instrumentalista

Wśród filozofów nauki istnieją zarówno realiści, jak instrumentaliści. Realiści wierzą, że teorie naukowe opisują świat takim, jaki jest w rzeczywistości [...]. Instrumentaliści, przeciwnie, uważają teorie naukowe jedynie za narzędzia albo instrumenty odnośnie danych empirycznych (eksperymentalnych lub obserwacyjnych rezultatów); wszystko, czego można żądać od teorii naukowej, to spójność i empiryczna adekwatność.

źródło: Internet: bacon.umcs.lublin.pl

Problem zobowiązań ontologicznych współczesnych teorii naukowych – zarówno fizycznych, jak i matematycznych – nie został definitywnie rozwiązany, o czym świadczy choćby tocząca się ciągle pomiędzy realistami i antyrealistami dyskusja, w której biorą obecnie udział uczeni tacy jak Roger Penrose, deklarujący się jako platonik oraz Stephen Hawking, który sam nazywa siebie instrumentalistą i pozytywistą.

źródło: Internet: academia.edu

Churchland, powołując się na Daniela C. Dennetta (słynnego w filozofii umysłu instrumentalistę co do postaw intencjonalnych), stwierdza, że „to, co jest przechowywane, jest zwykle czymś innym, czymś co może być na żądanie odkodowane werbalnie, ale nie musi być tak odkodowane, aby być aktywnym czynnikiem w poznaniu”.

źródło: Renata Ziemińska: Zwrot naturalistyczny we współczesnej epistemologii, Filo-Sofija nr 1, 2001

Metafory używane przez realistów i instrumentalistów stanowią odpowiednio podstawy podejścia teoretycznego i
i podejścia technicznego, które były historycznymi komponentami procesu narodzin nowożytnej nauki w epoce renesansu. Realiści często opisują teorie naukowe jako „obrazy” świata, natomiast instrumentaliści widzą w nich jedynie „narzędzia” do przewidywania.

źródło: Internet: opoka.org.pl/biblioteka