UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

powstrzymywać się

Chronologizacja

1908, SJPWar
W SJPDor cytowane z pism B. Prusa (1847-1912).

Pochodzenie

Zob. trzymać

Definicja

z wysiłkiem rezygnować ze zrobienia, okazania lub wypowiedzenia czegoś

Wymowa

[pofstszymywać sie ] lub pot. [pofsszczymywać sie ], lub pot. [pofszczszymywać sie]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  hamować się
hiperonimy:  opanowywać się

Połączenia

  • powstrzymywać się siłą woli
  • powstrzymywać się od działania, od komentarzy, od łez, od ocen, od palenia, od picia, od płaczu, od pytania, od pracy, od przemocy, od śmiechu, od udziału w czymś
  • powstrzymywać się przed agresją, przed zrobieniem czegoś
  • powstrzymywać się z trudem, z wysiłkiem
  • powstrzymywać się długo
  • musieć, nie móc, nie potrafić, nie umieć, woleć powstrzymywać się

Cytaty

Agnieszka z trudem powstrzymywała się, by nie odpowiedzieć wybuchem na moje wrzaski.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

[...] całą siłą woli powstrzymywał się przed padnięciem na kolana i żebraniem o pomoc.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Była to oczywiście pochwała na wyrost, którą Dyna skwitował niechętnym mruknięciem, powstrzymując się jednak od komentarza.

źródło: NKJP: Irena Matuszkiewicz: Czarna wdowa atakuje, 2009

Protestanci generalnie nie uznają odpustów, kultu świętych, ich relikwii i wizerunków ani postu w rozumieniu powstrzymywania się od spożywania potraw mięsnych, przywiązują natomiast dużą wagę do śpiewanych w trakcie nabożeństw psalmów i pieśni.

źródło: NKJP: Tygodnik Ciechanowski, 2007-03-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. powstrzymuję się
powstrzymujemy się
2 os. powstrzymujesz się
powstrzymujecie się
3 os. powstrzymuje się
powstrzymują się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. powstrzymywałem się
+(e)m się powstrzymywał
powstrzymywałam się
+(e)m się powstrzymywała
powstrzymywałom się
+(e)m się powstrzymywało
powstrzymywaliśmy się
+(e)śmy się powstrzymywali
powstrzymywałyśmy się
+(e)śmy się powstrzymywały
2 os. powstrzymywałeś się
+(e)ś się powstrzymywał
powstrzymywałaś się
+(e)ś się powstrzymywała
powstrzymywałoś się
+(e)ś się powstrzymywało
powstrzymywaliście się
+(e)ście się powstrzymywali
powstrzymywałyście się
+(e)ście się powstrzymywały
3 os. powstrzymywał się
powstrzymywała się
powstrzymywało się
powstrzymywali się
powstrzymywały się

bezosobnik: powstrzymywano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się powstrzymywał
będę się powstrzymywać
będę się powstrzymywała
będę się powstrzymywać
będę się powstrzymywało
będę się powstrzymywać
będziemy się powstrzymywali
będziemy się powstrzymywać
będziemy się powstrzymywały
będziemy się powstrzymywać
2 os. będziesz się powstrzymywał
będziesz się powstrzymywać
będziesz się powstrzymywała
będziesz się powstrzymywać
będziesz się powstrzymywało
będziesz się powstrzymywać
będziecie się powstrzymywali
będziecie się powstrzymywać
będziecie się powstrzymywały
będziecie się powstrzymywać
3 os. będzie się powstrzymywał
będzie się powstrzymywać
będzie się powstrzymywała
będzie się powstrzymywać
będzie się powstrzymywało
będzie się powstrzymywać
będą się powstrzymywali
będą się powstrzymywać
będą się powstrzymywały
będą się powstrzymywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. powstrzymujmy się
2 os. powstrzymuj się
powstrzymujcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. powstrzymywałbym się
bym się powstrzymywał
powstrzymywałabym się
bym się powstrzymywała
powstrzymywałobym się
bym się powstrzymywało
powstrzymywalibyśmy się
byśmy się powstrzymywali
powstrzymywałybyśmy się
byśmy się powstrzymywały
2 os. powstrzymywałbyś się
byś się powstrzymywał
powstrzymywałabyś się
byś się powstrzymywała
powstrzymywałobyś się
byś się powstrzymywało
powstrzymywalibyście się
byście się powstrzymywali
powstrzymywałybyście się
byście się powstrzymywały
3 os. powstrzymywałby się
by się powstrzymywał
powstrzymywałaby się
by się powstrzymywała
powstrzymywałoby się
by się powstrzymywało
powstrzymywaliby się
by się powstrzymywali
powstrzymywałyby się
by się powstrzymywały

bezosobnik: powstrzymywano by się

bezokolicznik: powstrzymywać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: powstrzymując się

gerundium: powstrzymywanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. powstrzymywanie się
powstrzymywania się
D. powstrzymywania się
powstrzymywań się
C. powstrzymywaniu się
powstrzymywaniom się
B. powstrzymywanie się
powstrzymywania się
N. powstrzymywaniem się
powstrzymywaniami się
Ms. powstrzymywaniu się
powstrzymywaniach się
W. powstrzymywanie się
powstrzymywania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: powstrzymujący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. powstrzymujący się
powstrzymujący się
powstrzymujący się
powstrzymujące się
powstrzymująca się
D. powstrzymującego się
powstrzymującego się
powstrzymującego się
powstrzymującego się
powstrzymującej się
C. powstrzymującemu się
powstrzymującemu się
powstrzymującemu się
powstrzymującemu się
powstrzymującej się
B. powstrzymującego się
powstrzymującego się
powstrzymujący się
powstrzymujące się
powstrzymującą się
N. powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującą się
Ms. powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. powstrzymujący się
powstrzymujący się
powstrzymujące się
powstrzymujące się
D. powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujących się
C. powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
powstrzymującym się
B. powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujące się
N. powstrzymującymi się
powstrzymującymi się
powstrzymującymi się
powstrzymującymi się
Ms. powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujących się
powstrzymujących się

odpowiednik aspektowy: powstrzymać się

Składnia

bez ograniczeń + powstrzymywać się +
przed CZYM | od CZEGO + (by) BEZOKOLICZNIK
Data ostatniej modyfikacji: 11.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json