UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozkręcić

Chronologizacja

1564, SPXVI
W XVI w. jedynie w formie imiesłowu rozkręcony u Mączyńskiego; por. u niegoż rozkręcać.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	rozkręcę	rozkręcimy
2 os.	rozkręcisz	rozkręcicie
3 os.	rozkręci	rozkręcą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozkręciłem +(e)m rozkręcił	rozkręciłam +(e)m rozkręciła	rozkręciłom +(e)m rozkręciło	rozkręciliśmy +(e)śmy rozkręcili	rozkręciłyśmy +(e)śmy rozkręciły
2 os.	rozkręciłeś +(e)ś rozkręcił	rozkręciłaś +(e)ś rozkręciła	rozkręciłoś +(e)ś rozkręciło	rozkręciliście +(e)ście rozkręcili	rozkręciłyście +(e)ście rozkręciły
3 os.	rozkręcił	rozkręciła	rozkręciło	rozkręcili	rozkręciły

bezosobnik: rozkręcono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozkręćmy
2 os.	rozkręć	rozkręćcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozkręciłbym bym rozkręcił	rozkręciłabym bym rozkręciła	rozkręciłobym bym rozkręciło	rozkręcilibyśmy byśmy rozkręcili	rozkręciłybyśmy byśmy rozkręciły
2 os.	rozkręciłbyś byś rozkręcił	rozkręciłabyś byś rozkręciła	rozkręciłobyś byś rozkręciło	rozkręcilibyście byście rozkręcili	rozkręciłybyście byście rozkręciły
3 os.	rozkręciłby by rozkręcił	rozkręciłaby by rozkręciła	rozkręciłoby by rozkręciło	rozkręciliby by rozkręcili	rozkręciłyby by rozkręciły

bezosobnik: rozkręcono by

bezokolicznik: rozkręcić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozkręciwszy

gerundium: rozkręcenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rozkręcenie	rozkręcenia
D.	rozkręcenia	rozkręceń
C.	rozkręceniu	rozkręceniom
B.	rozkręcenie	rozkręcenia
N.	rozkręceniem	rozkręceniami
Ms.	rozkręceniu	rozkręceniach
W.	rozkręcenie	rozkręcenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozkręcony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozkręcony	rozkręcony	rozkręcony	rozkręcone	rozkręcona
D.	rozkręconego	rozkręconego	rozkręconego	rozkręconego	rozkręconej
C.	rozkręconemu	rozkręconemu	rozkręconemu	rozkręconemu	rozkręconej
B.	rozkręconego	rozkręconego	rozkręcony	rozkręcone	rozkręconą
N.	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconą
Ms.	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozkręceni	rozkręceni	rozkręcone	rozkręcone
D.	rozkręconych	rozkręconych	rozkręconych	rozkręconych
C.	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym	rozkręconym
B.	rozkręconych	rozkręconych	rozkręconych	rozkręcone
N.	rozkręconymi	rozkręconymi	rozkręconymi	rozkręconymi
Ms.	rozkręconych	rozkręconych	rozkręconych	rozkręconych

odpowiednik aspektowy: rozkręcać

Pochodzenie

ogsł. *orz-krǫtiti

Zob. kręcić

1. sznurek

Definicja

usunąć skręty lub sploty

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

antonimy:

skręcić

Połączenia

rozkręcić łańcuszek, spiralę, sznurek

Cytaty

Zamiast koców i różnego rodzaju papierów i kartonów, które wieszano na oknach, aby lotnicy rosyjscy lub angielscy nie zbombardowali getta - ów gość proponował zawiesić rulon czarnego papieru, który można było dowolnie rozkręcić lub zakręcić.

źródło: NKJP: Józef Bau: Czas zbezczeszczenia. Wspomnienia z czasów drugiej wojny światowej, 2006

Wszyscy mieli na głowach peruki uszyte ze zwojów rozkręconego sznurka, pergaminowe twarze, gumowe rękawiczki na dłoniach i szklane oczy.

źródło: NKJP: Adam Wiśniewski-Snerg: Według łotra, 1978

Składnia

rozkręcić

2. zegarek

Definicja

rozłożyć na części coś połączonego śrubami

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

antonimy:

skręcić

Połączenia

rozkręcić komputer, zegarek; szyny, tory
rozkręcić na części, na kawałki

Cytaty

	W Ursusie protestujący robotnicy fabryki traktorów wyszli na tory i rozkręcili je, powodując zablokowanie na wiele godzin magistrali kolejowej Warszawa -Berlin. źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002
	Kiedy policjant kazała mi wymienić żarówkę, to cały reflektor rozkręciłem. źródło: NKJP: Jarosław Śliżewski: Chłopak z Liverpoolu, Gazeta Wyborcza, 1992-08-21
	Grzegorz wszedł do małego pomieszczenia z narzędziami, gdzie śmierdziało smarem i leżały porozrzucane jakieś rozkręcone podzespoły. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998
	- W stoisku IBM, udając ciekawskich widzów, poprosiliśmy o rozkręcenie komputera. źródło: NKJP: Piotr Miękus: Kariera Optimusa, Gazeta Wyborcza, 1994-03-29

Składnia

rozkręcić

3. karuzelę

Definicja

kręcąc, wprawić w szybki ruch obrotowy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

rozpędzić

Połączenia

rozkręcić karuzelę, koła

Cytaty

Wskoczyłem na rower, ze wszystkich sił rozkręciłem pedały.

źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1972

- Aleksiej bierze dwa kawałki drzewa połączone łańcuchem. Kiedy je dobrze rozkręcić, mogą roztrzaskać czaszkę.

źródło: NKJP: Aleksiej Czełnokow: Pod czerwoną swastyką, Gazeta Wyborcza, 1994-06-14

Byli już dostatecznie wysoko, więc Darrell nacisnął na hamulec, by zatrzymać rozkręcone startem koła, i polecił drugiemu schować podwozie.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Składnia

rozkręcić

4. gaz

Definicja

pot.

kręcąc, zmieniać ustawienie jakiegoś regulatora i w ten sposób zwiększać siłę lub zakres działania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:

skręcić

Połączenia

rozkręcić gaz, wodę; radio, telewizor

Cytaty

	Bryzgi wody przewalały się z sykiem przez płomień. Żeby nie zgasła, rozkręcił kurek na największy gaz. źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954
	Paru wałęsających się gimnazjalistów, pozbieranych po drodze przez studenta, wytaszczyło z jego klitki na poddaszu potężną skrzynkę odbiornika radiowego. Zainstalowali ją na wysokiej dwuskrzydłowej drabinie i rozkręcili potencjometr na cały regulator. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006
	Czasem, gdy ciotka wyszła na dłuższe zakupy, a ja „miałam melodię, żeby poszaleć”, wciągałam kuzynki i maltańczyka w dzikie tańce murzyńskie przy muzyce z radia rozkręconego na pełen regulator. źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998
	Rozkręciłam telewizor na full. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997

Składnia

rozkręcić

5. działalność

Definicja

pot.

spowodować, że coś się rozwija i zaczyna nabierać tempa lub intensywności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rozhulać, rozwinąć

Połączenia

rozkręcić biznes, działalność, firmę, gospodarkę, interes, koniunkturę, produkcję; imprezę, zabawę
rozkręcić trochę
chcieć rozkręcić; można, trzeba rozkręcić

Cytaty

Można się spodziewać, że legalizacja podpisu elektronicznego rozkręci internetowy biznes z pożytkiem dla firm i klientów sklepów internetowych.

źródło: NKJP: Marian Witkowski: Bitowe dukaty, Enter, 2002, nr 3

Gdy Aureliusz był w połowie studiów, Rysiek zdążył rozkręcić największą hurtownię szamponów na Kujawach.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo: komedia romantyczna, 2004

Na nieistotne pytania, które zadawał dla rozkręcenia rozmowy, odpowiadała krótko i rzeczowo.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007

Składnia

rozkręcić

Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2015