UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szyć

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

psł. *šiti (< *si̯ūtei̯), *šьjǫ 'szyć'

1. ubranie

Definicja

łączyć za pomocą igły i nici kawałki materiału lub skóry

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wytwarzać

Połączenia

  • szyć biustonosze, bluzki, garsonki, konfekcję, koszule, koszulki, mundurki, mundury, odzież, płaszcze, rękawice, stroje, suknię (ślubną), ubrania, ubranka; transparenty, żagle
  • szyć na zamówienie
  • szyty ręcznie
  • maszyna do szycia, przybornik do szycia

Cytaty

Pani Wiktoria zwykle szyje im biustonosze i gorsety z odpowiednimi uzupełnieniami.

źródło: NKJP: Aneta Augustyn: Ukryty wymiar, Gazeta Wyborcza, 1994-02-07

Mama od roku szyje dla niej ślubną suknię!

źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Szyły więc kobiety kościanymi igłami spódniczki dla siebie i mężczyzn (spodni jeszcze wtedy nie znano), jakieś zarzutki, nakrycia głowy i inne potrzebne okrycia.

źródło: NKJP: Mirosława Kanwas: Pradzieje dla ciebie, 2001

A także kuśnierz, który szył mu magiczne czapeczki z lamparciej skóry.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Prezydencie Mobutu, pański czas minął, Gazeta Wyborcza, 1997-05-17

Przecież już wcześniej mogliśmy szyć własną, tańszą i lepszą odzież.

źródło: NKJP: Oferta nie do odrzucenia, Dziennik Polski - Małopolska, 2002-03-15

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

imiesłów przymiotnikowy bierny: szyty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyty
szyty
szyty
szyte
szyta
D. szytego
szytego
szytego
szytego
szytej
C. szytemu
szytemu
szytemu
szytemu
szytej
B. szytego
szytego
szyty
szyte
szytą
N. szytym
szytym
szytym
szytym
szytą
Ms. szytym
szytym
szytym
szytym
szytej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyci
szyci
szyte
szyte
D. szytych
szytych
szytych
szytych
C. szytym
szytym
szytym
szytym
B. szytych
szytych
szytych
szyte
N. szytymi
szytymi
szytymi
szytymi
Ms. szytych
szytych
szytych
szytych

odpowiednik aspektowy: uszyć

Składnia

Rzosobowy + szyć +
CO + (KOMU/CZEMU) + (z CZEGO)
Rzosobowy + szyć +
CO + (dla KOGO/CZEGO) + (z CZEGO)

2. u krawca

Definicja

zamawiać u krawca ubranie przygotowane specjalnie dla siebie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zamawiać

Cytaty

U Romana Lubosa szyli ludzie niewymiarowi. Jak wspomniała żona pana Edwarda, pani Eleonora, dla jednego z klientów zabrakło miarki w pasie.

źródło: NKJP: (acz): Pożar w barze, Tygodnik Rybnicki, 2008-11-18

Te kolorowe marynarki szyje sobie na miarę.

źródło: NKJP: Dominika Wielowieyska: Rozmowa z Jadwigą Zielińską, żoną prof. Tadeusza Zielińskiego, Gazeta Wyborcza, 1995-08-03

Ubranie muszę więc szyć na specjalne zamówienie.

źródło: NKJP: SE: Wysoka jak chiński mur, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

imiesłów przymiotnikowy bierny: szyty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyty
szyty
szyty
szyte
szyta
D. szytego
szytego
szytego
szytego
szytej
C. szytemu
szytemu
szytemu
szytemu
szytej
B. szytego
szytego
szyty
szyte
szytą
N. szytym
szytym
szytym
szytym
szytą
Ms. szytym
szytym
szytym
szytym
szytej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyci
szyci
szyte
szyte
D. szytych
szytych
szytych
szytych
C. szytym
szytym
szytym
szytym
B. szytych
szytych
szytych
szyte
N. szytymi
szytymi
szytymi
szytymi
Ms. szytych
szytych
szytych
szytych

odpowiednik aspektowy: uszyć

Składnia

Rzosobowy + szyć +
(CO) + u KOGO
Rzosobowy + szyć +
CO + (u KOGO)

3. pacjenta

Definicja

za pomocą igły i nici chirurgicznych łączyć brzegi skóry lub krawędzie innej żywej tkanki, które wcześniej zostały rozcięte albo rozerwane

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaszywać, zszywać

Cytaty

Straciłem niejednego gołębia na lotach. Raz nawet szyłem jednego, którego jastrząb poszarpał.

źródło: NKJP: Gołąb po ośmiu latach, Dziennik Polski - Proszowice, 2003-09-05

Sama ująwszy pod pachy rannego, ciągnąc jego butami po nogach leżących wszędzie rannych, szukała ratunku, kierując się na źródło nie ustającego krzyku. Wiedziała: tam szyli, operowali...

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie - rocznik 20, 1957

Chirurdzy cięli, szyli, podwiązywali, ale ich wzrok coraz częściej przyciągała ta bezładna plątanina w narożniku sali [...].

źródło: NKJP: Golem, Dziennik Polski - Magazyn, 1999-12-20

Narciarze i snowboardziści szaleją na stokach, a zakopiańscy lekarze rozpoczynają najgorętszy okres w roku, składając połamane kończyny, szyjąc rany i zakładając kilogramy gipsu.

źródło: NKJP: Sezon na gips, Gazeta Krakowska, 2004-01-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

imiesłów przymiotnikowy bierny: szyty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyty
szyty
szyty
szyte
szyta
D. szytego
szytego
szytego
szytego
szytej
C. szytemu
szytemu
szytemu
szytemu
szytej
B. szytego
szytego
szyty
szyte
szytą
N. szytym
szytym
szytym
szytym
szytą
Ms. szytym
szytym
szytym
szytym
szytej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyci
szyci
szyte
szyte
D. szytych
szytych
szytych
szytych
C. szytym
szytym
szytym
szytym
B. szytych
szytych
szytych
szyte
N. szytymi
szytymi
szytymi
szytymi
Ms. szytych
szytych
szytych
szytych

odpowiedniki aspektowe: zszyć , zaszyć

Składnia

Rzosobowy + szyć +
(KOGO/CO)

4. z łuku

Definicja

pot. 
strzelać z luku albo innego rodzaju broni, wyrzucając wiele strzał albo pocisków w krótkim czasie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  strzelać

Połączenia

  • szyć z łuku; z karabinu

Cytaty

Wytropionego ściga swoim dziwnym wozem, szyje doń z łuku, rannego dogania, równa się z uciekającym, pędzi tuż przy nim bok w bok, rzuca wodze i łuk niewolnikowi, chwyta bawoła za róg i krótki ostry miecz wbija w kark zwierzęcia. Nie lada trzeba odwagi i zręczności do podobnych łowów.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Braenn, klęcząc, szyła z łuku w nieprawdopodobnym tempie, pakując w skolopendromorfa strzałę po strzale.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

Rambo [...] to maszyna do zabijania, która szyje z karabinu maszynowego jak szalona, a grupy wrogów załatwia granatami.

źródło: Internet: antyweb.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

Składnia

Rzosobowy + szyć +
(do KOGO/CZEGO)

5. w czasie występu

Definicja

środ. 
podczas występu teatralnego lub innego, zapomniawszy tekstu, improwizować, starając się, aby widzowie lub słuchacze tego nie zauważyli

Noty o użyciu

Zwykle zapisywane w cudzysłowie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Cytaty

Dobry sufler podczas spektaklu „wisi na ustach aktora”. - Musi wyczuć, czy jest konieczność podpowiedzenia mi tekstu, czy zapomniałem, ale poradzę sobie, będę improwizował i „szył” własnymi słowami - mówi [...] aktor Teatru Współczesnego.

źródło: Ewa Podgajna: Teatr zza kulis z okazji międzynarodowego święta (szczecin.wyborcza.pl)

Z Bastka prawdziwy artysta, bo super „szył” jak podczas śpiewania zabrakło mu słów

źródło: Internet: cree.pl/forum/viewtopic.php?f=9&t=462

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

6. na gitarze

Definicja

środ. 
grać na instrumencie strunowym dźwięki szybko następujące po sobie i wymagające precyzji od wykonawcy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  grać

Połączenia

  • szyć solówkę
  • szyć na gitarze, na kontrabasie

Cytaty

Ktoś szył solówkę na gitarze, zapewne anonsowany przez Ronniego Kingfish.

źródło: NKJP: Tomek Michniewicz: Swoją drogą, 2014 (books.google.pl)

O muzyce takich mistrzów pisać jest najtrudniej. Parker [...] szył na swoim kontrabasie tak mięsiście i transowo, że można było odlecieć.

źródło: Internet: jazzforum.com.pl/main/artykul/art-of-improvisation-2012

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyję
szyjemy
2 os. szyjesz
szyjecie
3 os. szyje
szyją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłem
+(e)m szył
szyłam
+(e)m szyła
szyłom
+(e)m szyło
szyliśmy
+(e)śmy szyli
szyłyśmy
+(e)śmy szyły
2 os. szyłeś
+(e)ś szył
szyłaś
+(e)ś szyła
szyłoś
+(e)ś szyło
szyliście
+(e)ście szyli
szyłyście
+(e)ście szyły
3 os. szył
szyła
szyło
szyli
szyły

bezosobnik: szyto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szył
będę szyć
będę szyła
będę szyć
będę szyło
będę szyć
będziemy szyli
będziemy szyć
będziemy szyły
będziemy szyć
2 os. będziesz szył
będziesz szyć
będziesz szyła
będziesz szyć
będziesz szyło
będziesz szyć
będziecie szyli
będziecie szyć
będziecie szyły
będziecie szyć
3 os. będzie szył
będzie szyć
będzie szyła
będzie szyć
będzie szyło
będzie szyć
będą szyli
będą szyć
będą szyły
będą szyć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szyjmy
2 os. szyj
szyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szyłbym
bym szył
szyłabym
bym szyła
szyłobym
bym szyło
szylibyśmy
byśmy szyli
szyłybyśmy
byśmy szyły
2 os. szyłbyś
byś szył
szyłabyś
byś szyła
szyłobyś
byś szyło
szylibyście
byście szyli
szyłybyście
byście szyły
3 os. szyłby
by szył
szyłaby
by szyła
szyłoby
by szyło
szyliby
by szyli
szyłyby
by szyły

bezosobnik: szyto by

bezokolicznik: szyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: szyjąc

gerundium: szycie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szycie
szycia
D. szycia
szyć
C. szyciu
szyciom
B. szycie
szycia
N. szyciem
szyciami
Ms. szyciu
szyciach
W. szycie
szycia

imiesłów przymiotnikowy czynny: szyjący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyjący
szyjący
szyjący
szyjące
szyjąca
D. szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącego
szyjącej
C. szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącemu
szyjącej
B. szyjącego
szyjącego
szyjący
szyjące
szyjącą
N. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącą
Ms. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyjący
szyjący
szyjące
szyjące
D. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących
C. szyjącym
szyjącym
szyjącym
szyjącym
B. szyjących
szyjących
szyjących
szyjące
N. szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
szyjącymi
Ms. szyjących
szyjących
szyjących
szyjących

imiesłów przymiotnikowy bierny: szyty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szyty
szyty
szyty
szyte
szyta
D. szytego
szytego
szytego
szytego
szytej
C. szytemu
szytemu
szytemu
szytemu
szytej
B. szytego
szytego
szyty
szyte
szytą
N. szytym
szytym
szytym
szytym
szytą
Ms. szytym
szytym
szytym
szytym
szytej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szyci
szyci
szyte
szyte
D. szytych
szytych
szytych
szytych
C. szytym
szytym
szytym
szytym
B. szytych
szytych
szytych
szyte
N. szytymi
szytymi
szytymi
szytymi
Ms. szytych
szytych
szytych
szytych

Składnia

bez ograniczeń + szyć +
(CO)

Frazeologizmy

grubymi nićmi szyty
ktoś szyje buty komuś
szyty na miarę
Data ostatniej modyfikacji: 05.12.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json