UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

worek

Chronologizacja

XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. wór

1.a torba

Definicja

duża podłużna torba przeznaczona do przechowywania lub transportu różnych rzeczy, zwłaszcza małych i nieforemnych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  opakowanie

Połączenia

  • foliowy, gumowy, jutowy, lniany, nylonowy, papierowy, parciany, plastikowy, płócienny; dziurawy, podarty, rozpruty; pękaty, przepastny, pusty, wypchany; marynarski, podróżny, turystyczny, żeglarski worek
  • worek z folii
  • worek na odpady, na śmieci; na buty, na kapcie; na zwłoki
  • worek z kartoflami, z kawą, z mąką, z obrokiem, z owsem, z pszenicą, z sucharami, z ziarnem, z ziemniakami, z żywnością; z cementem, z piaskiem; z prezentami; z odpadkami, z posegregowanymi śmieciami, z sianem; z węglem
  • worek na głowie, na plecach
  • bieg, skoki, wyścig w workach
  • dźwigać, nosić, taszczyć; napełniać, zapełniać, zawiązać; układać, zrzucać worek
  • pakować, trafiać, wkładać, wrzucać, zbierać do worka

Cytaty

Fiakier Bombosch nałożył koniowi na głowę worek z obrokiem i głaskał go po karku.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Próbki badanych gazów pobiera się do worków z folii o wysokiej jakości.

źródło: NKJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński: Odory, 2002

Indywidualni turyści chętni do sprzątania gór mogą tego dnia pobrać rękawice i worki na śmieci w punktach biletowych TPN.

źródło: NKJP: Kronika regionalna, Tygodnik Podhalański, nr 37, 1999

William Binnie dorobił się fortuny na produkcji worków do śmieci i plastikowych wieszaków.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: BMW, stan idealny, Polityka, nr 2304, 2001-06-30

Worek po nawozach sztucznych wypchany makowinami kosztuje 500-700 tys. zł.

źródło: NKJP: Alina Janusz: Siał chłopak mak, Gazeta Wyborcza, 1994-07-28

Z przerzuconymi przez plecy workami, w których przechowywali nędzny dobytek, dźwigając ofiarnie tobołki, walizki, bagaże, pochyleni pod ciężarem, posuwali się ulegle naprzód, aby nie rozjuszyć eskorty, która okazywała niepokój wobec tłumu, przygotowana na skargi i opór.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

Składnia

bez ograniczeń + worek +
(z CZYM | z CZEGO | na CO | do CZEGO | po CZYM)

1.b zawartość

Definicja

zawartość worka - torby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Połączenia

  • worek cukru, karmy, kartofli, owsa, pszenicy, sucharów, suszu, zboża, ziemniaków; cementu, piasku, złota; prezentów; śmieci, trocin

Cytaty

Za jednym razem wchodziło do kotła półtora worka takiego drewna, co wystarczało na 40 km jazdy.

źródło: NKJP: Zbigniew Raszewski: Raptularz (1965-67), 1967

Obok niego rozsypany był worek chleba, ale nie zbierałem, bo bałem się, że was nie dogonię.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

Składnia

bez ograniczeń + worek +
CZEGO

2. ogrom

Definicja

pot. 
duża ilość lub liczba

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kupa, ogrom

Cytaty

Żeby marzenia narciarzy stały się rzeczywistością, potrzebny jest worek forsy.

źródło: NKJP: Góry sprzecznych interesów, Super Nowości, nr 29/12, 1998

Gdyby Narodowy Program Rozwoju Skoków powstał nie trzy, a dziesięć lat temu, moglibyśmy w Turynie liczyć na worek medali?

źródło: NKJP: Zimowe konkrety, Trybuna, 2006

Chciał szybko załatwić problem pracowniczych akcji, więc wysłał do elektrowni swoich pełnomocników z workiem pieniędzy.

źródło: NKJP: Cezary Pytlos: ZaPAKowani, Ozon, nr 14, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

Składnia

bez ograniczeń + worek +
CZEGO

3. sukienka

Definicja

pot. 
sukienka o prostym i luźnym kroju

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  lejba
hiperonimy:  sukienka

Cytaty

Innym razem zakładam sukienkę worek, związuję włosy, nie używam pomadki i odgrywam bezpłciową intelektualistkę.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

4. opuchlizna

Definicja

obwisła lub spuchnięta skóra pod oczami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

  • worki pod oczami

Cytaty

Powiedziała, że ma dwoje dzieci, czterdzieści pięć lat i budzi się co noc z płaczem, stąd te worki pod oczami.

źródło: NKJP: Michał Komar: O obrotach losów i ciał, 1998

Substancje zawarte w herbacie podziałają łagodząco na oczy, a worki i czerwone obwódki wokół oczu znikną.

źródło: NKJP: Internet

Był blady i miał ciemne worki pod oczyma.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Dziewczyna z Banku Prowincjonalnego S. A., 1997

Mówiła, że jest zmęczona, nie mogła już niczym ujarzmić zmarszczek i worków pod oczami, przeżywała ataki melancholii.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

bez ograniczeń + worek +
GDZIE

5. zarodnia

Definicja

biol. 
podłużna zarodnia niektórych grzybów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zarodnia

Cytaty

Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).

źródło: NKJP: Internet

Z późnego karbonu znane są owocniki grzybów, które miały i worki, i sprzączki (...).

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. worek
worki
D. worka
worków
C. workowi
workom
B. worek
worki
N. workiem
workami
Ms. worku
workach
W. worku
worki

Frazeologizmy

ktoś kupił kota w worku
ktoś kupuje kota w worku
ktoś wrzuca kogoś/coś do jednego worka
ktoś wkłada kogoś/coś do jednego worka
ktoś wpycha kogoś/coś do jednego worka
ktoś pakuje kogoś/coś do jednego worka
ktoś wsadza kogoś/coś do jednego worka
ktoś wrzucił kogoś/coś do jednego worka
ktoś włożył kogoś/coś do jednego worka
ktoś wpakował kogoś/coś do jednego worka
ktoś wsadził kogoś/coś do jednego worka
worek mosznowy
worek osierdziowy
worek pokutny
worek treningowy
worek z kimś/czymś rozwiązał się
worek z kimś/czymś rozsypał się
worek z czymś rozpruł się
worek z kimś/czymś rozwiązuje się
worek z kimś/czymś rozsypuje się
wychodzi szydło z worka
wyłazi szydło z worka
wyszło szydło z worka
wylazło szydło z worka
Data ostatniej modyfikacji: 04.07.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json