UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyniosły

Chronologizacja

XVI w., Bor

Pochodzenie

Uprzymiotnikowiony imiesłów z przyrostkiem *-lъ od przedrostkowego czasownika wynieść ‘wznieść w górę’; zob. nieść

1. szczyt

Definicja

książk.

bardzo wysoki, przewyższający coś i górujący nad tym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Połączenia

wyniosły szczyt; wyniosła baszta, budowla, wieża; wyniosłe drzewo; wzgórze, wzniesienie; wyniosłe mury; góry

Cytaty

	Deszcz bębnił w szyby, a wiatr skomlił wśród gałęzi wyniosłej topoli, rosnącej na wprost okna. źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006
	Z okna widać było czuby drzew, a nad nimi wyniosłą basztę zamczyska. źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1996
	Nil płynie spokojnym nurtem, dostrzegam sfinksy, obeliski, majestatyczne kolumny. Widzę wspaniałe mury, zatłoczone świątynie, wyniosłe piramidy, labirynty. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001
	Ujrzał wokół jeziora piętrzące się, dalekie pasma wyniosłych gór. źródło: NKJP: Paweł Huelle: Opowieści chłodnego morza, 2008

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła
D.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłej
C.	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłej
B.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosły	wyniosłe	wyniosłą
N.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłą
Ms.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłej
W.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe
D.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
C.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym
B.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłe
N.	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi
Ms.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
W.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejsza
D.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszej
C.	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszej
B.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejszą
N.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszą
Ms.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wynioślejsi	wynioślejsi	wynioślejsze	wynioślejsze
D.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych
C.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym
B.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejsze
N.	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi
Ms.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych

2.a człowiek

Definicja

książk.

dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	bufoniasty, dęty, dumny, nadęty, pyszny, zarozumialski, zarozumiały
	antonimy:	skromny

Połączenia

wyniosły człowiek, mężczyzna; baron; wyniosła dama, kobieta
dumny i wyniosły

Cytaty

Mock od tego wyniosłego i milczącego Polaka wolał już lożę szyderców w swoim przedziale.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Głowa Minotaura, 2009

Snułem się bezcelowo po korytarzach i salach, w których wrzała zabawa, grając przed otoczeniem, a głównie przed samym sobą wyniosłego artystę, który gardzi pospólstwem i jego igrzyskami, który jest ponad to i “cierpi za miliony”.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 2003

[...]. Polacy giną w innym stylu, dumni i wyniośli do końca.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Wybór Anny, 2010

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła
D.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłej
C.	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłej
B.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosły	wyniosłe	wyniosłą
N.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłą
Ms.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłej
W.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe
D.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
C.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym
B.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłe
N.	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi
Ms.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
W.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejsza
D.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszej
C.	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszej
B.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejszą
N.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszą
Ms.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wynioślejsi	wynioślejsi	wynioślejsze	wynioślejsze
D.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych
C.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym
B.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejsze
N.	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi
Ms.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych

2.b ton

Definicja

książk.

będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	bufoniasty, dumny, nadęty, ważny, zarozumialski, zarozumiały
	antonimy:	skromny

Połączenia

wyniosły gest, głos, ton; chłód, dystans; wyniosła mina, postawa, twarz; obojętność, pogarda; wyniosłe skinienie, spojrzenie; milczenie

Cytaty

- Macie zezwolenie na te występy? Konrad odpowiedział mu jedynie wyniosłym spojrzeniem, nie zniżając się do kłamstwa, które, jak powszechnie wiadomo, i tak ma krótkie nogi.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

Oblewali go na mrozie kilkanaście razy. A gdy wciąż nie jęcząc i nie skarżąc się, pokazywał im umęczoną, ale wyniosłą twarz, w napadzie szału urządzali koncert kopania.

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006

Dziewczyna z furią złorzeczyła starszej kobiecie, ta odpowiadała wyniosłym milczeniem, a bladawy przyglądał się obu, co jakiś czas ze wstrętem zerkając na mnie.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła
D.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłego	wyniosłej
C.	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłemu	wyniosłej
B.	wyniosłego	wyniosłego	wyniosły	wyniosłe	wyniosłą
N.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłą
Ms.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłej
W.	wyniosły	wyniosły	wyniosły	wyniosłe	wyniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe
D.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
C.	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym	wyniosłym
B.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłe
N.	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi	wyniosłymi
Ms.	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych	wyniosłych
W.	wyniośli	wyniośli	wyniosłe	wyniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejsza
D.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszej
C.	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszemu	wynioślejszej
B.	wynioślejszego	wynioślejszego	wynioślejszy	wynioślejsze	wynioślejszą
N.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszą
Ms.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wynioślejsi	wynioślejsi	wynioślejsze	wynioślejsze
D.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych
C.	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym	wynioślejszym
B.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejsze
N.	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi	wynioślejszymi
Ms.	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych	wynioślejszych

Frazeologizmy

jesion wyniosły

Data ostatniej modyfikacji: 09.06.2014