UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

błędne koło

Odmiana

typ frazy: fraza rzeczownikowa

n2, odmienny: błędny, koło

1. w logice

Definicja

log. 
błąd polegający na definiowaniu lub dowodzeniu przy użyciu sformułowań lub przesłanek, które należy zdefiniować lub udowodnić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • unikać błędnego koła
    popaść w błędne koło

Cytaty

Takie konstrukcje w logice są nazywane błędnym kołem definicji - nieznane przez nieznane.

źródło: NKJP: Internet

[...] zwolennicy nieklasycznych definicji prawdy negowali odniesienie sądów prawdziwych do obiektywnej rzeczywistości, odnosząc ja do własnych doznań, przekonań, doświadczenia wewnętrznego. Nieklasyczne ujęcia stwarzały znaczne trudności w znalezieniu takiego sprawdzianu, które nie prowadziłyby do błędnego koła w rozumowaniu. Na pytanie o prawdę brakuje odpowiedzi zadowalającej wszystkich.

źródło: NKJP: Mariola Dobrowolska-Olearczyk: Wychowawcze znaczenie prawdy, Wychowawca, 2005-06

Szczególną postacią błędu petitionis principii jest błędne koło w dowodzeniu, które polega na przyjęciu za przesłankę tego, co dopiero ma być wywnioskowane w danym dowodzeniu.

źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński; Logika praktyczna, 1958

[...] uzasadnienia dedukcji same zakładają dedukcję. Popadają one w błędne koło, ponieważ odwołują się dokładnie do tych zasad wnioskowania, które mają uzasadnić.

źródło: NKJP: Ryszard M. Machnikowski: Spór o relatywizm w XX - wiecznej socjologii wiedzy naukowej, 2003

Takie jednak błędne koło bezpośrednie każdy zauważy; gorzej, jeśli w definicjach napotykamy błędne koło pośrednie, to znaczy, jeżeli np. wyraz A definiujemy używając wyrazu B, wyraz zaś B za pomocą wyrazu C, a w końcu okazuje się, że ów wyraz C wymaga zdefiniowania za pomocą wyrazu A.

źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński; Logika praktyczna, 1958

2. w nałogu

Definicja

nieprzerwany ciąg niekorzystnych zjawisk lub sytuacji, które wzajemnie się wywołują i w związku z tym okresowo powtarzają, co uniemożliwia zmianę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • błędne koło biedy, nałogu, przemocy, uzależnienia, zadłużenia
  • powstaje, tworzy się błędne koło
    przerwać błędne koło
    wpaść w błędne koło
    tkwić w błędnym kole

Cytaty

Jedną z przyczyn zgonów spowodowanych posocznicą jest nadmierne krzepnięcie krwi. W organizmie chorego powstaje błędne koło: stan zapalny powoduje większą krzepliwość, większa krzepliwość powoduje większe zapalenie.

źródło: NKJP: Alicja Giedroyć: Życie w rękach kasy chorych, Gazeta Wrocławska, 2003-01-10

Przypierani do muru działacze [...] odpowiadali [...], że nie można organizować dużych imprez, jeśli brakuje zawodniczek. Pań skaczących na nartach jest rzeczywiście niewiele, ale głównie dlatego, że nie mają gdzie startować. Krótko mówiąc mamy do czynienia z błędnym kołem.

źródło: NKJP: Kamil Potyk: Kiedy skoczą panie? Koleżanki Małysza, Mazowieckie To i Owo, 2007-01-14

Takie kobiety potrzebują mężczyzny przy swoim boku, aby czuć się w pełni wartościową istotą ludzką. Paradoksalnie - przeważnie są same. Tkwią w błędnym kole: bez faceta czują się bezwartościowe, a faceci odbierają ten komunikat myśląc: „Po co zadawać się z kimś, kto jest bezwartościowy?”.

źródło: NKJP: Anna Dąbrowska: Ciągle sama, Cosmopolitan, 1999

Większość narkotyków – typowym przykładem jest tu morfina – daje nieraz głębokie obniżenie nastroju w tym okresie, gdy trucizna bezpośrednio nie działa. Jest to jedna z przyczyn tzw. głodu narkotyku (np. potworny głód morfinowy). Dochodzi w ten sposób do powstania mechanizmu błędnego koła. Używa się narkotyku, by usunąć za pomocą objawów ostrego zatrucia (euforii) objawy zatrucia chronicznego (depresja).

źródło: NKJP: Antoni Kępiński: Melancholia, 1974

Im bardziej się myśli o spaniu, tym większy problem z zaśnięciem. Im bardziej się myśli o tym, żeby mi się ręce nie trzęsły, tym bardziej się one trzęsą. Tych błędnych kół w nerwicy jest wiele.

źródło: NKJP: Katarzyna Rożko: O nerwicach na spokojnie, Dziennik Zachodni, 2007-05-05

Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj