UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ściemnieć

Chronologizacja

SJPXVII, SL: zciemnieć, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. ciemny

Definicja

stać się ciemnym lub ciemniejszym niż wcześniej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pociemnieć

Połączenia

  • skóra, twarz ściemniała; niebo ściemniało; oczy, włosy; chmury ściemniały

Cytaty

Nos Sandry, kształt ust, jej czarne jak smoła oczy. I tylko podbródek jakby po nim i jasny kolor włosków, choć pewnie z czasem ściemnieją [...].

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Czerwonawa skóra Wagnerowicza zdążyła w międzyczasie troszeczkę ściemnieć.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Jabłka obrać, zetrzeć na drobnej tarce, skropić sokiem z cytryny, aby nie ściemniały.

źródło: NKJP: (ST): Krościeńskie przepisy, Dziennik Polski, 2002-03-30

[...] używałam kremu matującego, długo nie był otwarty, zamykałam go dokładnie, a krem ściemniał na brązowo [...].

źródło: NKJP: Internet

Pogoda jęła się psuć, gnane wiatrem chmury ściemniały groźnie, las szumiał, pierwsze krople deszczu zaczęły znaczyć kaptury, opończe, zady koni i wańtuch czarnego wozu.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ściemnieję
ściemniejemy
2 os. ściemniejesz
ściemniejecie
3 os. ściemnieje
ściemnieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ściemniałem
+(e)m ściemniał
ściemniałam
+(e)m ściemniała
ściemniałom
+(e)m ściemniało
ściemnieliśmy
+(e)śmy ściemnieli
ściemniałyśmy
+(e)śmy ściemniały
2 os. ściemniałeś
+(e)ś ściemniał
ściemniałaś
+(e)ś ściemniała
ściemniałoś
+(e)ś ściemniało
ściemnieliście
+(e)ście ściemnieli
ściemniałyście
+(e)ście ściemniały
3 os. ściemniał
ściemniała
ściemniało
ściemnieli
ściemniały

bezosobnik: ściemniano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ściemniejmy
2 os. ściemniej
ściemniejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ściemniałbym
bym ściemniał
ściemniałabym
bym ściemniała
ściemniałobym
bym ściemniało
ściemnielibyśmy
byśmy ściemnieli
ściemniałybyśmy
byśmy ściemniały
2 os. ściemniałbyś
byś ściemniał
ściemniałabyś
byś ściemniała
ściemniałobyś
byś ściemniało
ściemnielibyście
byście ściemnieli
ściemniałybyście
byście ściemniały
3 os. ściemniałby
by ściemniał
ściemniałaby
by ściemniała
ściemniałoby
by ściemniało
ściemnieliby
by ściemnieli
ściemniałyby
by ściemniały

bezosobnik: ściemniano by

bezokolicznik: ściemnieć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ściemniawszy

gerundium: ściemnienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ściemnienie
ściemnienia
D. ściemnienia
ściemnień
C. ściemnieniu
ściemnieniom
B. ściemnienie
ściemnienia
N. ściemnieniem
ściemnieniami
Ms. ściemnieniu
ściemnieniach
W. ściemnienie
ściemnienia

odpowiednik aspektowy: ciemnieć

Data ostatniej modyfikacji: 26.11.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json