UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

para

Chronologizacja

1420, SStp

1. wodna

Definicja

substancja w stanie lotnym, która wydobywa się z cieczy lub ciał stałych w trakcie ogrzewania

Pochodzenie

psł. *para 'para, opary, wyziewy'

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

para wodna
para z czajnika; z oddechu, z ust
para pod ciśnieniem
chmura, chmurka, kłęby, nadmiar, obłoczek, obłok, słup, smużka; ciśnienie, syk pary
kluski na parze
para bucha, skrapla się
zachodzić, zioną; napędzany parą
gotować, ogrzewać, ugotować na parze

Cytaty

	[...] głównym gazem cieplarnianym jest para wodna, substancja - zdawałoby się - najmniej szkodliwa pod słońcem. źródło: NKJP: Bartek I. Kachniarz: Globalne otępienie, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1995-06-01
	W kuchni para buchała z kotłów, skraplała się na suficie. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998
	W obłokach pary spod kół lokomotywy wyglądał, jakby wychodził z mgły. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007
	Najbardziej lubię kluski na parze z miodem, rodem z Beskidów, które robiła moja mama. źródło: NKJP: Wybierz sobie Mikołaja, Dziennik Zachodni, 2010-12-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Inne uwagi

Zwykle lp

2. energia

Definicja

pot.

siła, energia albo zapał, jakie ktoś ma w określonej sytuacji

Pochodzenie

psł. *para 'para, opary, wyziewy'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu

Połączenia

para w nogach, w rękach
para uszła z kogoś
brakło komuś pary
mieć, odzyskać, stracić parę

Cytaty

	Eksplozja stowarzyszeń nastąpiła w Polsce po 1990 r., gdy krzyczało się o społeczeństwie obywatelskim, a ludzie nabrali pary i nadziei na odruch serca biznesmenów z Zachodu. źródło: NKJP: Edyta Gietka: Towarzystwa Wzajemnej Akceptacji, Polityka, 2007-02-24
	Po silnym ożywieniu gospodarki w pierwszym kwartale 2005 roku, wywołanym w dużej mierze przez dochody z eksportu, w kolejnych miesiącach niemiecka gospodarka wyraźnie straciła parę. źródło: NKJP: W Polsce mniej bankructw, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2006-01-17
	Wiem doskonale, że przy moich dzieciach (i pewnie większości) trzeba mieć parę jak mistrz olimpijski i z całą pewnością więcej energii będzie mieć młoda dziewczyna niż starsza pani, która chciałaby w przeważającej większości przypadków święty spokój [...] źródło: NKJP: Internet
	Ja tam swoje lata mam. [...] I tak sobie - nieskromnie, by nie powiedzieć: bezwstydnie - mniemam, że paru życiowych porad damsko-męskich mógłbym udzielić. Jak ze mnie para ujdzie - obiecuję złamać pióro. źródło: NKJP: Tadeusz Skutnik: Organy kobiece, Dziennik Bałtycki, 2000-03-18
	Czy do żeglowania potrzebna jest siła fizyczna? - Tak, trzeba mieć parę w rękach i silne nogi. źródło: NKJP: Rozmowa z Mateuszem Kusznierewiczem, Rozmowa z Mateuszem Kusznierewiczem, 1998-09-12

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Inne uwagi

Zwykle lp

3. butów

Definicja

dwie sztuki stanowiące komplet

Pochodzenie

śr.-w.-niem. pâr 'równy innemu; parzysty'

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Połączenia

para butów, kaloszy, kapci, obuwia, pantofli, sandałów; rękawic, rękawiczek; pończoch, skarpet, skarpetek

Cytaty

Wiedziałam, że nie potrzebuję wielu rzeczy - wystarczy mi tylko para nowych sandałów oraz kilka ładnych ciuszków.

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny-klucz, 2000

Wciąż mam kilka par butów sportowych z tamtych lat, które wyglądają tak, jakby za chwilę miały odlecieć z prędkością światła.

źródło: NKJP: Karol Betlej: Krytyczny kreator mutantów, Bęc Zmiana, 2009-09-27

Przenieśliśmy tam cały jego dobytek: dwie pary kapci, materac z pościelą i zawartość szafki.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Składnia

para

CZEGO

4. nóg

Definicja

dwa symetryczne narządy

Pochodzenie

śr.-w.-niem. pâr 'równy innemu; parzysty'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

para nóg, oczu, odnóży, rąk, skrzydeł, uszu

Cytaty

Wóz stawał przed hotelem, trzaskały drzwiczki i po schodach rozlegał się stukot trzech par nóg.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Wojna futbolowa, 2005

- Trzydzieści par oczu wpatrywało się we mnie w trwożliwym skupieniu.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008

Na wsi każde dziecko to para rąk do pracy.

źródło: NKJP: Jan Sar Skąpski: Śladami Wenus: astrologia życia intymnego, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Składnia

para

CZEGO

5. spodni

Definicja

przedmiot złożony z dwóch identycznych i połączonych ze sobą części

Pochodzenie

śr.-w.-niem. pâr 'równy innemu; parzysty'

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

para dżinsów, rajstop, spodni; okularów, nożyczek, słuchawek

Cytaty

	Nic, nic nie zginęło. A przepraszam: gdzieś zapodziała się para nożyczek. źródło: NKJP: Włodzimierz Araszkiewicz: Bardzo spodobał mi się artykuł Michała Cichego, Gazeta Wyborcza, 1995-06-30
	Jeśli mam pieniądze, potrafię kupić jednego dnia kilka par spodni i mnóstwo różnych bluzek. źródło: NKJP: Marzena Maciejczyk: Ubrania na szczęście, Express Ilustrowany, 2003-09-26
	[...] komputer i telewizor obrosły w pary słuchawek, pozwalających skutecznie bronić się przed hałasami z zewnątrz. źródło: NKJP: Kinga Dunin: Tabu, 1998
	Marzena przyjechała „się ubrać”, kupiła pięć par rajstop, spódnicę w szarą kratkę, dwie bluzki (białą i różową), zaprosiłem ją do siebie. źródło: NKJP: Wojciech Chmielewski: Brzytwa, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Składnia

para

CZEGO

6. tancerzy

Definicja

dwoje ludzi, zwierząt lub dwie ich grupy pojawiające się w danym momencie razem

Pochodzenie

śr.-w.-niem. pâr 'równy innemu; parzysty'

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Połączenia

taneczna para
para artystów, tancerzy; bezrobotnych, emerytów, przyjaciół; staruszków; koni
dobór w pary
kojarzyć, łączyć, rozlosować, tworzyć, utworzyć pary
dobrać (się)/dobierać (się), łączyć, połączyć w pary
być z kimś w parze

Cytaty

	Instruktor kazał nam się dobrać w pary, a że wszyscy byli świadkami mojego wcześniejszego incydentu z gliną, nikt, prócz Martina, nie chciał być ze mną w parze. źródło: NKJP: Dagmara Półtorak: Tak trudno być mną!, 2010
	Wczoraj rozlosowano pary 1/16 finału piłkarskiego Pucharu Polski. źródło: NKJP: (stan): Lechia z Górnikiem Zabrze, Arka z Unią Janikowo, Dziennik Bałtycki, 2007-09-05
	Przed północą na parkiecie pojawiła się taneczna para - Paulina i Janusz źródło: NKJP: Agata Masternak: Zabisowali, Dziennik Polski, 2006-01-12
	Nawet ze znalezieniem pary koni do wozu mieliśmy kłopot, bo w całym Rowniu jest jeden koń – dodaje strażak. źródło: NKJP: Książek Mirosława: Tylko koni brak, Trybuna Śląska, 2001-04-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Składnia

para

(KOGO/CZEGO)

7. narzeczonych

Definicja

dwoje ludzi, którzy darzą się nawzajem uczuciem

Pochodzenie

śr.-w.-niem. pâr 'równy innemu; parzysty'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

bezdzietna, małżeńska; cesarska, książęca, prezydencka; dobrana, szczęśliwa para; para heteroseksualna, homoseksualna; idealna; pary jednopłciowe, narzeczeńskie
para kochanków, narzeczonych, nowożeńców, zakochanych, zaręczonych
para bez dzieci, bez ślubu
para z dzieckiem
para dochowała się dwójki, trójki dzieci; kochała się co noc, na ławce...
nie mieć, szukać pary
akceptować, uznawać jakieś pary
być parą
być bez pary

Cytaty

	Ania i Marcin są parą z trzyletnim stażem. Oboje myślą o ślubie, ale dopiero po studiach. źródło: NKJP: Sandra Dudowska: Małżeństwa i ich przekleństwa, Manko, 2010-01-04
	Wiele par narzeczonych z Gdańska uważa, że jeśli brać ślub w tym stuleciu, to właśnie dziś. źródło: NKJP: (gos), (leś): Pięć dziewiątek na ślubnym kobiercu, Wieczór Trójmiasta, 1999-09-09
	Na trasach przejazdu książęcej pary stały dziesiątki policjantów, wstrzymujących ruch. źródło: NKJP: (KOW), (JED): Gorące brawa dla książęcej pary, Express Ilustrowany, 2003-11-21
	Żona sprowadziła męża do Kamieńca Ząbkowickiego. Tam para dochowała się trójki dzieci: 15-letniej Joyce, 14-letniej Imeldy i 7-letniego Karola. źródło: NKJP: Krzysztof Jarząb: Przyjaciel z Afryki, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-10-13
	Badania pokazują, że 60 proc. Polaków akceptuje pary żyjące bez ślubu, a 20 proc. deklaruje, że nie chce zmieniać stanu cywilnego. źródło: NKJP: Małgorzata Żmudzka-Kosała: Zarządzanie czasem w rodzinie, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	para	pary
D.	pary	par

C.	parze	parom
B.	parę	pary
N.	parą	parami
Ms.	parze	parach
W.	paro	pary

Składnia

	+	para	+	(KOGO)
	+	para	+	(JAKA)

Frazeologizmy

ani pary z gęby
ani pary z ust
cała para idzie w gwizdek
para idzie w gwizdek
cała para poszła w gwizdek
para poszła w gwizdek
coś idzie w parze
coś chodzi w parze
coś poszło w parze
inna para kaloszy
inna para butów
ktoś nie puszcza pary z ust
ktoś nie puszcza pary z gęby
ktoś nie puścił pary z ust
ktoś nie puścił pary z gęby
ktoś puszcza parę w gwizdek
ktoś puszcza całą parę w gwizdek
ktoś puścił parę w gwizdek
ktoś puścił całą parę w gwizdek
młoda para
Nieszczęścia chodzą parami
para w gwizdek
pełną parą
całą parą
pod parą

Data ostatniej modyfikacji: 11.07.2021