UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

powiat

Chronologizacja

XIV w., Bor
1403, Bańk

Pochodzenie

psł. *povětъ 'teren stanowiący jakąś jednostkę samorządową czy administracyjną'

Forma prasłowiańska jest rzeczownikiem odczasownikowym od przedrostkowego *povětiti 'powiedzieć, powiadomić' (od psł. *větiti 'mówić, rozmawiać'); pierwotne znaczenie to być może 'powiedzenie, powiadomienie', z czego przypuszczalnie 'ludzie, których się powiadamia o czymś, zwołuje się w jakimś celu (na przykład do rozstrzygnięcia ważnych spraw publicznych, na wiec), zgromadzenie ludności czy jej uprawnionych przedstawicieli', a stąd 'teren, na którym się ludzi powiadamia czy może zwołuje (np. na zgromadzenie), którego mieszkańcy bądź ich przedstawiciele uczestniczą w rozstrzyganiu ważnych spraw publicznych' (Bor); zob. wiec

1.a terytorium

Definicja

okręg administracyjny składający się z kilku gmin

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny

Połączenia

cały powiat; inne, małe, niektóre, okoliczne, ościenne, poszczególne, pozostałe, przyszłe, sąsiednie, wybrane, wszystkie powiaty; powiat grodzki, ziemski; ciechanowski, miechowski, mławski, nowodworski, płoński, przasnyski, pułtuski, raciborski, wodzisławski, żuromiński...
kilka, wiele powiatów
powiat Myszków, Przasnysz, Pułtusk, Racibórz...
powiat i gmina, powiat i kraj, powiat i miasto
granice, obszar, powierzchnia, teren; drogi, szkoły; gminy, miejscowości, stolica; mieszkaniec, mieszkanka, społeczeństwo, społeczność powiatu; liczba; pogranicze powiatów
akces, przynależność do powiatu; w odniesieniu, w stosunku do powiatu; przedsiębiorca, rolnik, rzemieślnik... z jakiegoś powiatu
podział na powiaty
bezpieczeństwo, bezrobocie; bezrobotni; gmina, drogi, szkoły w powiecie
burze, gradobicie przeszły nad powiatem
powiat obejmuje coś; powiaty powstały
wchodzić w skład powiatu
tworzyć powiaty; powołanie, przywrócenie, utworzenie, wprowadzenie powiatów
być powiatem
należeć, dołączyć, przejść, przyłączyć, przynależeć, włączyć do powiatu
dzielić na powiaty; przebiegać przez powiat
graniczyć z powiatami; być, opowiadać się za powiatami

Cytaty

W strukturze organizacyjnej NOW powiat był podzielony na 6 obwodów [...].

źródło: NKJP: Tomasz Jan Biedroń: Powstanie i struktura Komendy Okręgu Krakowskiego Narodowej Organizacji Wojskowej (1939-1945), prasa, 2005

Zanim wybuchła wojna, doszło do incydentów granicznych (ówczesny powiat mławski sąsiadował z Prusami Wschodnimi).

źródło: NKJP: K. Jakubowski: Rekonstrukcja bitwy pod Mławą, Tygodnik Ciechanowski, 2008-09-01

Zaskakiwać może liczba podatników. W 2005 r. z fiskusem rozliczyło się 58.482 osób, zaś rok wcześniej 57.986. To przeczy powszechnemu mniemaniu, że powiat raciborski szybko się wyludnia.

źródło: NKJP: Grzegorz Wawoczny: Daleko za Zachodem, Nowiny Raciborskie, 2006-08-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	powiat	powiaty
D.	powiatu	powiatów
C.	powiatowi	powiatom
B.	powiat	powiaty
N.	powiatem	powiatami
Ms.	powiecie	powiatach
W.	powiecie	powiaty

Skróty

pow.

1.b instytucja

Definicja

urząd zarządzający powiatem - okręgiem administracyjnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny

Połączenia

samorządowe powiaty
przedstawiciel, radny, samorząd, sekretarz, skarbnik, starosta, wicestarosta, władze, zarząd; budżet powiatu
wpłynąć / wpływać, zwrócić / zwracać się o coś do powiatu

Cytaty

Gdyby gmina wystąpiła do powiatu o przejęcie ZOZ-u, procedura mogłaby się zakończyć w ciągu 3 miesięcy.

źródło: NKJP: Czekanie na decyzję, Dziennik Polski - Kraków, 1999-07-28

Wszyscy dyrektorzy mogli przesłać do powiatu swoje oferty [...].

źródło: NKJP: BZ: Nowe licea, prasa, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	powiat	powiaty
D.	powiatu	powiatów
C.	powiatowi	powiatom
B.	powiat	powiaty
N.	powiatem	powiatami
Ms.	powiecie	powiatach
W.	powiecie	powiaty

Skróty

pow.

1.c władze

Definicja

władze powiatu - urzędu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny

Połączenia

kandydat; wybory do powiatu
podlegać pod powiat
porozumienie między powiatami, współpraca między/pomiędzy powiatami; rozliczenia, umowy z powiatami
powiat finansuje coś, planuje coś, organizuje coś, prowadzi coś, realizuje coś, kieruje, zarządza czymś
podpisać, zawrzeć umowę z powiatem

Cytaty

W przyszłym roku powiat chce organizować festiwal „Śląskie kulinaria” (tegoroczna edycja odbyła się w Cieszynie).

źródło: NKJP: Grzegorz Wawoczny: Nagrody nie dla nas, Nowiny Raciborskie, 2007-10-30

Pół miliona złotych preferencyjnego kredytu zaciągnie powiat na remonty dróg.

źródło: NKJP: (w): Drogi z kredytu, Nowiny Raciborskie, 2008-01-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	powiat	powiaty
D.	powiatu	powiatów
C.	powiatowi	powiatom
B.	powiat	powiaty
N.	powiatem	powiatami
Ms.	powiecie	powiatach
W.	powiecie	powiaty

1.d ludzie

Definicja

mieszkańcy powiatu - okręgu administracyjnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny nazwy osób ze względu na ich pochodzenie i przynależność terytorialną

Połączenia

partnerskie, zaprzyjaźnione powiaty
współpraca powiatów
wspólnie z powiatami

Cytaty

Możemy zatrzymać turystę na dłużej, na czym z pewnością zyska cały powiat [...].

źródło: NKJP: (waw): Cysterska sztama, Nowiny Raciborskie, 2007-12-11

Od 2001r. w strukturach Szpitala Rejonowego w ramach udzielania I pomocy funkcjonuje zespół R (reanimacyjny) i dwa zespoły wyjazdowe obsługujące powiat raciborski [...].

źródło: NKJP: Pierwsza pomoc - gdzie?, Nowiny Raciborskie, 2006-02-28

Cztery nagrody i dwa wyróżnienia zdobyły zespoły reprezentujące powiat raciborski podczas VII Ogólnopolskiego Przeglądu Szkolnych Widowisk Bożonarodzeniowych „Radlińskie Betlejki” w Radlinie.

źródło: NKJP: (E.H.): Sukces raciborzan, Nowiny Raciborskie, 2004-01-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	powiat	powiaty
D.	powiatu	powiatów
C.	powiatowi	powiatom
B.	powiat	powiaty
N.	powiatem	powiatami
Ms.	powiecie	powiatach
W.	powiecie	powiaty

Data ostatniej modyfikacji: 24.11.2014