UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sobótka

Chronologizacja

1586, Jan Kochanowski: Pieśń świętojańska o Sobótce

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sobótka	sobótki
D.	sobótki	sobótek

C.	sobótce	sobótkom
B.	sobótkę	sobótki
N.	sobótką	sobótkami
Ms.	sobótce	sobótkach
W.	sobótko	sobótki

Pochodzenie

Od: sobota

1. święto

Definicja

dawne pogańskie święto zwykle obchodzone w najkrótszą noc w roku, podczas którego palono ogniska i tańczono wokół nich oraz puszczano wianki na wodę

Noty o użyciu

Współcześnie używane czasem także w znaczeniu noc świętojańska.
Zapisywane także wielką literą: święto Sobótki.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kupalnocka, kupała

Połączenia

święto sobótki

Cytaty

	Zblakły dawne wierzenia i zwyczaje tępione przez głosicieli nowej wiary, zagubiły pierwotny sens. [...] Lecz zachowało się zadziwiająco wiele: topienie Marzanny, sobótki, andrzejkowe wróżby... Okruchy dawnych wierzeń, tkwiące w codzienności - jak zalecenie kąpania się dopiero po świętym Janie... źródło: NKJP: Ewa Cechnicka: Znak Anny, 1997
	Wieleż to lat tępiono bezskutecznie gnieżdżące się w puszczy pogaństwo! Księża wyklinali z ambon, dziedzice karali chłostą przychwytanych na składaniu w lesie obiaty lub puszczaniu na Bugu wianków w noc Sobótki. Królowie nakazywali surowe inkwizycje... Wszystko daremnie... źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953
	W okresie Zielonych Świątek i sobótek - nie tylko na ziemiach polskich, lecz również na Rusi i w Europie Zachodniej - powszechnie organizowano rytualne kąpiele, tańce i śpiewy przy rozpalonych ogniskach oraz zbieranie ziół posiadających moc magiczną (np. bylicy, dziurawca). źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, praca zbiorowa, 2004
	Łącznie przez ponad cztery godziny przed domami solenizantów rozbrzmiało tradycyjne „Sto lat”, a zaraz potem jeden z marszów tak chętnie granych przez orkiestry dęte. Muzyczne życzenia dla Janów i Janin z gniewskiego domu pomocy złożono podczas sobótek nad Wisłą. źródło: NKJP: Krystyna Paszkowska: Muzyczne życzenia dla Janin i Janów, Dziennik Bałtycki, 2001-06-25

2. ognisko

Definicja

ognisko palone w czasie sobótki - święta

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ognisko

Cytaty

W XIV i XV wieku były wydawane surowe zakazy obrzędów związanych z ogniem. Sygnalizowali je m.in. biskupi warmińscy i poznańscy. Zakaz rozpalania „sobótek” na Łysej Górze uzyskali od Kazimierza Jagiellończyka w 1478 roku benedyktyni świętokrzyscy.

źródło: NKJP: Artur Szałkowski: Świętojańska noc miłości, Słowo Polskie. Gazeta Wrocławska, 2006-06-23

Bardzo widowiskowe musiały być np. dożynkowe zwyczaje palenia sobótek (ognisk), wokół których biegali z pochodniami po zmroku chłopcy, śpiewając: „Opol Boże moje zboże”.

źródło: NKJP: Agata Wolna: Nagrodzona za Małą Ojczyznę, Trybuna Śląska, 2002-01-30

3. sobota

Definicja

pot. żart.

sobota – dzień tygodnia

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	sobota
	hiperonimy:	dzień

Cytaty

Hurra! Nareszcie piąteczek, piątunio, a jutro sobótka. A potem niedziela i koniec weekendu.

źródło: Internet: grastroskopia.pl

Data ostatniej modyfikacji: 17.10.2020