UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

paciorek

Chronologizacja

1535, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. paciorek
paciorki
D. paciorka
paciorków
C. paciorkowi
paciorkom
B. paciorek
paciorki
N. paciorkiem
paciorkami
Ms. paciorku
paciorkach
W. paciorku
paciorki

Pochodzenie

Zob. pacierz

1. z drewna

Definicja

kuleczka lub kostka z otworem umożliwiającym przeciąganie przez niego nitki i robienie naszyjnika lub innych ozdób

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koral, koralik

Połączenia

  • barwny, biały, czarny, czerwony, kolorowy, różnokolorowy, srebrny, złoty; bursztynowy, fajansowy, kamienny, szklany; błyszczący, lśniący; duży, mały; nanizany na coś paciorek
  • paciorki różańca
  • paciorki i bransoletki, paciorki i korale, paciorki i koraliki, paciorki i wisiorki
  • sznur paciorków
  • kolia, naszyjnik, oczy, różaniec z paciorków
  • naszywany, wyszywany paciorkami

Cytaty

Piec garncarski, dużą ilość glinianych skorup, dwa noże żelazne oraz maleńki paciorek z zielonego szkła sprzed 1600 lat odnaleźli archeolodzy na wykopaliskach w Strzelcach Małych koło Szczurowej.

źródło: NKJP: Piec garncarski i paciorek, Dziennik Polski, 2000-08-10

Z owoców można wyjąć nasiona. Kiedyś nawlekano je na nitkę jak paciorki i robiono z nich korale lub różańce.

źródło: NKJP: Jan Tonecki: Z jakich roślin?, Kwietnik, 1996

Na wystawie możemy podziwiać gockie wyroby jubilerskie, kosztowne naszyjniki z barwnych szklanych paciorków, metalowe spinki srebrzone i złocone i kunsztownie wykonane zapięcia pasów.

źródło: NKJP: (mt),: Odkrywanie tajemnic, Gazeta Krakowska, 2003-04-12

Modne są zdobienia kryształami i piórami. Na miejscu można dobrać dodatki - kolorowe, wyszywane paciorkami torebeczki, szale i buty w odpowiednim kolorze.

źródło: NKJP: (ag): W czym na bal?, Express Ilustrowany, 2002-01-05

Dziewczyna z kolczykiem w nosie i paciorkach na szyi gra na gitarze „Light My Fire”, frazując jak Jim Morrison.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Pocztówka z Delhi, Gazeta Wyborcza, 1995-04-21

2. pacierz

Definicja

pot. 
ekspresywnie o pacierzu - modlitwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pacierz
hiperonimy:  modlitwa

Połączenia

  • dziecinny; poranny, wieczorny paciorek
  • klepać, mówić, odmawiać, zmówić paciorek
  • złożyć/składać (ręce) jak do paciorka

Cytaty

Chłopczyk mówił paciorek, pobożnie składając rączki.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Afryka jest to kontynent zamieszkany przez polskich misjonarzy i poczciwe dzieci, które owi misjonarze uczą paciorka, maryjnych pieśni chóralnych i dobrych manier przy jedzeniu kaszki manny.

źródło: NKJP: Ludwik Stomma: TV Polonia, Polityka, 2007-10-27

Niebo wam, ludziom, wydaje się niebieską łąką, na której białe baranki gryzą trawkę, aniołki z pobożnie złożonymi rączkami mówią paciorki.

źródło: NKJP: Piotr Rowicki: Przed górami, przed lasami, 2005

Różaniec to nie jest bezmyślne klepanie paciorków, lecz rozpamiętywanie największych tajemnic w życiu Matki Bożej, to esencja Ewangelii.

źródło: NKJP: (HSZ): W Różańcu siła, Gazeta Krakowska, 2005-08-29

Data ostatniej modyfikacji: 29.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json