UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaszczekać

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaszczekam
 zaszczekamy
2 os. zaszczekasz
 zaszczekacie
3 os. zaszczeka
 zaszczekają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszczekałem
+(e)m zaszczekał
 zaszczekałam
+(e)m zaszczekała
 zaszczekałom
+(e)m zaszczekało
 zaszczekaliśmy
+(e)śmy zaszczekali
 zaszczekałyśmy
+(e)śmy zaszczekały
2 os. zaszczekałeś
+(e)ś zaszczekał
 zaszczekałaś
+(e)ś zaszczekała
 zaszczekałoś
+(e)ś zaszczekało
 zaszczekaliście
+(e)ście zaszczekali
 zaszczekałyście
+(e)ście zaszczekały
3 os. zaszczekał
 zaszczekała
 zaszczekało
 zaszczekali
 zaszczekały

bezosobnik: zaszczekano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaszczekajmy
2 os. zaszczekaj
 zaszczekajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaszczekałbym
bym zaszczekał
 zaszczekałabym
bym zaszczekała
 zaszczekałobym
bym zaszczekało
 zaszczekalibyśmy
byśmy zaszczekali
 zaszczekałybyśmy
byśmy zaszczekały
2 os. zaszczekałbyś
byś zaszczekał
 zaszczekałabyś
byś zaszczekała
 zaszczekałobyś
byś zaszczekało
 zaszczekalibyście
byście zaszczekali
 zaszczekałybyście
byście zaszczekały
3 os. zaszczekałby
by zaszczekał
 zaszczekałaby
by zaszczekała
 zaszczekałoby
by zaszczekało
 zaszczekaliby
by zaszczekali
 zaszczekałyby
by zaszczekały

bezosobnik: zaszczekano by

bezokolicznik: zaszczekać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaszczekawszy

gerundium: zaszczekanie

Pochodzenie

Zob. szczekać

1. o psie

Definicja

będąc psem, zacząć wydawać głośne i krótkie dźwięki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • pies zaszczekał

Cytaty

Zaszczekał pies uwięziony łańcuchem do budy.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Czekamy 15 minut i pół godziny, gdzieś zaszczekały psy, gdzieś ktoś zakrzyknął i cisza grobowa, cisza uśpionej wsi ogarnęła nas dokoła.

źródło: NKJP: Wanda Ossowska: Przeżyłam... : Lwów - Warszawa 1939-1946, 2009

Jak pies zaszczeka, to biegnę do sąsiada zadzwonić po pomoc.

źródło: NKJP: Monika Foltyn: Po obu stronach muru, Dziennik Zachodni, 2004-05-11

Składnia

bez ograniczeń + zaszczekać +
na KOGO/CO

2. o człowieku

Definicja

pot.  pejorat. 
powiedzieć coś o kimś w sposób agresywny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Cytaty

Aleś mi Pan zaszczekał, o ja nie mogę! Chyba to powtórzę w piaskownicy.

źródło: NKJP: Internet

Co się dzieje... już chyba 5 komentarzy i jeszcze nikt nie zaszczekał, że to na pewno dlatego, że my nauczyciele za mało pracujemy i za dużo zarabiamy [...].

źródło: Internet: forum.poranny.pl

Składnia

bez ograniczeń + zaszczekać +
że ZDANIE
bez ograniczeń + zaszczekać +
(KOMU)

3. o broni

Definicja

zacząć wydawać podczas działania krótkie i ostre dźwięki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Cytaty

- To na czym przerwałem? - zapytał. - Że gdzieś z daleka pies zaszczekał - przypomniała mu stryjna. Mąż popatrzył na nią z wyrzutem: - Pies? Jaki tam pies. Gdzieś z daleka wyraźnie zaszczekał niemiecki cekaem…

źródło: NKJP: NKJP: Stanisław Tym: O zdrowiu, Polityka, 2008-11-29

Palnął z hukiem pokrywą zamka, szarpnął za taśmę, pochylił się... karabin zaszczekał długą, nie milknącą serią.

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN