UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spiąć się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Pochodzenie

Zob. spiąć

1. z nartami

Definicja

połączyć się z czymś za pomocą przedmiotu z zapięciem lub przez zazębienie się części składowych

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Cytaty

Dobrze mieć specjalistyczny strój - minimum to spodenki ze specjalną wkładką amortyzującą, buty [...] pozwalające spiąć się z pedałami oraz odzież z materiału odprowadzającego wilgoć.

źródło: NKJP: Miłosz Kędracki: Klasy rowerów, Dziennik Polski, 2008-04-12

Jakiś rok temu kupili pedały zatrzaskowe, spięli się z rowerem niczym narciarz z nartą.

źródło: NKJP: Tomasz Tosza: Ślad koronki na goleni, Gazeta Wyborcza, 1998-07-03

Motocykl X-a spiął się z maszyną Y-a i zakleszczył rzeszowianina (ten przez minutę nie był w stanie się ruszyć).

źródło: NKJP: Decydował trener, Dziennik Polski, 1999-06-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

Składnia

bez ograniczeń + spiąć się +
z CZYM

2. wzajemnie kajdankami

Definicja

połączyć się nawzajem z inną osobą lub innymi osobami za pomocą przedmiotu, który ma zapięcie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

- Eksmisja została przełożona, bo zwykli wrażliwi ludzie spięli się łańcuchami i nie wpuścili ekipy eksmisyjnej do budynku.

źródło: Internet: maya.net.pl

- Sypialnie była w całej okazałości pokazana w odcinku, gdy Karol z Tadkiem spięli się kajdankami i musieli razem spać.

źródło: Internet: mistrzowie.org

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

Składnia

bez ograniczeń + spiąć się +
CZYM + (z KIM)

3.a do skoku

Definicja

sprawić, że konkretne partie własnych mięśni stają bardzo twarde, co umożliwia wykonanie jakiegoś szybkiego ruchu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • koń spiął się

Cytaty

[...] przerażone konie podskoczyły i spięły się w popłochu do ucieczki.

źródło: NKJP: Zoran Krušvar: Wykonawcy Bożego Zamysłu, Esensja, 2009-10-12

Carlosowi zadrgała szczęka i ryknął potwornie, ruszając galopem przez korytarz za postacią, która właśnie spięła się do szaleńczego biegu.

źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska, Michał Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009

Ogier ryknął krótko i spiął się do skoku.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Piołun i miód. Kroniki Drugiego Kręgu. Księga III, 2003

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

Składnia

bez ograniczeń + spiąć się +
(do CZEGO)

3.b mięśnie spięły się

Definicja

stać się bardzo twardym, co umożliwia wykonanie jakiegoś szybkiego ruchu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Cytaty

[...] jego mięśnie spięły się na moment do granic możliwości, po czym wydał z siebie długi, głośny wydech.

źródło: KWJP: Katarzyna Kalista: Ostatni rozdział, 2020

Jeśli będziemy notorycznie te mięśnie rozciągać, możemy je osłabić i w efekcie te mięśnie zepną się jeszcze mocniej, żeby wykonać niezbędne zadanie, a my zafundujemy sobie niepotrzebnie dodatkowy dyskomfort w ciele.

źródło: Internet: martawitecka.pl/blog/joga

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

spiąwszy się

gerundium: spięcie się

odpowiednik aspektowy: spinać się

4. postarać się

Definicja

pot. 
z całych sił postarać się coś zrobić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  napiąć się
hiperonimy:  postarać się

Cytaty

Zapewne wszyscy skoczkowie, nie tylko ja, są zmęczeni długim, wyczerpującym sezonem. Ale muszę się spiąć, przede mną pięć konkursów indywidualnych i dwa drużynowe.

źródło: NKJP: Nawet nie śniłem o podwójnym złocie, Dziennik Polski, 2003-03-03

Byłem na jednym z pierwszych castingów w Krakowie. Przyjechało 2000 osób. [...] Trzeba było się spiąć i przez minutę pokazać z jak najlepszej strony.

źródło: NKJP: Marek Zaradniak: Przyszłość wiążę z muzyką, Gazeta Poznańska, 2002-07-12

Po południu spięłam się wewnętrznie i zrobiłam brakujące sceny filmu animowanego, aż do puenty.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978-1989, 2006

Większość aren olimpijskich budowano od podstaw, roboty ślimaczyły się i [...] panował chaos. Ale bogaty Piemont spiął się i zdążył.

źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski: Odfajkowana olimpiada, Polityka, 2006-02-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

5. zdenerwować się

Definicja

pot. 
odczuć napięcie psychiczne, które uniemożliwia właściwe w danej sytuacji działanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Spiąłem się tak bardzo, że nic mi nie szło. Próbowałem trzy razy.

źródło: NKJP: Zaklinacz bil, Dziennik Polski, 1998-10-09

Małysz wyraźnie się spiął. Tak bardzo chciał wygrać, że na progu popełnił ten sam błąd, który przydarzał się zwłaszcza na początku sezonu.

źródło: NKJP: Robert Małolepszy: Małysz dobrze wie, że może.Czy wygrać? Pewnie, że tak!, Dziennik Zachodni, 2009-03-14

Wiedzieliśmy, że nie możemy się spiąć, musimy zaprezentować się, jak najlepiej potrafimy.

źródło: NKJP: Jacek Żukowski: Zapomnieć o koszmarze, Gazeta Krakowska, 2005-06-14

Robert spiął się. Wiedział z doświadczenia, że rozmowy o jego malowaniu, o planach z tym związanych, zawsze się źle kończyły.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

6. pokłócić się

Definicja

pot. 
pokłócić się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pokłócić się, pospinać się, poswarzyć się, powaśnić się, zwaśnić się

Cytaty

W kilka lat po przybyciu spięliśmy się z księżmi - wspomina wicekomendant Marcos. - Nasz konflikt miał podłoże etyczne.

źródło: NKJP: Mirosław Banasiak: Meksyk, Gazeta Wyborcza, 1995-08-18

- Dlaczego spiął się Pan z X-em?
- On jest impulsywny, ja też.

źródło: NKJP: Jestem impulsywny, Dziennik Polski, 2002-03-04

Pierwszy raz od 27 lat spiął się z teściową, z którą mieszka pod jednym dachem, bo zapytała, jak ty, Karol, mogłeś do tego doprowadzić? Krzyczał na teściową, że dwa tysiące ludzi ma na posterunkach i wszystkich ma za rączkę prowadzić?

źródło: NKJP: Edyta Gietka: Czynnik ludzki i inne, Polityka, 2008-11-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnę się
 zepniemy się
2 os. zepniesz się
 zepniecie się
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłem się
+(e)m się spiął
 spięłam się
+(e)m się spięła
 spięłom się
+(e)m się spięło
 spięliśmy się
+(e)śmy się spięli
 spięłyśmy się
+(e)śmy się spięły
2 os. spiąłeś się
+(e)ś się spiął
 spięłaś się
+(e)ś się spięła
 spięłoś się
+(e)ś się spięło
 spięliście się
+(e)ście się spięli
 spięłyście się
+(e)ście się spięły
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

bezosobnik: spięto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zepnijmy się
2 os. zepnij się
 zepnijcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. spiąłbym się
bym się spiął
 spięłabym się
bym się spięła
 spięłobym się
bym się spięło
 spięlibyśmy się
byśmy się spięli
 spięłybyśmy się
byśmy się spięły
2 os. spiąłbyś się
byś się spiął
 spięłabyś się
byś się spięła
 spięłobyś się
byś się spięło
 spięlibyście się
byście się spięli
 spięłybyście się
byście się spięły
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezosobnik: spięto by się

bezokolicznik: spiąć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: spiąwszy się

gerundium: spięcie się

Składnia

bez ograniczeń + spiąć się +
z KIM

7. finansowo

Definicja

stworzyć spójną pod jakimś względem całość

Noty o użyciu

najczęściej używane w odniesieniu do kwestii finansowych.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • spiąć się finansowo

Cytaty

Żeby móc coś robić, trzeba też poświęcić czas rodzinie i nie tylko rodzinie, więc nie można się skupić tylko na sporcie i pracy. To się nie zepnie w dłuższej perspektywie.

źródło: Internet: chemet.eu

Pierwsza niefantastyczna książką autorki? Hmm, ciekawe jest to, że sporo czasu przy lekturze zastanawiałem się, czy aby na pewno. Już nie wspominając, że długo zastanawiałem się, o co tu chodzi. Tradycyjnie jednak wszystko się spięło. I po raz kolejny jestem zachwycony stylem autorki.

źródło: Internet: ubimyczytac.pl/ksiazka/288162/laska

Eksperci są zgodni, że jeżeli UE konsekwentnie odmówi nam finansowania, to program „Czyste Powietrze” nie będzie miał szans spiąć się finansowo.

źródło: Internet: gazetaprawna.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
3 os. zepnie się
 zepną się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
3 os. spiął się
 spięła się
 spięło się
 spięli się
 spięły się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
3 os. spiąłby się
by się spiął
 spięłaby się
by się spięła
 spięłoby się
by się spięło
 spięliby się
by się spięli
 spięłyby się
by się spięły

bezokolicznik: spiąć się

gerundium: spięcie się

Data ostatniej modyfikacji: 30.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN