UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

supeł

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. supeł
supły
D. supła
supłów
C. supłowi
supłom
B. supeł
supły
N. supłem
supłami
Ms. suple
supłach
W. suple
supły

Pochodzenie

Wyraz przejęty z gwar w postaci z mazurzeniem, gdzie występują także inne jego warianty: szupeł oraz szypuł / sypuł, szypełek / sypełek 'węzeł, węzełek, zawiniątko'. Postaci z rdzennym -y- sugerują związek z szypułka (zob.), ale niejasny jest ewentualny związek znaczeń; może ogniwem pośrednim było ‘zalążek, zawiązek (kwiatu, owocu) mający kształt zwiniętej kulki, zawiniątka’ (Bor).

Definicja

splot powstały w miejscu związania lub splątania liny, nici, sznura korali lub innych podobnych długich i cienkich rzeczy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Połączenia

  • zawiązać, związać; rozplątać, rozwiązać supeł
  • zawiązać coś na supeł; zawiązać coś w supeł

Cytaty

Marek z napięciem spojrzał na sznurek. – Tego już nie rozplączę. Supeł się zrobił.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

My jako opiekunowie podczas zawodów nie łowimy. Biegamy od jednego do drugiego ucznia, czuwamy nad ich bezpieczeństwem, doradzamy, podpowiadamy, jak zawiązać na przykład supeł na żyłce.

źródło: NKJP: Halina Czarnecka: Młodzieżowa Szkółka Wędkarska, Mazowieckie To i Owo, 2008-04-21

I to właśnie na jego wrzask, a nie moje ciche skamlenie, wpadła do pokoju Wanda, starsza siostra Mirka, która zapaliła światło i zobaczywszy mnie związanego, zaczęła wrzeszczeć na Sławka, jednocześnie nerwowo rozplątując supły.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

Łączący siatkę stalowych prętów cienkim drutem [...] zbrojarz nie wykonuje przesadnie widowiskowej pracy. Posługując się najczęściej zagiętym pod kątem prostym trzycalowym gwoździem, robi dziennie setki stalowych supłów.

źródło: NKJP: (wow): Żmudne wiązanie konstrukcji, Dziennik Zachodni, 2003-03-05

Data ostatniej modyfikacji: 15.02.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json