UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dziady

Chronologizacja

1823, A. Mickiewicz, "Poezye", t. 2, Wilno 1823.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dziady
D. dziadów
C. dziadom
B. dziady
N. dziadami
Ms. dziadach
W. dziady

Pochodzenie

brus. dzjadý

z psł. *dědъ 'stary członek rodziny, ojciec ojca lub matki'

Definicja

etn. 
wywodząca się z wierzeń pogańskich uroczystość ludowa ku czci zmarłych, w czasie której odprawiano obrzędowe uczty w domach lub na cmentarzach i przygotowywano pokarm dla dusz, obchodzona dawniej na Litwie i Białorusi

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  uroczystość

Połączenia

  • obrzęd; noc dziadów
  • odprawiać dziady

Cytaty

Szczególne znaczenie w życiu obrzędowym miały cykle zaduszek wiosennych i jesiennych. Urządzano wtedy uczty (białoruskie dziady), zostawiano jedzenie dla zmarłych, palono ogniska w celu ogrzania dusz.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Jedna z nich wkłada każdemu do ręki kawałek drewna - tak żegnali swych zmarłych Litwini jeszcze w czasach, gdy odprawiano dziady.

źródło: NKJP: Paweł Głowacki: Noc opuszczonych ławek, Dziennik Polski, 2005-04-22

Starodawny zwyczaj Dziadów celebrowany przez plemiona Słowian i Bałtów wywodzi się z przedchrześcijańskich tradycji, których celem było nawiązanie kontaktu z duszami zmarłych i pozyskanie ich przychylności.

źródło: NKJP: aga: Zaduszki to pamiątka po pogańskich i staropolskich Dziadach, Dziennik Zachodni, 2010-11-02

[...] poza tym, że dusze karmiono i pojono (jak choćby podczas dziadów), stawiano im również specjalne budki - zupełnie jak te lęgowe dla ptaków (z którymi bywały kojarzone) - aby mogły odpocząć.

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 24.05.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json