Chronologizacja
Jako składnik terminu święty Pietr 'danina płacona Stolicy Apostolskiej, świętopietrze'
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | święty |
święty |
święty |
święte |
święta |
| D. | świętego |
świętego |
świętego |
świętego |
świętej |
| C. | świętemu |
świętemu |
świętemu |
świętemu |
świętej |
| B. | świętego |
świętego |
święty |
święte |
świętą |
| N. | świętym |
świętym |
świętym |
świętym |
świętą |
| Ms. | świętym |
świętym |
świętym |
świętym |
świętej |
| W. | święty |
święty |
święty |
święte |
święta |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | święci |
święci |
święte |
święte |
| D. | świętych |
świętych |
świętych |
świętych |
| C. | świętym |
świętym |
świętym |
świętym |
| B. | świętych |
świętych |
świętych |
święte |
| N. | świętymi |
świętymi |
świętymi |
świętymi |
| Ms. | świętych |
świętych |
świętych |
świętych |
| W. | święci |
święci |
święte |
święte |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | świętszy |
świętszy |
świętszy |
świętsze |
świętsza |
| D. | świętszego |
świętszego |
świętszego |
świętszego |
świętszej |
| C. | świętszemu |
świętszemu |
świętszemu |
świętszemu |
świętszej |
| B. | świętszego |
świętszego |
świętszy |
świętsze |
świętszą |
| N. | świętszym |
świętszym |
świętszym |
świętszym |
świętszą |
| Ms. | świętszym |
świętszym |
świętszym |
świętszym |
świętszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | świętsi |
świętsi |
świętsze |
świętsze |
| D. | świętszych |
świętszych |
świętszych |
świętszych |
| C. | świętszym |
świętszym |
świętszym |
świętszym |
| B. | świętszych |
świętszych |
świętszych |
świętsze |
| N. | świętszymi |
świętszymi |
świętszymi |
świętszymi |
| Ms. | świętszych |
świętszych |
świętszych |
świętszych |
Pochodzenie
psł. *svętъ 'mocny, silny; jaśniejący'
Znaczenie 'święty' i pochodne są wtórne, powstały już w dobie chrystianizacji (najczęściej są kalkami gr. ágios i łac. sanctus).
1. Bóg
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Cytaty
|
Szybko powtórzyła trzy razy na zakończenie koronki “Święty Boże, Święty Mocny, Święty Nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami i nad całym światem”. źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005 |
|
|
Biblia nie jest opowieścią o świętych ludziach: to historia świętego Boga, który ma z ludźmi ogromne kłopoty. źródło: NKJP: Małgorzata Alterman, Bartosz Węglarczyk: Biblia, Gazeta Wyborcza, 1997-12-13 |
|
|
Przytoczę słowa modlitwy: Prosimy Cię Panie Święty, Ojcze Wszechmogący i Wieczny Boże, byś raczył poświęcić ten znak krzyża, aby stał się źródłem zbawienia ludzi, wzmocnienia wiary, przyczyną dobrych czynów, odkupieniem dusz oraz wzmocnieniem w walce ze złem. źródło: NKJP: Jan Antoł, ks. Józef Bendyk: Ranisberg 2000, 1999 |
|
|
Szła ścieżkami leśnymi, sypała kwiatki obiema rączkami, powtarzając to, co umiała na pamięć: „Święty, Święty Pan Bóg Zastępów”. źródło: NKJP: Boże Ciało, Dziennik Polski - Magazyn, 2003-06-27 |
2. Piotr
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Połączenia
- święty Antoni, Augustyn, Franciszek, Jan, Józef, Paweł, Piotr, Sebastian, Stanisław, Tomasz, Wojciech...; święta Anna, Faustyna, Łucja, Maria Magdalena.... ; święci męczennicy
Cytaty
|
W Watykanie na placu Świętego Piotra papież Jan Paweł II poświęcił liście palm i gałązki oliwne. źródło: NKJP: Święcenie palm, Dziennik Polski - Świat, 2001-04-09 |
|
|
Na najstarszych obrazach św. Jerzy przedstawiany jest podobnie jak i inni chrześcijańscy święci męczennicy za wiarę - ubrany w tunikę i chlamidę stoi wyprostowany, a w ręku trzyma krzyż - symbol męczeństwa. źródło: NKJP: Georgi Minczew: Święta księga, ikona, obrzęd : teksty kanoniczne a ich funkcjonowanie w sztuce sakralnej i folklorze Słowian na Bałkanach, 2003 |
|
|
W tradycji wschodniej rolę reprezentanta męskiej części ludzkości pełni święty Jan Chrzciciel. W tradycji katolickiej niekiedy święty Józef. źródło: NKJP: Jarosław Makowski: Kobiety uczą kościół, 2007 |
|
|
7 maja 1978 roku kard. Karol Wojtyła odbył pielgrzymkę do miejsca urodzenia świętego Stanisława, do Szczepanowa [...]. źródło: NKJP: (STARZ): Jak zginął święty Stanisław, Dziennik Polski - Małopolska, 2001-05-14 |
|
|
Znaną modlitwę, przypisywaną świętemu Franciszkowi z Asyżu, można odczytać jako zapis swego rodzaju posłannictwa, widzenia swojej roli w świecie, który potrzebuje pomocy. źródło: NKJP: Jolanta Sokół-Jedlińska: Duchowość na co dzień, 2004 |
Składnia
|
+ | święty | + |
|
| szyk: tylko prepozycja | ||||
3. msza
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół
Połączenia
- chrzest święty; komunia, msza, spowiedź święta; sakramenty święte
Cytaty
|
Należy przystępować do spowiedzi świętej przynajmniej raz na rok, nie dlatego, że jest takie przykazanie kościelne, ale po to, żeby powrócić do pierwotnej świętości. źródło: NKJP: Żyj normalnie, Dziennik Polski- Magazyn, 2001-04-06 |
|
|
Nabożeństwa związane z jubileuszem trwały przez całą noc. Wierni wytrwale uczestniczyli w różańcu, drodze krzyżowej i mszach świętych. źródło: NKJP: (LIZ): Łącznicy wieków, Dziennik Polski - Oświęcim, 2001-05-15 |
|
|
Dziękujmy Bogu za sakrament chrztu świętego i za łaski, którymi nas obdarza i prośmy, abyśmy żyli w sposób godny dzieci Bożych. źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie : nabożeństwa eucharystyczne : godziny święte-spotkania modlitewne, 1999 |
|
|
Wyspowiadać się trzeba, dziecko, i komunię świętą przyjąć. Miesiąc cały leżysz bez modlitwy jak poganin. Zobaczysz, że od razu wyzdrowiejesz. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Przez katechezę Kościół czyni to samo, co czynił Chrystus, wprowadza ludzi do królestwa Bożego przez udzielanie nowego życia, uobecniającego się w słowie Bożym i w sakramentach świętych. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
Skróty
4. relikwia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | sakralny |
Połączenia
- święty całun; przybytek; święta figura; księga; relikwia; góra, rzeka; święte miasto; święte ikony, obrazy, obrazki; miejsca święte
Cytaty
|
Wieczorem celebrowana jest jutrznia wielkosobotnia, zwana jerozolimską, z procesją, w czasie której obnosi się ikonę ze świętym całunem wokół cerkwi. źródło: NKJP: G. Czerwińska: O unitach, Tygodnik Ciechanowski, 2007-05-02 |
|
|
Powinnością kawalerów Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu Jerozolimskiego jest niesienie pomocy mieszkańcom Palestyny, opieka nad miejscami świętymi, praca w szpitalach, sierocińcach, jałmużnictwo oraz materialne wspieranie najuboższych. źródło: NKJP: (WOJ): Obrzęd inwestytury, Dziennik Polski - Miechów, 2001-06-09 |
|
|
Bardzo bowiem trzeba się natrudzić, by z drewnianego kloca czy bryły kamienia wykrzesać życie, sprawić, by ludzie zechcieli pokłonić się świętej figurze, dojrzeć w niej znamię świętości. źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974 |
|
|
Jerozolima była świętym miastem żydowskim, w którym dokonała się śmierć Chrystusa na krzyżu [...]. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
|
|
[...] wczesnochrześcijańskie procesje dzielą się tradycyjnie na trzy typy: naśladowanie drogi Pana, czyli procesja w Niedzielę Palmową, procesje błagalne oraz tzw. translacje, czyli przenoszenie świętych relikwii. źródło: NKJP: Georgi Minczew: Święta księga, ikona, obrzęd : teksty kanoniczne a ich funkcjonowanie w sztuce sakralnej i folklorze Słowian na Bałkanach, 2003 |
5. człowiek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- święty człowiek; święta kobieta; święte osoby
Cytaty
|
Ukazał się w „Dzienniku Polskim” artykuł o dyrektorze Domu Pomocy Społecznej. Jest on nieżyczliwy dla dyrektora, który jest szlachetnym i świętym człowiekiem. Kochamy go i cenimy. źródło: NKJP: Dziennik Czytelników, Dziennik Polski - Nowy Sącz, 2003-11-08 |
|
|
Nazywał się Czesław Bulczyński - mówi pan Bronek.[...] Potrafił być dowcipny, ironiczny nawet. Śmiał się czasem, że jego żona to święta kobieta, bo tyle lat z nim wytrzymuje. źródło: NKJP: Hanna Wilczyńska-Toczko: A Parasolnik już tu nie mieszka..., Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1997-07-11 |
|
|
[...] dla mnie jest stratą czasu zakładanie karty choroby pacjentowi, bo to należy do osoby pracującej w rejestracji. Nie ukrywam, że być może jest to błąd osoby w rejestracji, bo u mnie nie pracują jakieś święte osoby. źródło: NKJP: Agnieszka Białek: Wstrząsowa terapia u psychiatry, Echo Dnia, 2007-03-03 |
6. prawo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- święta sprawa, zasada; święte prawo; święte wartości; rzecz święta
- święty i nienaruszalny
Cytaty
|
Myśl nasza i modlitwa nasza zwraca się w stronę tych poległych, którzy rozstając się z życiem myśleli o swoich bliskich w Polsce, a śmierć ich była świadectwem tej gotowości, która wtedy cechowała całe społeczeństwo: oddać życie dla świętej sprawy ojczyzny. źródło: NKJP: Jan Paweł II: Jeżeli ziarno obumrze, przynosi plon obfity, Gazeta Wyborcza, 1994-05-2 |
|
|
Widzi Pan, sztuka to rzecz święta, przekraczająca granice naszego bytu i prowadząca w bezkres, dzięki temu stanowimy jedno ze wszechświatem. źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003 |
|
|
W tym miejscu należy podkreślić, że polski parlament ma prawo uchwalać akty prawne, które nie są zgodne z prawem Unii Europejskiej, jeśli interes narodowy wskazuje na takie rozwiązania. Jest to święte prawo naszego parlamentu. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.03.1999 |
|
|
Wy, Europejczycy i Amerykanie, strażnicy wszystkich najświętszych wartości, jak równość, wolność, sprawiedliwość, braterstwo, swobody obywatelskie, potrafiliście się zdobyć tylko na wyważone słowa potępienia. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002 |
7. prawda
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Cytaty
|
Świętą rację ma Mariusz [...], twierdząc, że Miejski Klub Sportowy Pogoń Siedlce jest suwerennym stowarzyszeniem, a jego najwyższą władzę stanowi walne zebranie członków źródło: NKJP: Mirosław Buczek: Kibice protestowali, Tygodnik Siedlecki, 2008-07-01 |
|
|
“To była nasza wioska. Zabierzcie ją Osetyjczykom i dajcie nam” – mówili Ingusze. “To święta prawda” – przytakiwali Czeczeni. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005 |
|
|
Musiałem uczyć się żyć jako banita, sam dobrowolnie wyłączony z „dobrego towarzystwa” zachodnich intelektualistów, ponieważ ośmieliłem się urazić ich najświętsze przekonania, dla mnie będące zbiorem historycznych, geograficznych i politycznych nieporozumień. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Ulro, 1977 |