ms. | podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |
podlejszych |