UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

traktat

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

łac. tractatus

1. polityczny

Definicja

polit.  praw. 
ważna umowa międzynarodowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pakt
hiperonimy:  porozumienie, układ, umowa

Połączenia

  • nowy, ostateczny, pierwszy; odrębny, ogólny, tajny; europejski; odpowiedni traktat; traktat międzynarodowy, międzypaństwowy, mniejszościowy, unijny; lozański, nicejski, ryski, wersalski...; akcesyjny, arbitrażowy, fortyfikacyjny, gwarancyjny, podziałowy, pokojowy, rozbiorowy, sojuszniczy; handlowy, konstytucyjny, prawny; zawarty
  • traktat Hitlera ze Stalinem; sojuszu, Unii, Wspólnoty Europejskiej; pokoju, przyjaźni
  • traktat z Maastricht, z Nicei, z Schengen
  • traktat między Polską a Rosją; traktat z Francją, z Niemcami, z Prusami; z Unią
  • traktat o nieagresji, o ochronie czegoś, o prawach jakichś, o przyjaźni, o stosunkach jakichś, o Unii, o współpracy, o zakazie czegoś
  • umowa i traktat
  • przeciwnik, strony, sygnatariusze; część; wersja; klauzula, postanowienia, przepisy, tekst, treść, ustalenia, warunki, zapis, zasady; duch, kształt, litera; akceptacja, projekt, ratyfikacja, realizacja, rewizja traktatu; na mocy traktatu; pod rządami traktatu; w wyniku traktatu
  • protokół, załącznik do traktatu
  • zgoda na traktat
  • dyskusja, prace nad traktatem; podpis pod traktatem
  • zapisy w traktacie
  • zgodny, sprzeczny z traktatem
  • traktat głosi, określa, przewiduje, stanowi coś/że coś, wszedł w życie
  • dotyczyć traktatu
  • negocjować, odrzucić, podpisać, przyjąć, ratyfikować, wypowiedzieć, zawrzeć/zawierać, złamać traktat; łamanie, pogwałcenie traktatu
  • potwierdzony, przewidziany, ustalony, ustanowiony, zagwarantowany traktatem
  • przystąpić do traktatu; wynikający z traktatu
  • określony przez traktat
  • zapewnić w traktacie; opisany, przewidziany, ustalony, wymieniony, zapisany, zawarty w traktacie

Cytaty

Opozycja uznawała traktat o nieagresji z Moskwą za korzystny zarówno dla Polski, jak i dla całej Europy.

źródło: KWSJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995

[...] Niemcy hitlerowskie dokonywały ekspansji w Europie i łamały postanowienia traktatu wersalskiego.

źródło: KWSJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie: od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995

Na mocy traktatu ryskiego Czarnobyl pozostał na terenie Ukrainy sowieckiej.

źródło: KWSJP: Władysław Borowiec, Anna Koniecka: Klątwa Czarnobyla, 2006

Wilson nie chciał wyrazić zgody na niektóre żądania Francji. Clemenceau oświadczył wówczas, że nie podpisze traktatu pokojowego.

źródło: KWSJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. traktat
traktaty
D. traktatu
traktatów
C. traktatowi
traktatom
B. traktat
traktaty
N. traktatem
traktatami
Ms. traktacie
traktatach
W. traktacie
traktaty

2. literacki

Definicja

książk. 
utwór zawierający wykład na jakiś poważny temat

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozprawa
hiperonimy:  dzieło

Połączenia

  • dawny, średniowieczny; anonimowy; uczony traktat; traktat naukowy, teoretyczny; filozoficzny, moralny, poetycki, teologiczny
  • traktat z dziedziny czegoś, z pogranicza czegoś i czegoś
  • traktat pod jakimś tytułem
  • traktat o ortografii, o poezji, o sztuce, o tolerancji...
  • rozprawa i traktat
  • autor; lektura traktatu
  • napisać traktat
  • zawarty w traktacie

Cytaty

Bogata biblioteka Macieja posiadała prócz traktatów naukowych także dzieła ojców Kościoła i zbiory kazań [...].

źródło: KWSJP: Roman Mazurkiewicz: Polskie średniowieczne pieśni maryjne. Studia filologiczne, 2002

[...] Kongregacja Indeksu Ksiąg Zakazanych zabroniła katolikom lektury traktatu Kopernika, dopóki nie zostaną do niego wprowadzone poprawki mówiące jasno, iż cała teoria heliocentryczna jest tylko hipotezą.

źródło: KWSJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002

W IV wieku naszej ery łaciński pisarz Flawiusz Wegecjusz napisał traktat, w którym przedstawił możliwość oddychania powietrzem przechowywanym w pęcherzu świńskim lub specjalnym skórzanym worku.

źródło: KWSJP: Podróże, prasa, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. traktat
traktaty
D. traktatu
traktatów
C. traktatowi
traktatom
B. traktat
traktaty
N. traktatem
traktatami
Ms. traktacie
traktatach
W. traktacie
traktaty
Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json