UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opłukać

Chronologizacja

1534, SPXVI
W postaci: opłokać

Pochodzenie

Zob. płukać

Definicja

usunąć z czegoś brud lub detergent, oblewając to wodą lub innym płynem albo zanurzając w nich

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obmyć, zmyć
hiperonimy:  oczyścić, umyć

Połączenia

  • opłukać cukinię, czereśnie, jabłka, kapustę, karpia, małże, marchewki, mięso, morele, natkę pietruszki, owoce, paprykę, polędwiczki, rzeżuchę, sałatę, rydze, ryż, truskawki, seler, śledzie, warzywa, wiśnie; buzię, dłonie, nogi, ręce, twarz; naczynia, narzędzia, opakowania, szklankę
  • opłukać acetonem, alkoholem metylowym, gorącą, letnią, przegotowaną, zimną... wodą, wodą destylowaną
  • opłukać na sicie
  • opłukać pod bieżącą, zimną... wodą; pod kranem
  • opłukać w spirytusie, w bieżącej, ciepłej, zimnej... wodzie
  • opłukać z piasku, ze szlamu
  • opłukać delikatnie, dokładnie, nieuważnie, starannie, szybko; z lekka
  • można, należy opłukać
  • opłukać i gotować, opłukać i namoczyć, opłukać i obsuszyć, opłukać i osuszyć, opłukać i pokroić, opłukać i posiekać, opłukać i sparzyć, opłukać i zagotować; obrać i opłukać, oczyścić i opłukać, rozmrozić i opłukać, sprawić i opłukać, wyłowić i opłukać
  • opłukać ręce i odetchnąć powietrzem; nabrać wody w ręce i opłukać twarz; odkręcić kurek i opłukać

Cytaty

Juliusz odłożył nóż, opłukał palce w wodzie, którą mu podała na miseczce usługująca dziewczyna.

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Zwinąć roladę, brzegi ciasta posmarować białkiem i zlepić. Formę do pieczenia opłukać zimną wodą i ułożyć w niej roladę.

źródło: NKJP: Teresa Miazgowska: Specjały, Kuchnia, nr 10, 1998

O, będziesz szedł do pana, to mu weźmiesz ten kawałek mięsa. [...] Gdyby chciał ugotować, to najpierw niech opłucze, wstawi do garnka, zaleje zimną wodą, wkroi pietruszkę, marchewkę.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Gdy zapłaciłem za winogrona, sprzedawca, zwykły wieśniak, pokazał mi palcem, gdzie jest publiczny kran, pod którym mogę je opłukać.

źródło: NKJP: Krzysztof Dębnicki: Turek potrafi, Gazeta Wyborcza, 1992-01-25/1992-01-26

Mała niecka została w ubiegłym roku wymieniona, a w tym zamontowano brodzik, w którym można opłukać z piasku nogi przed wejściem do basenu.

źródło: NKJP: Agata Kowalczyk: Wakacje z jednym basenem, Echo Dnia, 2004-06-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opłuczę
opłuczemy
2 os. opłuczesz
opłuczecie
3 os. opłucze
opłuczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opłukałem
+(e)m opłukał
opłukałam
+(e)m opłukała
opłukałom
+(e)m opłukało
opłukaliśmy
+(e)śmy opłukali
opłukałyśmy
+(e)śmy opłukały
2 os. opłukałeś
+(e)ś opłukał
opłukałaś
+(e)ś opłukała
opłukałoś
+(e)ś opłukało
opłukaliście
+(e)ście opłukali
opłukałyście
+(e)ście opłukały
3 os. opłukał
opłukała
opłukało
opłukali
opłukały

bezosobnik: opłukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opłuczmy
2 os. opłucz
opłuczcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opłukałbym
bym opłukał
opłukałabym
bym opłukała
opłukałobym
bym opłukało
opłukalibyśmy
byśmy opłukali
opłukałybyśmy
byśmy opłukały
2 os. opłukałbyś
byś opłukał
opłukałabyś
byś opłukała
opłukałobyś
byś opłukało
opłukalibyście
byście opłukali
opłukałybyście
byście opłukały
3 os. opłukałby
by opłukał
opłukałaby
by opłukała
opłukałoby
by opłukało
opłukaliby
by opłukali
opłukałyby
by opłukały

bezosobnik: opłukano by

bezokolicznik: opłukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opłukawszy

gerundium: opłukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opłukanie
opłukania
D. opłukania
opłukań
C. opłukaniu
opłukaniom
B. opłukanie
opłukania
N. opłukaniem
opłukaniami
Ms. opłukaniu
opłukaniach
W. opłukanie
opłukania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opłukany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opłukany
opłukany
opłukany
opłukane
opłukana
D. opłukanego
opłukanego
opłukanego
opłukanego
opłukanej
C. opłukanemu
opłukanemu
opłukanemu
opłukanemu
opłukanej
B. opłukanego
opłukanego
opłukany
opłukane
opłukaną
N. opłukanym
opłukanym
opłukanym
opłukanym
opłukaną
Ms. opłukanym
opłukanym
opłukanym
opłukanym
opłukanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opłukani
opłukani
opłukane
opłukane
D. opłukanych
opłukanych
opłukanych
opłukanych
C. opłukanym
opłukanym
opłukanym
opłukanym
B. opłukanych
opłukanych
opłukanych
opłukane
N. opłukanymi
opłukanymi
opłukanymi
opłukanymi
Ms. opłukanych
opłukanych
opłukanych
opłukanych

odpowiednik aspektowy: opłukiwać

Składnia

Rzosobowy + opłukać +
CO + (CZYM) + (z CZEGO)
Rzosobowy + opłukać +
CO + (w CZYM | pod CZYM) + (z CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json