UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zamykać

Chronologizacja

1419, SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zamykam
 zamykamy
2 os. zamykasz
 zamykacie
3 os. zamyka
 zamykają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zamykałem
+(e)m zamykał
 zamykałam
+(e)m zamykała
 zamykałom
+(e)m zamykało
 zamykaliśmy
+(e)śmy zamykali
 zamykałyśmy
+(e)śmy zamykały
2 os. zamykałeś
+(e)ś zamykał
 zamykałaś
+(e)ś zamykała
 zamykałoś
+(e)ś zamykało
 zamykaliście
+(e)ście zamykali
 zamykałyście
+(e)ście zamykały
3 os. zamykał
 zamykała
 zamykało
 zamykali
 zamykały

bezosobnik: zamykano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zamykał
będę zamykać
 będę zamykała
będę zamykać
 będę zamykało
będę zamykać
 będziemy zamykali
będziemy zamykać
 będziemy zamykały
będziemy zamykać
2 os. będziesz zamykał
będziesz zamykać
 będziesz zamykała
będziesz zamykać
 będziesz zamykało
będziesz zamykać
 będziecie zamykali
będziecie zamykać
 będziecie zamykały
będziecie zamykać
3 os. będzie zamykał
będzie zamykać
 będzie zamykała
będzie zamykać
 będzie zamykało
będzie zamykać
 będą zamykali
będą zamykać
 będą zamykały
będą zamykać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zamykajmy
2 os. zamykaj
 zamykajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zamykałbym
bym zamykał
 zamykałabym
bym zamykała
 zamykałobym
bym zamykało
 zamykalibyśmy
byśmy zamykali
 zamykałybyśmy
byśmy zamykały
2 os. zamykałbyś
byś zamykał
 zamykałabyś
byś zamykała
 zamykałobyś
byś zamykało
 zamykalibyście
byście zamykali
 zamykałybyście
byście zamykały
3 os. zamykałby
by zamykał
 zamykałaby
by zamykała
 zamykałoby
by zamykało
 zamykaliby
by zamykali
 zamykałyby
by zamykały

bezosobnik: zamykano by

bezokolicznik: zamykać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

zamykając

gerundium: zamykanie

imiesłów przymiotnikowy czynny: zamykający

imiesłów przymiotnikowy bierny: zamykany

odpowiednik aspektowy: zamknąć

Pochodzenie

Zob. zamknąć

1. okno

Definicja

uniemożliwiać dostęp do wnętrza za pomocą jakiegoś mechanizmu blokującego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać, roztwierać, rozwierać

Połączenia

  • zamykać bramę, drzwi, furtkę, kłódkę, okno, szafę, wrota, zamek, zasuwę
  • zamykać na haczyk, na klucz, na kłódkę, na skobel, na zamek

Cytaty

Ludzie spoza miast rzadko zamykają swe domy na klucz.

źródło: KWSJP: Adam Strączek: Wyznanie lekarza-łapownika, 1995

Nie zamykała szafy, wciąż demonstrując puste wnętrze.

źródło: KWSJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Ewa rzuca się do okna i je zamyka.

źródło: KWSJP: Małgorzata Saramonowicz: Lustra, 1999

Cóż to może być? Złodzieje? Jurek przecież zamykał furtkę, spuszczał psy.

źródło: KWSJP: Hanna Ożogowska: Dziewczyna i chłopak czyli heca na 14 fajerek, 1978

Zaraz po sesji, bocznym wyjściem przeszła do gabinetu burmistrza. I tam zamykając zamki w drzwiach kontynuowała rozmowy.

źródło: KWSJP: (JAM): O czym rozmawiali radni? Tajne obrady, Gazeta Wrocławska nr 14/06, 1999

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO + (na CO)

2. w sejfie

Definicja

umieszczać coś w miejscu, z którego nie jest łatwo to wyjąć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chować

Cytaty

Nie chcę iść do więzienia za ujawnienie tajemnicy służbowej - mówią funkcjonariusze i zamykają dokumenty w szafach pancernych.

źródło: NKJP: Katarzyna Kęsicka: Tajna historia gwizdka służbowego, Gazeta Wyborcza, 1993-10-08

Chłopiec ćwiczył codziennie po 20 minut, a gdy zapominał, ojciec zamykał wiolonczelę w szafie i zapowiadał: „Nigdy już nie zagrasz! ” . Jakub przepraszał, a ojciec otwierał szafę.

źródło: NKJP: Piotr Lipiński, Mariusz Szczygieł: Gazeta Wyborcza - Reportaż, 1993-04-09

Zamykam papiery w osobistej skrytce, w hallu oddaję klucz Jenne, która odbiera go zawsze z takim samym uśmiechem, unosząc kącik ust, ten obok którego ma małe jasnobrązowe znamię, nieco wyżej niż prawy i życzy mi zawsze niezmiernie miłego popołudnia.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO + (w CZYM)

3. w więzieniu

Definicja

pozbawiać wolności częściowo lub całkowicie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  osadzać, pakować, przymykać, wsadzać
antonimy:  wypuszczać

Połączenia

  • zamykać ofiary
  • zamykać w areszcie, w celi, w getcie, w izolatce, w klatce, w obozie, w psychiatryku, w więzieniu, w zakładzie

Cytaty

Kiedy w 2000 r. Pruszków zamykano w aresztach, B. zniknął. Przez kilka następnych lat ścigano go listem gończym, a on w tym czasie skrzykiwał doły gangsterskie.

źródło: KWSJP: Piotr Pytlakowski: Po mafii, Polityka, 2005

Mówią o tym, co robić, by ustrzec się choroby. Że trzeba używać ochronnych ubrań, rękawic, masek i środków dezynfekujących, nie wpuszczać obcych, a drób zamykać.

źródło: KWSJP: Sylwia Malcher-Nowak: Leci zaraza, Gazeta Lubuska, 2005

Wybory - powiedziała - powinny być całkowicie wolne, ludzie muszą mieć swobodę zgromadzeń i słowa, głosowanie powinno się odbyć bez zastraszania i przemocy, należy dopuścić obserwatorów, a trwający od początku rządów Mubaraka stan wyjątkowy, który pozwala prześladować i zamykać oponentów, powinien zostać zniesiony.

źródło: KWSJP: Robert Stefanicki: Nowe szaty faraona, Ozon nr 23, 2005

Słyszałem, jak koledzy grają w piłkę, a ja musiałem ćwiczyć. Mama na wszelki wypadek mnie zamykała. I dobrze. Bo dzieci, z małymi wyjątkami, nie chcą siedzieć przy instrumencie, trzeba ich pilnować.

źródło: KWSJP: Rodzinna filharmonia, Dziennik Polski - Pejzaż, 2004-01-17

W ładowniach zamykali wygłodzone i ciągle bite psy.

źródło: KWSJP: Jarosław Rybak: GROM z jasnego nieba, Super Express, 2006

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
KOGO/CO + (w CZYM)

4. książkę

Definicja

stykać ze sobą skrajne lub rozłożone części czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać, roztwierać, rozwierać
hiperonimy:  składać

Połączenia

  • zamykać oczy, powieki, usta, zeszyt

Cytaty

I koniec - powiedziała energicznie babcia, zamykając z trzaskiem album, a Konrad, zdumiony, koniecznie chciał wiedzieć, dlaczego nie ma tam jej zdjęć i czy to być może, że nikt nie fotografował takiej pięknej twarzy.

źródło: KWSJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

Ojciec przystaje, zamyka papierośnicę i chowa ją do kieszeni.

źródło: KWSJP: Sławomir Mrożek: Teatr 2 (Alfa 1984, Letni dzień 1983, Ambasador 1981, Pieszo 1980), 1996

Kiedy zamykam zeszyt, ogarnia mnie spokój, czuję się tak, jakbym zamykała za sobą drzwi do sprzątniętego przed chwilą pokoju.

źródło: KWSJP: W świecie uczuć, Cosmopolitan nr 2, 2000

Otwierała i zamykała wargi jak ryba wyrzucona na brzeg wody.

źródło: KWSJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała, 1962

Zamykam oczy. Usiłuję spać.

źródło: KWSJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

5. ulicę

Definicja

uniemożliwiać korzystanie z czegoś lub obecność w jakimś miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać
hiperonimy:  uniemożliwiać

Połączenia

  • zamykać drogę, sklep, ruch, szlak
  • zamykać dla ruchu

Cytaty

Drodzy nowobogaccy właściciele zabytkowych dworów czy pałaców, nie zamykajcie ich przed miłośnikami wspaniałej architektury i historii sztuki, pozwólcie także innym cieszyć oko tym, co przed laty wznieśli nasi przodkowie.

źródło: KWSJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane : rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Tak więc z powodów handlowo-konsumpcyjnych Ambroch był skłonny czekać, choć na ogół lubił sklep zamykać punktualnie co do minuty, a nawet co do sekundy, jak mu niekiedy zarzucano.

źródło: KWSJP: Henryk Panas: Grzesznicy, 1966

Gorzej było przy obfitych deszczach, prawie co roku, od czasu powodzi w 1997 r., poniżej Waksmunda tworzą się regularne rozlewiska i drogę trzeba nawet zamykać dla ruchu.

źródło: NKJP: (KS): Przetkać Waksmund, Dziennik Polski, 2002-03-13

Dyrektor Parku jest zmuszony podejmować decyzje czy zamykać dla ruchu turystycznego niektóre szlaki, aby ratować góry od zadeptania.

źródło: NKJP: Tatrzańska zakała, Tygodnik Podhalański, 1997

Tego typu imprezy, w terenie, są tańsze niż wyścigi na szosie. Tam trzeba zamykać ruch, zabezpieczyć trasę, prosić o pomoc policję. To wszystko kosztuje.

źródło: NKJP: Śnieg, błoto i rower, Gazeta Wrocławska, 1999

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

6. biznes

Definicja

kończyć działalność firmy lub instytucji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać, roztwarzać
hiperonimy:  kończyć

Połączenia

  • zamykać fabrykę, interes, kopalnię

Cytaty

Szukam Maćka. - Nie ma go. Jak się nie zjawi w ciągu paru dni, to możemy zamykać interes. Bez niego zostaną tu tylko długi - mówi, jakby tłumił szloch.

źródło: KWSJP: Wysłannik szatana, 1999

W szkolnictwie rząd ograniczał dostęp do oświaty młodzieży mieszczańskiej i chłopskiej, podwyższając opłaty szkolne, zmniejszając liczbę uczniów w gimnazjach ogólnokształcących, zamykając nawet okresowo wyższe klasy w szkołach średnich.

źródło: KWSJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968

Nie można zamykać kopalni przynoszących zyski [...].

źródło: KWSJP: Jan Dziadul: Polityka, 2004

Minister nie wyklucza, że trzeba będzie nagle pod koniec roku zamykać szpitale, plan został już opracowany.

źródło: NKJP: Elżbieta Cichocka, Gazeta Wyborcza, 1994-09-20

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

7. festiwal

Definicja

kończyć w oficjalny sposób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać
hiperonimy:  kończyć

Połączenia

  • zamykać dyskusję, festiwal, głosowanie

Cytaty

Dziękuję panu posłowi. Zamykam dyskusję. Do trzeciego czytania projektu ustawy przystąpimy jutro w bloku głosowań.

źródło: KWSJP: Sprawozdania stenograficzne Sejmu RP

Zamykam posiedzenie komisji.

źródło: KWSJP: Stenogram z 67. posiedzenia Komisji Śledczej 30 kwietnia 2005 r.

Muzeum Czartoryskich - z laską marszałkowską, której uderzenia otwierały i zamykały obrady Sejmu Wielkiego, drukowany tekst Ustawy Rządowej, medale z okresu Sejmu Wielkiego, portrety Stanisława Małachowskiego i Nestora Sapiehy, pierścień „Fidis Manibus” po Kazimierzu Adamie Czartoryskim.

źródło: NKJP: Bezpłatne święto sztuki, Dziennik Polski, 2003-04-30

Najradykalniej wyraża to prozaik Herkus Kunczius, który w swoim manifeście, wygłoszonym na zamykającej festiwal konferencji wyznał, że Kiejstut, Witold i Cziurlionis (najsłynniejszy litewski malarz i kompozytor) nudzą go.

źródło: NKJP: Dorota Jarecka, Roman Pawłowski: Festiwal „Nowa Litwa” w Gdańsku, Gazeta Wyborcza, 1996-09-19

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

8. pochód

Definicja

znajdować się na końcu jakiejś listy lub serii zdarzeń

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać
hiperonimy:  kończyć

Połączenia

  • zamykać dyskusję, kolumnę, konwój, książkę, pochód, sprawę, temat

Cytaty

Wreszcie jednak ojciec ruszył się od stołu. Za nim oczywiście po szła mama, potem dołączył dziadek z Bobciem. Pochód zamykała Wiesia.

źródło: KWSJP: Małgorzata Musierowicz: Szósta klepka, 1977

Tomik poezji Józefa Szaflarskiego zamykają utwory sceniczne i gawędy.

źródło: KWSJP: Górom i ludziom, Tygodnik Podhalański nr 5, 1999

Wymienione organizacje nie zamykają pełnej listy stowarzyszeń, które zgłosiły akces do SChNNSP.

źródło: KWSJP: Grzegorz Michalski: Działalność stowarzyszenia chrześcijańsko-narodowego nauczycielstwa szkół powszechnych 1921-1939, 2001

Dobrze wykonaliście zadanie. Zamykamy sprawę Erwina Mocka.

źródło: KWSJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Centralna Komisja Egzaminacyjna termin wydania świadectw maturalnych ustaliła w tym roku na 11 lipca. W tym dniu kurierzy będą je dopiero rozwozić do szkół. Tymczasem większość uczelni w Niemczech, gdzie chciałoby studiować wielu opolskich uczniów, rekrutację zamyka 15 lipca.

źródło: KWSJP: Maria Magdziarz, Małgorzata Kroczyńska: A komisja ma czas..., Nowa Trybuna Opolska, 2006

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

9. plik

Definicja

usuwać z ekranu komputera

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyłączać
antonimy:  otwierać

Połączenia

  • zamykać okno, program

Cytaty

Kliknięcie „Zakończ” zamyka okno ustawień.

źródło: KWSJP: Dominik Kucharczyk: Nie tylko cyfrowy magnetowid, Enter nr 2, 2004

Okienko komunikatu zamykamy, klikając OK.

źródło: KWSJP: Dominik Kucharczyk: Z DVD na CD, Enter nr 1, 2004

Chodzi tu przede wszystkim o gniazdo do podłączenia monitora. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, gdy zasilanie komputera jest podtrzymywane, ale na monitorze widać tylko ciemny ekran i komputer można wyłączać (zamykając po drodze programy i zapisując tworzone w nich prace) tylko po omacku.

źródło: KWSJP: Andrzej Pająk: Spokojnie, to tylko awaria, Enter nr 2, 2005

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

10. brzuch

Definicja

med. 
zszywać tkanki ciała podczas operacji lub sekcji zwłok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać

Połączenia

  • zamykać ranę

Cytaty

Po rozdzieleniu do działania przystąpili chirurdzy, którzy rekonstruują czaszki i zamykają rany skórą oraz tkankami, które zaszczepiono blisko pięć miesięcy temu na głowach i udach bliźniaków.

źródło: KWSJP: Żyć osobno, Dziennik Polski, 2003-10-14

Zamykają powłoki brzuszne 6-letniego Tomka

źródło: Internet

Jeśli zamykając powłoki brzuszne używa się techniki Smeada-Jonesa, preferowanym sposobem jest stosowanie szwu ciągłego, ponieważ jest on mniej czasochłonny [...]

źródło: Internet

W metodzie tej nie zanotowano przypadków odrzucenia lecz wręcz przeciwnie; komórki są w stanie dalej samodzielnie się rozwijać i zamykać ranę.

źródło: Internet

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

11. możliwości

Definicja

powodować, że coś staje się niemożliwe do osiągnięcia lub zrozumienia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać

Połączenia

  • zamykać drogę, możliwości

Cytaty

Jednak uważa, że nie można zamykać młodym ludziom prawa do uzyskania zawodu.

źródło: KWSJP: Piotr Ożadowicz: Prokuratura dla wybranych, Trybuna, 2006

Kolejka się ustawia od wczesnych godzin rannych. Praktycznie, zamyka to drogę takim osobom jak my, licealistom mającym zajęcia przed południem.

źródło: KWSJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Niepodjęcie rozmów o zmianie warunków gospodarczych zamyka nam drogę do zajęcia godziwego miejsca w Europie i nie umożliwia zmniejszenia odległości od krajów wysoko rozwiniętych.

źródło: KWSJP: Sprawozdania stenograficzne Sejmu RP

Tymczasowe środki nie powinny zamykać możliwości późniejszego, lepszego rozwiązania, gdy tylko ono zaświta.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006

Urzędowa apoteoza oficjalnie uznanego i preferowanego poglądu idzie w parze w tępieniem innych, lub zamykaniem im drogi rozwoju.

źródło: KWSJP: Jerzy Zaleski: Ankieta „Słowa Powszechnego”. Nauka a światopogląd, Słowo Powszechne nr 248, 1981

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO + KOMU

12. w słowach

Definicja

wyrażać w określony sposób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wypowiadać, wyrażać, zawierać

Cytaty

Nie można też takiego tematu jak „niezmierzona dal czy nieodgadniona przestrzeń” zamykać w formie niewielkiego obrazka.

źródło: Internet

Zacytujmy w tym miejscu parę zdań z jego opisu, który jest relacją wyjątkową w swej barwności i wyraźnie odcina się stylem od suchych, oszczędnych w słowa raportów kierowników Pogotowia, zamykających najbardziej nawet dramatyczne przeżycia w formie surowej lakoniczności.

źródło: KWSJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach

Zamykanie czegokolwiek w słowach oddziera to z życia.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO + w CZYM

13. stratą

Definicja

kończąc, podsumowywać liczbowo

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse bankowość

Relacje znaczeniowe

antonimy:  rozpoczynać
hiperonimy:  kończyć

Połączenia

  • zamykać rok
  • zamykać saldem, stratą, sumą

Cytaty

Ministerstwo Finansów uważa, że w wypadku gdy część zakładów osoby prawnej zamyka rok podatkowy stratą, udziały dla gminy we wpływach z tego podatku muszą być uzależnione od ostatecznego wyniku jednostki jako całości.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 29.09.1995

Znam przykłady takich podmiotów, w których prezes spółki czy dyrektor przedsiębiorstwa państwowego zarabia 20 tysięcy zł, firma jest w złej kondycji finansowej, częstokroć zamyka rok obrachunkowy stratą, a inżynierowie z dziesięcioletnim stażem pracy zarabiają 700, 800 zł.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 32. posiedzenia Senatu RP

Zaskoczyło mnie również to, że fundusz zamyka okresy rozliczeniowe saldem dodatnim.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 5. posiedzenia Senatu RP

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO + CZYM

14. konto

Definicja

zrywać z bankiem umowę, która pozwala na trzymanie w nim pieniędzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse bankowość

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać

Połączenia

  • zamykać konto, rachunek

Cytaty

Czy luty będzie miesiącem zamykania rachunków w mBanku?

źródło: NKJP: mBank już nie całkiem za darmo!, Dziennik Internautów, 2004-01-27

Rządowi rewizorzy nieustannie nękali telewizję rozmaitymi kontrolami. Jeśli coś się nie zgadzało, kazali zamykać konta, płacić grzywny.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

15. gaz

Definicja

odcinać dopływ

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyłączać
antonimy:  włączać

Połączenia

  • zamykać gaz, wodę

Cytaty

Wiktor Trofimow, zawodnik już niemłody, radził sobie zupełnie nieźle i skończył finał na 8 miejscu. Wydaje się również, że nasi zawodnicy zbyt często nader chętnie zamykają gaz tam, gdzie sytuacja nakazuje odkręcić.

źródło: NKJP: Na torze w Wembley Ole Olsen - najlepszy, Motor, 1975

Ale chyba już nigdy nie pozbędę się wyrobionego w latach suszy zwyczaju: trochę wody na szczoteczkę, szybko zamykamy wodę, czyścimy zęby, dopiero teraz puszczamy wodę i przepłukujemy jamę ustną.

źródło: NKJP: Marek Hołyński: Wieża Babel w Krzemowej Dolinie, Polityka, 2000-12-30

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

16. radio

Definicja

pot. 
kończyć odbiór programu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyłączać
antonimy:  otwierać

Połączenia

  • zamykać radio

Cytaty

Wtedy człowiek zamyka radio lub telewizję i sięga np. po książkę opowiadającą historie z XVII albo XIX wieku i zaczyna się przejmować losami bohaterów.

źródło: NKJP: Jakub Gilewicz: Niepotrzebne okno na świat, Gazeta Krakowska, 2007-08-25

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

17. horyzont

Definicja

ograniczać przestrzeń

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ograniczać

Połączenia

  • mury zamykają
  • zamykać wąwóz, widnokrąg

Cytaty

Widok przecież jego brzegu nie przyczyniał się wcale do podwyższenia przyjemności wypoczynku. Ze wszystkich stron zamykały je płaskie, niskie, uprawne wzgórza, teraz płowiejące smutnym rżyskiem, aż do samego poziomu wody dochodzącym.

źródło: KWSJP: Hanna Kostyrko: Klechdy domowe, 1960

Zapora z płomieni niby miecz ognisty zamyka widnokrąg.

źródło: KWSJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Górą elewację zamyka, obiegające całość budowli, belkowanie doryckie z fryzem tryglifowym.

źródło: [MK] autorKWSJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Wyrwano go nagle z baraku Drużyny Specjalnej, zatrudnionej przy komorach gazowych i krematorium, przywieziono tutaj, gdzie drzewa spokojnie zamykały horyzont i nigdzie nie było widać kłębiących się, gęstych dymów, roznoszących po okolicy słodkawą woń pieczonego mięsa, ale wyobraźnia podpowiadała mu znajome kształty śmierci, węszył, usiłował przeniknąć wzrokiem ścianę drzew.

źródło: KWSJP: Tadeusz Hołuj: Raj, 1972

Gubałówka, góra (1120 m) zamykająca kotlinę zakopiańską od północy.

źródło: KWSJP: Maciej Pinkwart: Zakopane i Tatry: przewodnik, 1995

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
CO

18. na świat

Definicja

powodować, że ktoś nie jest zainteresowany informacjami płynącymi z skądś i nie chce w związku z nimi zmieniać swego postępowania albo działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

antonimy:  otwierać

Cytaty

Dopiero kiedy zaczął sam podróżować po Indiach, zrozumiał, że jeżdżenie nawet w parze, a co dopiero w większej grupie strasznie zamyka na świat.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Składnia

bez ograniczeń + zamykać +
na CO

Frazeologizmy

coś zamyka podwoje
ktoś przymyka oko na coś
ktoś zamyka oczy na coś
ktoś zamyka coś na patyk
ktoś zamyka cudzysłów
ktoś zamyka drzwi przed nosem komuś
ktoś zamyka granice
ktoś zamyka granicę
ktoś zamyka granice
ktoś zamyka granicę
ktoś zamyka listę
ktoś zamyka na cztery spusty coś
ktoś zamyka nawias
ktoś zamyka usta komuś
ktoś zatyka uszy na coś
ktoś zamyka uszy na coś
Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN