UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nisza

Chronologizacja

1825, Kuryer Litewski, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nisza
nisze
D. niszy
nisz
C. niszy
niszom
B. niszę
nisze
N. niszą
niszami
Ms. niszy
niszach
W. niszo
nisze

Pochodzenie

fr. niche

niem. nische

wł. nicchia

z łac. nidus 'gniazdo'

1. z rzeźbą

Definicja

archit. 
wnęka w murze, półkolista lub prostokątna, służąca najczęściej jako miejsce do ustawienia w niej rzeźby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nyża, wnęka

Połączenia

  • grobowa, specjalna; pusta nisza
  • jedna nisza
  • coś stoi, znajduje się w niszy

Cytaty

Uwagę zwiedzających przykuwa nisza w zachodniej zewnętrznej ścianie w pobliżu wieży. Znajduje się w niej niewielka pieta.

źródło: NKJP: Marek Weckwerth: Chełmno i okolice, Gazeta Pomorska, 2010-03-13

Po mszy relikwie mają być złożone w specjalnej niszy bocznej ściany przy ołtarzu głównym.

źródło: NKJP: (ASZ): Relikwie św. Jadwigi, Dziennik Polski, 2008-03-25

Po powiększeniu otworu okazało się, że ściana ma półkolistą niszę, a w niej znajduje się bardzo stary fresk.

źródło: NKJP: (WOJ.): Średniowieczne malowidło, Dziennik Polski, 2006-07-15

Chrystus Frasobliwy umieszczony jest na wysokim postumencie o kształcie butelkowym, z niszą na lampę oraz latarnią na ozdobnym, żeliwnym wysięgniku, cała kapliczka osłonięta blaszanym zadaszeniem.

źródło: NKJP: (lex): Chrystus Frasobliwy na Zawodziu, Gazeta Krakowska, 2002-09-12

2. w skale

Definicja

wgłębienie w pionowej skale, w lodzie, w którym może zmieścić się człowiek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nyża

Połączenia

  • głęboka, niewielka; niwalna, osuwiskowa, skalna nisza
  • nisza w skale, w ścianie skalnej

Cytaty

[...] górnik zginąłby zmiażdżony przez skały lub udusiłby się w skalnym rumowisku. Natomiast tam, gdzie był, przy kopalnianym telefonie, utworzyła się nisza o szerokości 80 cm i wysokości metra.

źródło: NKJP: (G): Cudem ocalony, Dziennik Polski, 2006-11-23

Wypadek tu musiał mieć miejsce. Po zjechaniu około trzydziestu metrów zobaczył [...] zwłoki zaklinowane w skalnej niszy o dwadzieścia metrów niżej.

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

Grota Narodzenia składa się z dwóch części: z wydrążonej w skale niszy, ozdobionej srebrną gwiazdą na marmurowej płycie, oraz z niewielkiej kaplicy, do której schodzi się po dwóch stopniach,

źródło: NKJP: Jan Gać: Ziemia Święta Kulturowy przewodnik śladami Jezusa, 2009

Na stokach Śnieżnika występują rumowiska skalne, powstałe w czasie plejstocenu w klimacie peryglacjalnym. Z tego samego okresu pochodzi nisza niwalna w południowym zboczu.

źródło: NKJP: Internet

3. w pokoju

Definicja

część pomieszczenia cofnięta w głąb w stosunku do jednej ze ścian

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nyża, wnęka

Połączenia

  • niewielka, półkolista nisza

Cytaty

Był to największy pokój w kołchozowym mieszkaniu [...]. Niegdyś zapewne spełniał rolę salonu; piękna rozeta na suficie, kaflowy, malowany piec z misternie rzeźbionymi, metalowymi okuciami, dębowy parkiet i półkolista nisza z drzwiami na balkon.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Oto mieszkanie księżny Łowickiej w Belwederze: w wielkim [...] salonie półokrągła nisza, w której stoi kanapa wygodna, familijna, obita tanią materią w kwiatki.

źródło: NKJP: Stanisław Wasylewski: Życie polskie w XIX wieku, 2008

Znajdowałem się w niszy zamkowego lochu, oświetlonego zaledwie paroma pochodniami.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Życie mnicha toczyło się głównie na dziedzińcu przed eremem i w dużym pomieszczeniu, zwykle z niszą zwróconą ku wschodowi, przy której się modlił.

źródło: NKJP: Jerzy Ciechanowicz: Góry śpiewające psalmy, Gazeta Wyborcza, 1998-01-30

4. na rynku

Definicja

pozostawiony w jakiejś dziedzinie działalności człowieka niezagospodarowany obszar, w którym może się rozwijać coś uzupełniającego, drugoplanowego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  luka

Połączenia

  • bezpieczna, dogodna, nowa, odpowiednia, wolna, własna; inna, jakaś, jedna, każda, kolejna, określona, pewna, podobna; rynkowa nisza; niezagospodarowane nisze
  • nisza do wypełnienia, do zagospodarowania
  • nisza na rynku
  • nisza powstała
  • szukać niszy
  • wypełnić, zagospodarować; znaleźć niszę
  • trafić w niszę

Cytaty

Nie ukrywam, że szkoły są dla nas dodatkowym źródłem dochodu, ale przecież my nie wyłudzamy tych pieniędzy, a pobieramy je za konkretne badania. Na rynku usług medycznych powstała nisza i skoro państwa nie stać na zatrudnianie w szkołach lekarzy, to my ją wypełniamy.

źródło: NKJP: Mariusz Pietrzyk: Naciąganie na płatne badanie, Trybuna Śląska, 2002-11-12

Trzeba [...] szukać gospodarczej niszy, która pozwoli zająć Polsce jakieś miejsce w Europie.

źródło: NKJP: Jerzy Pałosz: Sejmowe dryfowanie, Gazeta Krakowska, 2005-05-04

Prywatne firmy świadczące usługi opiekuńcze wypełniają niszę rynkową, pozostawioną przez państwową opiekę społeczną.

źródło: NKJP: Ewa Piłat: Opiekunki do babci poszukuję, Dziennik Polski, 2006-03-10

Z całą pewnością pierwsze lata po wejściu Polski do UE będą dla naszej gospodarki bardzo trudne. Tym bardziej trzeba szukać ekonomicznych nisz: inwestycyjnych i eksportowych.

źródło: NKJP: Ryszard Czarnecki: Polska na Wschodzie, Gazeta Wrocławska, 2002-12-11

Frazeologizmy

nisza ekologiczna
Data ostatniej modyfikacji: 03.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json