Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *vľ̥na 'wełna' < 'materiał pozyskany poprzez wyrywanie, rwanie'
Od pie. *u̯el- 'rwać' z przyrostkiem *-na.
1. sierść
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | sierść |
Połączenia
- wełna barania, kozia, owcza, wielbłądzia
- wełna lamy, owcy
- strzyc wełnę
Cytaty
|
„Boni” jest przedstawicielem rzadkiej rasy owczarka staroangielskiego bobtail […]. W XVIII i XIX wieku psy te pasły owce. Z ich wełny ludzie robili sobie skarpety i rękawice. źródło: KWSJP: BZ: Ludzki czworonóg, prasa, 1999 |
|
|
[…] z myślą o ceprach zorganizowano także krótki pokaz robienia oscypka oraz strzyżenia owcy. Najbardziej zainteresowane były dzieci, które szczelnym kordonem otoczyły scenę. Ci, którzy byli najbliżej, mogli zabrać na pamiątkę nieco owczej wełny […]. źródło: KWSJP: Józef Figura: Redyk na wesoło, prasa, 1999 |
|
|
W towarzystwie objuczonego osła i lam chodziło się po Beskidzie, z wełny przędło się swetry, skarpety i rękawiczki. źródło: KWSJP: Sławomir Mizerski: Wołowiec z kością, prasa, 2005 |
|
|
Z tlącą się na sobie wełną biegły owce dzikim truchtem przez kostropate podwórza […]. źródło: KWSJP: Leopold Buczkowski: Czarny potok, 1959 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wełna |
wełny |
|
| D. | wełny |
wełen |
|
| C. | wełnie |
wełnom |
|
| B. | wełnę |
wełny |
|
| N. | wełną |
wełnami |
|
| Ms. | wełnie |
wełnach |
|
| W. | wełno |
wełny |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. przędza
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań
Połączenia
- kłębek, motek wełny
- robótki z wełny
- koszyk na wełnę
- wyszyć coś wełną
- utkać coś z wełny
Cytaty
|
Aby nie wydawać pieniędzy na kupno nowej garderoby postanowiłam: - do starych skafandrów i wiatrówek dorobić z ładnej, kolorowej wełny ściągacze, wykończenie koło szyi i rękawów […]. źródło: KWSJP: Zamiast świąt – góry, prasa, 1961 |
|
|
Zwyczajem wszystkich ludzi gór, mieszkańcy Goroki dbają o ciepłe nakrycia głowy. Z ciemnymi twarzami kontrastują czapki z futra, różnokolorowej wełny […]. źródło: KWSJP: Olgierd Budrewicz; Olgierd Budrewicz: Papua Nowa Gwinea, prasa, 1980 |
|
|
Ludność pasterska na swój sposób odpowiedziała na rodzącą się gospodarkę rynkową. Produkuje więcej wielbłądziej wełny lepszej jakości, zwiększa pogłowie kóz i bydła. źródło: KWSJP: Mongolia, prasa, 1997 |
|
|
Indywidualne wyposażenie górskie to narty, dwa ciepłe podkoszulki, polar, goreteksowe kurtka i spodnie, skarpety ze 100-procentowej wełny, rękawice ocieplane watoliną i powleczone goreteksem, dwie wełniane czapki […]. źródło: KWSJP: Adam Frank: Tylko dla orłów, prasa, 2001 |
|
|
Na ostatnią Gwiazdkę dostałam od mojego ukochanego różowy sweter. Piękny, z grubej wełny […]. źródło: KWSJP: Zuzanna Maj: W świecie uczuć, prasa, 2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wełna |
wełny |
|
| D. | wełny |
wełen |
|
| C. | wełnie |
wełnom |
|
| B. | wełnę |
wełny |
|
| N. | wełną |
wełnami |
|
| Ms. | wełnie |
wełnach |
|
| W. | wełno |
wełny |
3.a tkanina
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | tkanina |
Połączenia
- barania, kozia, owcza, wielbłądzia; angielska, hiszpańska, syryjska; biała, czarna, czerwona, granatowa,...; kolorowa; kraciasta; cienka, gruba; miękka, szorstka; elastyczna; dobra; czysta wełna
- wełna na ubrania; na togi, na tuniki
- garnitur, golf, kostium, marynarka, płaszcz, pumpy, skarpety, spodnie, spódnica, sukienka, suknia, sweter, toga, wdzianko; chustka; pościel; koc; kapa, makaty z wełny
Cytaty
|
Pod koniec wyprawy chodziłem w arabskiej szacie z koziej wełny i nosiłem worek uszyty z dogońskiego koca, wypełniony pamiątkami. źródło: KWSJP: Paweł Althamer: Sztuka sprzedawania, prasa, 2005 |
|
|
Specjalne buty na wyprawy zimowe zaprojektował kiedyś Andrzej Zawada. Wykonał je zakopiański szewc z lekkich materiałów, takich jak wełna, filc, korek, guma i poliuretan. źródło: KWSJP: Monika Rorozińska: Himalaje, prasa, 1997 |
|
|
W kolekcji znajdziesz inne, równie ciekawe propozycje na zimowy sezon z najmodniejszych tkanin: tweedu i wełny w modnych kolorach beżu, zieleni oraz fioletu. źródło: KWSJP: dlaczego nie..., prasa, 2000 |
|
|
Nasz płaszczyk, uszyty z mieszanki wełny i kaszmiru, jest krótki, ma kołnierz i kryte zapięcie a także naszywane kieszenie. źródło: KWSJP: Nośmy ją od rana do wieczora: prasa, 1999 |
|
|
[...] w tydzień później wychodziłem w nowym garniturze koloru ciemnoniebieskiego z czystej wełny. źródło: KWSJP: Jerzy Stefan Stawiński: Smutnych losów, 1986 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wełna |
wełny |
|
| D. | wełny |
wełen |
|
| C. | wełnie |
wełnom |
|
| B. | wełnę |
wełny |
|
| N. | wełną |
wełnami |
|
| Ms. | wełnie |
wełnach |
|
| W. | wełno |
wełny |
3.b ubranie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań
Połączenia
- nosić wełny
- odziany w wełny
Cytaty
|
Starszy pan odziany w popielate wełny zapewne wierzy, że pospolita historia jego długiego życia jest tu motywem pierwszoplanowym i najważniejszym [...]. źródło: KWSJP: Magdalena Tulli: Tryby, 2003 |
|
|
Nie ulegało dla mnie wątpliwości, że jest estetą, że będzie czekał odziany wytwornie w angielskie wełny, ze skromnym bukietem kwiatów. źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wełna |
wełny |
|
| D. | wełny |
wełen |
|
| C. | wełnie |
wełnom |
|
| B. | wełnę |
wełny |
|
| N. | wełną |
wełnami |
|
| Ms. | wełnie |
wełnach |
|
| W. | wełno |
wełny |