UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

deus ex machina I

II

fraza rzeczownikowa

Odmiana

typ frazy: fraza rzeczownikowa

we wszystkich formach fleksyjnych ta sama postać

Pochodzenie

łac. 'bóg z maszyny'

Wyrażenie to związane jest z dramatem antycznym i w jego kontekście oznacza rozwiązanie akcji dzięki nagłemu i niespodziewanemu pojawianiu się bóstwa. W praktyce wyglądało to w ten sposób, że bóg pojawiał się na scenie spuszczany na linach przy pomocy specjalnej maszyny.

1. osoba

Definicja

książk. 
osoba, która w danej sytuacji pojawia się nieoczekiwanie i przynosi niespodziewany ratunek

Wymowa

de-us eks machina

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Cytaty

Jako deus ex machina co jakiś czas pojawia się Kosmiczny Dziadek, a oprócz sfiksowanego komputera bohaterom towarzyszy latający laptop…

źródło: NKJP: Internet: esensja.stopklatka.pl

W tę naprężoną obustronnie ciszę wdziera się nagle pochlipywanie. To deus ex machina Jowitka, dręczona snem, który przetworzył ich okrzyki w bajkę o potworach. Trzeba podejść, utulić, zanim się bardziej rozpłacze.

źródło: NKJP: Marek Kochan: Plac zabaw, 2007

Szansę na pozbycie się finansowych kłopotów oferuje im zjawiający się niczym deus ex machina bajecznie bogaty wuj, właściciel rozsianej na kilku kontynentach sieci ekskluzywnych klinik lekarskich, specjalizujących się we wszelkiego rodzaju operacjach plastycznych.

źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Tragiczny, ale ciągle komiczny, Polityka, 2008-04-26

Haecker ma całkowitą rację, pisząc o korzyściach z posiadania wielu stryjów; przede wszystkim dobrze jednak mieć stryja Seweryna - towianistę, który pojawia się jak deus ex machina, by ratować zagubionych na bezdrożach polskiej myśli z intelektualnych opresji.

źródło: NKJP: Adam Kuź: Misja Antoniny Kolberg, Fronda, 2001

2. rozwiązanie

Definicja

książk. 
nagłe i nieoczekiwane rozwiązanie jakiegoś problemu

Wymowa

de-us eks machina

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Cytaty

Nieprawdopodobne, niepewne, cudowne i jednocześnie tak fundamentalne dla wiary chrześcijańskiej, jak i dla estetyki oraz moralności Dostojewskiego - wybaczenie jest [...] jakimś deus ex machina w „Zbrodni i karze”.

źródło: NKJP: Julia Kristeva: Czarne słońce Depresja i melancholia, 2007

Zwolennicy kanonów i jasno sprecyzowanych zestawów lektur pragną w nich widzieć deus ex machina polskiej edukacji. Wystarczy podobno młodzieży przedstawić określone książki, a tym samym, z nieba, boską interwencją, jakąś przedziwną manus dei, spłynie na nich oświecenie, które bez dobitnie wyłożonego kanonu lektur nie jest możliwe.

źródło: NKJP: Internet

Najbardziej wysilonym deus ex machina jest według mnie scena z przypadkowym podsłuchaniem rozmowy w lesie, z której to rozmowy Harry i spółka dowiadują się pewnej ważnej informacji

źródło: Internet: esensja.stopklatka.pl

Nie ma co liczyć na rozstrzygnięcia z gatunku deus ex machina - długi nagle nie znikną [...]

źródło: NKJP: Renata Sas: Walczymy o przeżycie, Express Ilustrowany, 2003-09-01

Data ostatniej modyfikacji: 05.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json