UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bryka

Chronologizacja

1638, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bryka
bryki
D. bryki
bryk
C. bryce
brykom
B. brykę
bryki
N. bryką
brykami
Ms. bryce
brykach
W. bryko
bryki

Pochodzenie

może niem. Brücke 'most'

Wyraz miałby zostać przejęty z niemieckiego w dawnym znaczeniu 'platforma na kołach (np. w browarze)' (Bańk).

1. bryczka

Definicja

książk. 
duża bryczka – powóz konny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  powóz

Połączenia

  • bagażowa bryka
  • zajechać bryką
  • zeskoczyć z bryki

Cytaty

Zajechał bryką zaprzężoną w lśniące kasztany, z furmanem na koźle, tyle że bez liberii.

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Wiosną 1769 roku z Zamku Królewskiego w Warszawie wyruszył w kierunku zachodniej rogatki miasta niewielki orszak podróżnych kolasek i bagażowych bryk.

źródło: NKJP: Marian Brandys: Nieznany Książę Poniatowski, 1960

Wytoczono z wozowni inną brykę. Stelmach co tchu wzmacniał podwozie i osie; dla pewności doprzężono jeszcze jedną parę koni. Młoda para zajechała przed kościół z dość znacznym opóźnieniem, ale za to zadając niebywałego szyku wielokonnym zaprzęgiem.

źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Świat zapamiętany, 2002

- No, siadaj pan - powiedział przyjacielsko do pana Wincentego i trzasnął go w ramię. Pan Wincenty podskoczył na brykę, aż mu się szara czapka na głowie przekrzywiła [...].

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania Matka Joanna, 2006

Po koniecznych formalnościach towarzyskich zajęli całą trójką niezgrabną, żółto malowaną brykę, czekającą na podróżnych, i Huber zadysponował kurs „do willi malarza Stiebla”.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998

2. wóz

Definicja

czterokołowy pojazd, ciągnięty przez konia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  fura, furmanka, wóz

Połączenia

  • drewniana; wielka bryka; bryka żydowska
  • konie przy bryce
  • leżeć na bryce

Cytaty

Po jezdni prócz rozklekotanych drynd paradowały furki chłopskie i dwupiętrowe żydowskie bryki pełne beczek, pak i gęsi.

źródło: NKJP: Jerzy Zaruba: Z pamiętników bywalca, 2007

NA kilka dni przed Matką Boską Zielną przywieźli trumnę Magdaleny. Leżała na wielkiej bryce wysłanej sianem, przykryta wzorzystą derką.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955

Kto nie miał własnego ekwipażu, puszczał się w drogę ekstrapocztą, dyliżansem pocztowym albo też lokował się jak mógł w wielkiej bryce żydowskiej, pokrytej płótnem.

źródło: NKJP: Anna Wereszczyńska: Ostatni Mohikanin drobnej szlachty i niezrównany monografista Żydów. Żywot Klemensa Junoszy-Szaniawskiego, 2008

Na osobnym wozie, pod pieczą skarbnika, leżały mieszki z pieniędzmi. Konie przy bryce i wozach pochodziły z własnego stada sapieżyńskiego, po matkach drobnych, kudłatych żmudzinkach i pięknych tureckich ogierach.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

3. samochód

Definicja

pot. 
ekspresywnie o samochodzie

Noty o użyciu

Wyraz częściej używany w odniesieniu do samochodu osobowego.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  auto, bryczka, fura, gablota, samochodzik, samochód, samojazd, samoruch, wóz, wózek
hiperonimy:  pojazd

Połączenia

  • droga; niezła; sportowa; nowa, stara; służbowa, własna bryka
  • bagażnik bryki
  • kupić brykę
  • jeździć bryką

Cytaty

Tego dnia, po otrzymaniu drugiej zaliczki, kupiłem używane BMW 3M - sportową brykę z sześciocylindrowym silnikiem.

źródło: NKJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

Chodźcie, dzieciaki, pojedziemy sobie do Gdańska moim nowym porsche. Na pewno nie jechałeś taką bryką, chłopie.

źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999

Całe to towarzystwo kolorowe, dresowo-adidasowe ruszyło szybko do swoich bryk. Do tych fordów, oplów i innych szykownych aut.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Od kiedy zmienił się ustrój, zdarzają się bardzo drogie samochody. O brykach gangsterów, ich kolegów i ich adwokatów gadają zresztą nie tylko dzieciaki.

źródło: NKJP: Mariusz Cieślik: Śmieszni kochankowie, 2004

Pod koniec czerwca Wojciech Bieńkowski z Olsztyna okazyjnie kupił w Berlinie volkswagena golfa z 1995 r. Zanim go zarejestrował w Polsce, postanowił pozbyć się starej bryki - fiata 126p.

źródło: NKJP: Anna Dąbrowska: Zardzewiały skarb, Ozon nr 14, 2005

Data ostatniej modyfikacji: 01.12.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json