UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uprząż

uprzęż

Chronologizacja

1830, Kuryer Litewski, Tom15, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uprząż
uprzęże
D. uprzęży
uprzęży
C. uprzęży
uprzężom
B. uprząż
uprzęże
N. uprzężą
uprzężami
Ms. uprzęży
uprzężach
W. uprzęży
uprzęże

Pochodzenie

psł. *pręgti, *pręgǫ 'łączyć coś z czymś w pewną całość, zespalać, związywać'

Od podstawy przedrostkowego czasownika *u-pręg- < od psł. *pręgti, *pręgǫ z paradygmatycznym przyrostkiem *-ь (< *-ĭ).

1. końska

Definicja

ogół skórzanych lub płóciennych pasów, zakładanych z jednej strony na szyję lub tułów zwierzęcia, a z drugiej doczepianych do pojazdu, umożliwiających zwierzęciu ciągnięcie pojazdu

Warianty

  • uprzęż

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaprząg, zaprzęg

Połączenia

  • końska uprząż
  • uprząż konia
  • uprząż dla konia, dla psa pociągowego
  • uprząż do sanek
  • uprząż i siodło
  • rzemienie uprzęży
  • koń z uprzężą
  • dzwoneczek przy uprzęży
  • sprawdzać uprząż

Cytaty

Gdy wóz przystanął na drodze, konie niespodziewanie zerwały uprząż i galopem ruszyły przed siebie, wzbudzając wśród przechodniów i jadących kierowców prawdziwą panikę.

źródło: NKJP: Jacek Bombor: Zerwały się z uprzęży, Trybuna Śląska, 2001-01-09

Za murami, dawni rzemieślnicy – płatnerze i snycerze kuli miecze i szyli końską uprzęż.

źródło: NKJP: Leszek Grabowy: Zbrojni ludzie, Gazeta Wrocławska, 2003-05-09

W budynku, w którym mieszkał przed wojną, było gospodarstwo. Znajdowała się tu duża ilość przyborów do uprzęży nie tylko dla koni, ale i dla wołu.

źródło: NKJP: (mc): Nietypowy kolekcjoner, Euroregio Glacensis nr 29 (135), 2000

Od szczeniaka przez wiele lat były przyzwyczajane do zakładania uprzęży, żeby mogły ciągnąć sanki.

źródło: NKJP: Anna Leśniak-Paszko: Pies z torbami, Express Ilustrowany, 2002-07-26

Niektórzy zawodnicy startowali tylko z dwoma, inni z czterema, a jeszcze inni z ośmioma psami w uprzężach.

źródło: NKJP: Zaprzęgi poszły w las, Dziennik Polski, 2002-02-01

2. zabezpieczająca

Definicja

środ. 
przedmiot złożony z połączonych ze sobą specjalnych lin, taśm i zapięć, zakładany, przed przymocowaniem do jakiejś powierzchni lub rzeczy, na ciało człowieka robiącego coś na dużej wysokości, aby ochronić go przed upadkiem

Warianty

  • uprzęż

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Połączenia

  • alpinistyczna; skórzana; specjalna uprząż; uprząż wspinaczkowa; biodrowa
  • uprząż i kask, uprząż i lina
  • lina z uprzężą
  • kupić; założyć/zakładać uprząż
  • wpięty w uprząż

Cytaty

W firmach świadczących usługi wysokościowe pracują najczęściej alpiniści, którzy w uprzężach, z asekuracją linami alpinistycznymi podejmują się uprzątnięcia z dachu nawisów śnieżnych, sopli wiszących u gzymsu.

źródło: NKJP: Młotkiem po soplach, Dziennik Polski, 2003-02-14

Najwięcej emocji wzbudziło układanie z plastikowych skrzynek piramid. Dzieci wyposażone w kaski i zabezpieczenia w postaci uprzęży wspinaczkowych układały wieżyczki, na które wchodziły.

źródło: NKJP: Justyna Kozak: Wieża ze skrzynek, Polska Głos Wielkopolski, 2004-07-10

Wszystkie osoby najpierw przechodzą szkolenie. Potem otrzymują kask, sprzęt asekuracyjny oraz uprząż i mogą się wspinać.

źródło: NKJP: Angelika Niaka: Spacer na wysokości, Dziennik Zachodni, 2007-08-24

Tęczowa czasza paralotni Marty ma długość 24 metrów. Ubrana w specjalną uprzęż trzyma w rękach kilkanaście kolorowych linek i dwa sterowniki.

źródło: NKJP: (ZEK): Lato odeszło z ptakami, Gazeta Krakowska, 2003-09-24

Data ostatniej modyfikacji: 01.06.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json