UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chytrość

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. chytry

1.a spryt

Definicja

cecha kogoś, kto radzi sobie w każdej sytuacji i czerpie z niej korzyść dla siebie, postępując przy tym często w sposób, który ma zmylić innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cwaniactwo, cwaniarstwo, cwaność, przebiegłość, spryt, sprytność
antonimy:  frajerstwo

Połączenia

  • mała, wielka; ludzka, własna chytrość
  • przebiegłość i chytrość

Cytaty

[...] to, co u jednych nazywa się mądrością polityczną, u innych nazywa się krętactwem i chytrością [...].

źródło: NKJP: Stefan Themerson: Wykład profesora Mmaa, 1994

[...] aż po dorosłe życie, musieliśmy niektóre książki zdobywać podstępem, chytrością, dzięki koneksjom.

źródło: NKJP: Zakazany smak, Dziennik Polski, 2002-02-23

Szatan z reguły nie jest jakimś szczególnie wyrafinowanym przeciwnikiem i dobrym graczem. Wydaje się, że przy odrobinie szczęścia i chytrości można go bez trudu ograć.

źródło: NKJP: Złowieszczy żart demona, Gazeta Wyborcza, 1995-04-01/1995-04-02

Po co Mąż kusi i wynajmuje Przybysza? Po to, aby mu obezwładnił ojca, Starca nieznośnego, aby go chytrością wyprowadził w pole.

źródło: NKJP: Jan Błoński: Wszystkie sztuki Sławomira Mrożka, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chytrość
chytrości
D. chytrości
chytrości
C. chytrości
chytrościom
B. chytrość
chytrości
N. chytrością
chytrościami
Ms. chytrości
chytrościach
W. chytrości
chytrości

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b sprytne postępowanie

Definicja

czyn będący przejawem radzenia sobie w każdej sytuacji i czerpania z niej korzyści dla siebie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

  • drobna chytrość

Cytaty

Szef agentów uśmiechnął się wyrozumiale. Teraz była jego kolej, żeby przyłapać mnie na drobnej chytrości.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

[...] kupowanie prezentów dla papy było zawsze połączone z drobnymi chytrościami.

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Nauka pływania dla topielców: wypisy z histerii najnowszej 1989-1998, 1999

Używała różnych chytrości, żeby móc zwijać się w kłębek wewnątrz siebie.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1993

[...] dziewczyńskie chytrości prowadziły prosto ku weselnym pieśniom, bo trzeba było dać znać upatrzonemu, że to jego się wybrało na całe życie [...].

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chytrość
chytrości
D. chytrości
chytrości
C. chytrości
chytrościom
B. chytrość
chytrości
N. chytrością
chytrościami
Ms. chytrości
chytrościach
W. chytrości
chytrości

2. skąpstwo

Definicja

pot. 
cecha kogoś, kto niechętnie wydaje pieniądze i nie lubi dzielić się swoimi dobrami materialnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  skąpstwo
antonimy:  hojność
hiperonimy:  chciwość, oszczędność

Cytaty

Łączyła ich też skrzętnie skrywana chłopska przebiegłość i chytrość na pieniądze.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K, 2006

[...] kochała zbierać klasowe pieniądze, choć chytrości i pazerności trudno byłoby zauważyć w jej charakterze.

źródło: NKJP: Łza się w oku kręci..., Dziennik Polski, 2003-09-04

Remontował na czarno mieszkania po szesnaście godzin na dobę i porządnie zarabiał. [...] Spuchł z tej chytrości, zrobił się czerwony na gębie, a pod oczami kołysały mu się sine worki.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

[...] najbardziej przykra była straszliwa chytrość okolicznych mieszkańców, którzy bez jakichkolwiek skrupułów dorabiali się majątków na pątnikach [...].

źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chytrość
chytrości
D. chytrości
chytrości
C. chytrości
chytrościom
B. chytrość
chytrości
N. chytrością
chytrościami
Ms. chytrości
chytrościach
W. chytrości
chytrości

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 26.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json