UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uprzątnąć

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uprzątnę	uprzątniemy
2 os.	uprzątniesz	uprzątniecie
3 os.	uprzątnie	uprzątną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uprzątnąłem +(e)m uprzątnął	uprzątnęłam +(e)m uprzątnęła	uprzątnęłom +(e)m uprzątnęło	uprzątnęliśmy +(e)śmy uprzątnęli	uprzątnęłyśmy +(e)śmy uprzątnęły
2 os.	uprzątnąłeś +(e)ś uprzątnął	uprzątnęłaś +(e)ś uprzątnęła	uprzątnęłoś +(e)ś uprzątnęło	uprzątnęliście +(e)ście uprzątnęli	uprzątnęłyście +(e)ście uprzątnęły
3 os.	uprzątnął	uprzątnęła	uprzątnęło	uprzątnęli	uprzątnęły

bezosobnik: uprzątnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		uprzątnijmy
2 os.	uprzątnij	uprzątnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uprzątnąłbym bym uprzątnął	uprzątnęłabym bym uprzątnęła	uprzątnęłobym bym uprzątnęło	uprzątnęlibyśmy byśmy uprzątnęli	uprzątnęłybyśmy byśmy uprzątnęły
2 os.	uprzątnąłbyś byś uprzątnął	uprzątnęłabyś byś uprzątnęła	uprzątnęłobyś byś uprzątnęło	uprzątnęlibyście byście uprzątnęli	uprzątnęłybyście byście uprzątnęły
3 os.	uprzątnąłby by uprzątnął	uprzątnęłaby by uprzątnęła	uprzątnęłoby by uprzątnęło	uprzątnęliby by uprzątnęli	uprzątnęłyby by uprzątnęły

bezosobnik: uprzątnięto by

bezokolicznik: uprzątnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uprzątnąwszy

gerundium: uprzątnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uprzątnięcie	uprzątnięcia
D.	uprzątnięcia	uprzątnięć
C.	uprzątnięciu	uprzątnięciom
B.	uprzątnięcie	uprzątnięcia
N.	uprzątnięciem	uprzątnięciami
Ms.	uprzątnięciu	uprzątnięciach
W.	uprzątnięcie	uprzątnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: uprzątnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	uprzątnięty	uprzątnięty	uprzątnięty	uprzątnięte	uprzątnięta
D.	uprzątniętego	uprzątniętego	uprzątniętego	uprzątniętego	uprzątniętej
C.	uprzątniętemu	uprzątniętemu	uprzątniętemu	uprzątniętemu	uprzątniętej
B.	uprzątniętego	uprzątniętego	uprzątnięty	uprzątnięte	uprzątniętą
N.	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętą
Ms.	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	uprzątnięci	uprzątnięci	uprzątnięte	uprzątnięte
D.	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątniętych
C.	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym	uprzątniętym
B.	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątnięte
N.	uprzątniętymi	uprzątniętymi	uprzątniętymi	uprzątniętymi
Ms.	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątniętych	uprzątniętych

odpowiednik aspektowy: uprzątać

Pochodzenie

Zob. uprzątać

1. zboże z pola

Definicja

zebrać z pola jako plon

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:

sprzątnąć

Cytaty

	- Zanim zebraliśmy pszenicę, myszy siedziały już w burakach. Kiedy uprzątniemy wszystko z pól, ruszą do kopców z ziemniakami i do stodół. źródło: NKJP: Jan Płaskoń: Myszy tańcują, Gazeta Wyborcza, 1995-08-31
	Rolnicy uprzątnęli z pól jęczmień ozimy, część żyta, jęczmień jary, mieszkanki i pszenżyto. źródło: NKJP: (DR): Zdążą przed dożynkami?, Gazeta Poznańska, 2005-08-11
	Po uprzątnięciu kukurydzy z pól rozpoczynały się przygotowania do kolejnych, wielkich łowów. źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994
	Trzeba uprzątnąć zboże. źródło: NKJP: Internet

Składnia

uprzątnąć

CO + (z CZEGO)

2. mieszkanie

Definicja

usunąć brud z jakiejś powierzchni, poukładać znajdujące się tam przedmioty lub zebrać coś i przenieść to w inne miejsce

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Połączenia

uprzątnąć śmieci; stół; drogę, jezdnię

Cytaty

	Drogowcy uprzątną śnieg z placu przy ul. Nakielskiej. źródło: NKJP: (mc): Bydgoszcz: Drogowcy uprzątną śnieg..., Gazeta Pomorska, 2010-01-29
	[...] Nie uprzątnął z terenu podwórka odpadów - worków, kartonów, papierów, starych mebli, desek i starych okien. źródło: NKJP: (wt): W intencji Krakowa, Dziennik Polski, 2006-05-31
	A kto uprzątnie śmietnisko pod wiaduktem, tuż przy schodach? źródło: NKJP: (jk): Kto to posprząta, Gazeta Radomszczańska, 2009-01-28
	Do 2010 r. miasto należy gruntownie uprzątnąć, by było piękne i czyste. źródło: NKJP: Krzysztof Dulny: Nocne koncepcje komendanta straży miejskiej, Gazeta Tczewska, 2008-01-15
	Strych był uprzątnięty, zgodnie z rozporządzeniami niemieckiej obrony przeciwlotniczej, w obawie przed pożarem. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Składnia

	+	uprzątnąć	+	CO + (CZYM) + (z CZEGO)
	+	uprzątnąć	+	CO + (GDZIE)

3. dawne tradycje

Definicja

pozbyć się kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

[...] Po prostu jej nienawidzą i gardzą nią. Jest dla nich śmieciem do uprzątnięcia.

źródło: NKJP: Kazimiera Szczuka: Milczenie owieczek. Rzecz o aborcji, 2004

[...] Można przygotować się na czyjąś wizytę, uprzątnąć swoje wnętrze [...].

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny – klucz, 2000

Składnia

uprzątnąć

KOGO/CO + (z CZEGO)

4. czyjąś własność

Definicja

pot.

przejąć szybko, sprytnie i niespodziewanie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	sprzątnąć
	hiperonimy:	odebrać, zabrać

Cytaty

A może nie kryjesz w domu zwitka dolarów? - Nie mam dolarów! - Już twoja żona zdążyła uprzątnąć? Trzeba ją wziąć na spytki, puści farbę.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Składnia

uprzątnąć

Data ostatniej modyfikacji: 31.05.2017