UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

upiec się

Chronologizacja

SJPXVII, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. piec II

1. o chlebie

Definicja

zostać przygotowanym do spożycia w piecu lub na ruszcie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Połączenia

chleb upiekł się; pieczeń upiekła się; ziemniaki upiekły się
upiec się na ruszcie
upiec się w ognisku
upiec się do miękkości
upiec się doskonale, źle

Cytaty

	Sztuka na tym polega, by mięso się upiekło i pozostało soczyste, a skórka chrupiąca, ale nie spieczona. źródło: NKJP: Francuski notes: Gęsie pióro maczane w armaniaku, Dziennik Polski - Pejzaż, 2003-10-11
	Ważny był każdy moment związany z przygotowywaniem i spożywaniem - nie można było palić w piecu chlebowym drewnem z drzewa, w które uderzył piorun, bo chleb źle się upiecze. źródło: NKJP: G. Czerwińska: Chleba naszego powszedniego..., Tygodnik Ciechanowski, 2002-05-05
	Czekamy aż ziemniaki zbrązowieją, pokryją się pęcherzami. Na wszelki wypadek sprawdzamy jeszcze drewnianą szpilką - czy rzeczywiście upiekły się już do miękkości. źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Pieczone i smażone, Dziennik Polski - Pejzaż, 2004-01-17
	Kupiliśmy stare ziemniaki, żeby dobrze upiekły się w ognisku. źródło: NKJP: Lidia Ostałowska: Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1995-06-16
	Każdy mógł wypić, ile chciał, krwiste steki doskonałe upiekły się na ruszcie. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	upiekę się	upieczemy się
2 os.	upieczesz się	upieczecie się
3 os.	upiecze się	upieką się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	upiekłem się +(e)m się upiekł	upiekłam się +(e)m się upiekła	upiekłom się +(e)m się upiekło	upiekliśmy się +(e)śmy się upiekli	upiekłyśmy się +(e)śmy się upiekły
2 os.	upiekłeś się +(e)ś się upiekł	upiekłaś się +(e)ś się upiekła	upiekłoś się +(e)ś się upiekło	upiekliście się +(e)ście się upiekli	upiekłyście się +(e)ście się upiekły
3 os.	upiekł się	upiekła się	upiekło się	upiekli się	upiekły się

bezosobnik: upieczono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		upieczmy się
2 os.	upiecz się	upieczcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	upiekłbym się bym się upiekł	upiekłabym się bym się upiekła	upiekłobym się bym się upiekło	upieklibyśmy się byśmy się upiekli	upiekłybyśmy się byśmy się upiekły
2 os.	upiekłbyś się byś się upiekł	upiekłabyś się byś się upiekła	upiekłobyś się byś się upiekło	upieklibyście się byście się upiekli	upiekłybyście się byście się upiekły
3 os.	upiekłby się by się upiekł	upiekłaby się by się upiekła	upiekłoby się by się upiekło	upiekliby się by się upiekli	upiekłyby się by się upiekły

bezosobnik: upieczono by się

bezokolicznik: upiec się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: upiekłszy się

gerundium: upieczenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	upieczenie się	upieczenia się
D.	upieczenia się	upieczeń się
C.	upieczeniu się	upieczeniom się
B.	upieczenie się	upieczenia się
N.	upieczeniem się	upieczeniami się
Ms.	upieczeniu się	upieczeniach się
W.	upieczenie się	upieczenia się

odpowiednik aspektowy: piec się

Składnia

Rz_nieżywotny

upiec się

(na CZYM | w CZYM)

2. komuś się upiekło

Definicja

pot.

nie zostać ukaranym za coś lub nie ponieść konsekwencji czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Połączenia

wszystko się komuś upiecze
komuś upiekło się z racji młodego wieku
jakoś, jeszcze, raz i drugi, rzeczywiście, tym razem, wtedy, znowu się komuś upiekło; teraz się komuś nie upiecze; czasem, może, zawsze się komuś upiecze

Cytaty

Wyglądało na to, że Gawryszkinowi chwilowo się upiekło i jeszcze nie zostanie dziadkiem.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008

Wprawdzie nie można powiedzieć, iż stosuje się zasadę 100 proc. tolerancji, boć przecie niejednemu zdarza się zapłacić mandat albo nawet stanąć przed obliczem wysokiego sądu, ale też niejednemu wszystko uchodzi na sucho. Komu się upiecze, a komu nie i dlaczego? Nigdy nie wiadomo.

źródło: NKJP: Od rzemyczka..., Dziennik Polski - Magazyn, 2002-06-14

- Niech nie myślą ci, co wydawali pozwolenia na budowę, że się im to wszystko upiecze. Zdenerwowani kupcy wyliczali oszustwa, jakich, według nich, dopuszczają się supermarkety.

źródło: NKJP: Kupcy ostrzegają, Dziennik Polski - Kraków, 2001-06-20