UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bogactwo

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp
W postaci: bogatstwo

Pochodzenie

Zob. bogaty

1. zamożność

Definicja

posiadanie bardzo dużej ilości pieniędzy i/lub innych dóbr materialnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  bieda, ubogość, ubóstwo

Połączenia

  • wielkie, ogromne bogactwo; bogactwo materialne;
  • bogactwo regionu, kraju, państwa; bogactwo Kościoła
  • bogactwo i bieda, bogactwo i nędza; bogactwo i władza; bogactwo i szczęście; potęga i bogactwo, siła i bogactwo
  • wyspa bogactwa, źródło bogactwa
  • osiągnąć, zdobyć, zaprzepaścić bogactwo; bogactwo mierzy się czymś
  • olśniewać bogactwem
  • dojść do bogactwa, korzystać z bogactwa
  • rosnąć w bogactwo
  • obnosić się ze (swoim) bogactwem

Cytaty

Wychowana w bogactwie jedynaczka, nie okazywała nigdy zmiennych nastrojów czy humorów.

źródło: NKJP: Dorota Mycielska: Z Kresów do Wielkopolski. Wańkowicze w Jerce, 2002

Jakie „głupstwo” proponuje św. Ignacy w tym rozmyślaniu? Ubóstwo przeciw bogactwu, obelgi i pogarda przeciw zaszczytom światowym, wreszcie pokora przeciw pysze.

źródło: NKJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczenie chrześcijańskie w ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bogactwo
bogactwa
D. bogactwa
bogactw
C. bogactwu
bogactwom
B. bogactwo
bogactwa
N. bogactwem
bogactwami
Ms. bogactwie
bogactwach
W. bogactwo
bogactwa

Inne uwagi

Zwykle lp

2. cenne rzeczy

Definicja

książk. 
rzeczy o dużej wartości materialnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Połączenia

  • wielkie, ogromne, olbrzymie, nieprzebrane, niezmierzone bogactwa; bogactwa materialne; bogactwa kopalne, mineralne, naturalne
  • eksploatacja, wydobywanie, wykorzystywanie bogactw
  • mieć wielkie bogactwa

Cytaty

Wódz [...] przy udziale wielkiej armii pragnie zniszczyć Delfy wraz z ich słynną z wielu bogactw świątynią.

źródło: NKJP: Krzysztof Pawłowski: Retoryka starożytna w kronice Kadłubka. Sztuka narracji, 2004

Wymyślił [...] kanclerz, że należy wojska Michała ostrzeliwać gęsto z 50 dział. Tymczasem żołnierze polscy palili się do walki: Michał słynął z wielkich bogactw, było więc o co się bić.

źródło: NKJP: Polskie dwa lata pomiędzy morzami, Dziennik Polski, 2001-08-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bogactwo
bogactwa
D. bogactwa
bogactw
C. bogactwu
bogactwom
B. bogactwo
bogactwa
N. bogactwem
bogactwami
Ms. bogactwie
bogactwach
W. bogactwo
bogactwa

Inne uwagi

Zwykle lm

3. wartość

Definicja

książk. 
wartościowe dobro niematerialne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  skarb

Połączenia

  • wielkie bogactwo; niezwykłe, prawdziwe bogactwo; bogactwo duchowe, kulturowe, narodowe, przyrodnicze
  • bogactwo człowieka, narodu

Cytaty

Młodzi ludzie – to przyszłościowe bogactwo narodu.

źródło: NKJP: Małgorzata Duda: Problematyka bezrobocia i jej społeczno-duchowych skutków w świetle katolickiej nauki społecznej, 2002

Niezwykłym bogactwem świątyni jest polichromia.

źródło: NKJP: Lipnicka perła, Dziennik Polski, 2003-11-12

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bogactwo
bogactwa
D. bogactwa
bogactw
C. bogactwu
bogactwom
B. bogactwo
bogactwa
N. bogactwem
bogactwami
Ms. bogactwie
bogactwach
W. bogactwo
bogactwa

4. urozmaicenie

Definicja

książk. 
różnorodność i obfitość czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  orgia

Połączenia

  • wielkie, ogromne, olbrzymie, nieprzebrane, niezmierzone bogactwo; niezwykłe, prawdziwe bogactwo; bogactwo biologiczne, gatunkowe
  • bogactwo fauny i flory, natury, zasobów naturalnych, zieleni; bogactwo materiałów; bogactwo galerii; bogactwo barw, form, kształtów; bogactwo środków, treści, znaczeń; bogactwo folkloru, kultury, tradycji; bogactwo języka, myśli; bogactwo pomysłów; bogactwo oferty, wyboru; bogactwo nastrojów
  • bogactwo i piękno, bogactwo i rozmach, bogactwo i różnorodność, bogactwo i uroda

Cytaty

Listy pisane w czasie okupacji do ojca ujawniają dojrzałość, inteligencję i bogactwo przeżyć Krysi, pozostającej nieco w cieniu młodszej siostry.

źródło: NKJP: Dorota Mycielska: Z Kresów do Wielkopolski, Wańkowicze w Jerce, 2002

Jednak w tamtym czasie, w 35-letniej artystce [...] Sekwana przecinająca błyszczącą wstęgą miasto, różnorodność i malowniczość jego mieszkańców, bogactwo muzeów [...] – wszystko to musiało chwilami wywoływać stan euforycznego wręcz uniesienia.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska : Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bogactwo
bogactwa
D. bogactwa
bogactw
C. bogactwu
bogactwom
B. bogactwo
bogactwa
N. bogactwem
bogactwami
Ms. bogactwie
bogactwach
W. bogactwo
bogactwa

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + bogactwo +
(czego)

5. dekoracyjność

Definicja

ozdobność, mająca często świadczyć o zamożności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  prostota

Połączenia

  • bogactwo ornamentu, ubioru, wnętrza, wzorów; detali, faktur, motywów, zdobień
  • bogactwo i przepych

Cytaty

Bogactwo stroju podkreślały naramienne chusty tureckie zwane szaltuchami.

źródło: Internet

Kaflowe obudowy charakteryzują się szeroką paletą kolorystyczną i bogactwem reliefów, tworzących zdobienia poszczególnych elementów.

źródło: NKJP: Domowe ognisko, Dziennik Polski - Dom, 2000-12-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bogactwo
bogactwa
D. bogactwa
bogactw
C. bogactwu
bogactwom
B. bogactwo
bogactwa
N. bogactwem
bogactwami
Ms. bogactwie
bogactwach
W. bogactwo
bogactwa

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 17.01.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json