UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

koral

Chronologizacja

1472, SStp

Pochodzenie

łac. corallium

1. organizm

Definicja

pot. 
organizm zwierzęcy żyjący w koloniach w ciepłych morzach, wytwarzający twardy wapienny szkielet o różnej barwie i tworzący rafy koralowe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koralowiec
hiperonimy:  organizm

Połączenia

  • żywy koral; koral chiński; korale rafowe
  • odmiany korala

Cytaty

Najstarszym koralem z wapiennym szkieletem jest prawdopodobnie środkowokambryjski Cothonion.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Gdy podmorska budowla zbliżała się do powierzchni oceanu, wodorosty utrzymywały się już tylko na najdalszym jej obwodzie, natomiast miejsce korali głębinowych zajmowały prawdziwe korale rafotwórcze, żyjące w zwartych koloniach o wspólnym pniu.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965

Żywy koral ma na powierzchni miliony mikroskopijnych igiełek, których żadnym sposobem nie można z ciała usunąć. Jeśli fala zepchnie cię na rafę, takie spotkanie może skończyć się poważnym uszkodzeniem skóry.

źródło: NKJP: Bezpieczna podróż w tropiki, prasa, 1998

Rafa składa się z niezliczonych ilości różnych odmian korala. Każdy innego koloru. [...] Niektóre są bezlistnymi drzewkami. Między koralami krążą najprzeróżniejsze małe rybki.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Jej larwy osiedlały się na nitkowatych plechach glonów lub innych organizmów o cienkich gałązkach uniesionych nad ilastym dnem, a kiedy ciężar rosnącego korala przeważał, osiadały płaską stroną na dnie.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
korali
C. koralowi
koralom
B. korala
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

2.a surowiec

Definicja

wapienne szkielety koralowców stosowane jako materiał jubilerski do wyrobu biżuterii i różnych ozdób

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koralowina
hiperonimy:  surowiec

Połączenia

  • biały, czerwony, różowy... koral
  • korale i bursztyny, korale i perły; turkusy i korale
  • gałązka, kawałek koralu; czerwień korali
  • biżuteria, naszyjniki, wyroby z koralu, z korali

Cytaty

Imprezę chętnie odwiedzały panie - w poszukiwaniu ciekawej biżuterii. Krzyżyk z bladoczerwonego koralu chińskiego można było kupić za 35 zł [...].

źródło: NKJP: Uratowane przed zagładą, Dziennik Polski, 2003-06-09

Również kamienie talizmany siódmego znaku zodiaku miały podobne kolory: mieniący się tęczowo opal, różowy koral, błękitny agat, różowa odmiana kwarcu, a także bladoniebieski szafir.

źródło: NKJP: Bogna Wernichowska: Zodiak i barwy, Dziennik Polski, 2002-11-23

Sporo miejsca na targach zajęły wyroby jubilerskie. Do kupienia był koral czerwony i niebieski, sprowadzany z Filipin, który jest teraz bardzo modny.

źródło: NKJP: (SIE): Nauka - Ze złotem głupców, Dziennik Polski, 2002-04-29

Usta miała szerokie, jak Aurelia, i podobne duże, odstające uszy. Zauważył, że ich płatki były nieco rozciągnięte od ciężaru srebrnych kolczyków z różowymi kulkami koralu.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

Wyspa zbudowana jest z koralu, który jest tak twardy, że trzeba by było dla pochówku rozbijać go dynamitem.

źródło: NKJP: Sławomir Brzozowski, Za pół ceny, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
rzadziej koralu
korali
C. koralowi
koralom
B. koral
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

2.b biżuteria

Definicja

obrobiony odpowiednio kawałek koralu (surowca) stosowany jako ozdoba w wyrobach jubilerskich i artystycznych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

  • pierścionek z koralem
  • zdobić koralami
  • ozdobiony koralami

Cytaty

Krakowskie pierścionki i kolczyki miały zawsze w oczku jeden, dwa lub trzy korale, w środku których tkwił ozdobny gwoździk. Krzyże zdobione były pięcioma koralami. Upiększały one większość biżuterii, bo lud krakowski wierzył, że korale mają moce magiczne i chronią przed wszelkim nieszczęściem.

źródło: NKJP: Krakowskie klejnoty, Dziennik Polski, 2004-02-27

Rękojeści kameryzowano koralami, perłami, turkusami, imitacją drogich kamieni.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kwaśniewicz: Dzieje szabli w Polsce, 1993

Prawdziwym skarbem jest ozdobiona perłami i koralami oprawa książkowa, która należała do Anny Jagiellonki.

źródło: NKJP: Jagiellońskie skarby, Dziennik Polski, 2000-05-12

Talizmanem strzegącym domowego ogniska właścicielki był pierścionek, w którym widniały trzy korale: biały, różowy i czerwony.

źródło: NKJP: Bogna Wernichowska: Talizmany szczęścia, Dziennik Polski, 2000-08-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
koralu
korali
C. koralowi
koralom
B. korala
koral
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

3. czerwony koralowiec

Definicja

pot. 
wapienny szkielet koralowca o barwie czerwonoróżowej stosowany jako materiał jubilerski do wyrobu biżuterii i różnych ozdób

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

  • biżuteria, naszyjniki, wyroby z koralu, z korali
  • usta jak korale

Cytaty

W centrum umieścił postać miłosiernego Pana Jezusa z obrazu „Jezu Ufam Tobie”. Serce wykonane jest z czerwonego korala. Artysta ma nadzieję, że zdąży wykonać całość na przyjazd Ojca Świętego.

źródło: NKJP: (RAV): Dar serca, Dziennik Polski, 2002-07-19

Spośród kamieni szlachetnych najczęściej spotykane były w polskich strojach ludowych ozdoby z korali i bursztynów. Wierzono, że korale są amuletem przeciwko urokom i piorunom.

źródło: NKJP: G.Czerwińska: O kamieniach, Tygodnik Ciechanowski, 2002-06-22

Przeszliśmy ze dwie ulice, minęliśmy narożny secesyjny dom i wystawę jubilera, u którego Serwalla przymierzała piękny naszyjnik z koralu i złota.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
rzadziej koralu
korali
C. koralowi
koralom
B. koral
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

4. koralik

Definicja

kuleczka lub kostka z otworem umożliwiającym przeciąganie przez niego nitki i robienie naszyjnika, wykonana z koralu lub innych materiałów

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koralik, paciorek

Cytaty

W kieszonkach były np. druciki, na które dzieci nawlekały korale.

źródło: NKJP: Marysia z kieszonkami, Dziennik Polski, 1998-04-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
koralu
korali
C. koralowi
koralom
B. korala
koral
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

5. kolor

Definicja

książk. 
kolor różowoczerwony, charakterystyczny dla wapiennych szkieletów niektórych koralowców

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kolor

Cytaty

Kolory to czerń, biel, róż, pomarańcz, koral, granat. Kobiecość, kobiecość i jeszcze raz kobiecość: dekolty, rozcięcia, dużo biżuterii, cekiny, pióra, długie rękawiczki.

źródło: NKJP: Ewa Korczak-Ufnalewska: Paryż dla Gazety, Gazeta Wyborcza, 1995-02-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. koral
korale
D. korala
rzadziej koralu
korali
C. koralowi
koralom
B. koral
korale
N. koralem
koralami
Ms. koralu
koralach
W. koralu
korale

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 03.06.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json