UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zielony I

przymiotnik

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zielony	zielony	zielony	zielone	zielona
D.	zielonego	zielonego	zielonego	zielonego	zielonej
C.	zielonemu	zielonemu	zielonemu	zielonemu	zielonej
B.	zielonego	zielonego	zielony	zielone	zieloną
N.	zielonym	zielonym	zielonym	zielonym	zieloną
Ms.	zielonym	zielonym	zielonym	zielonym	zielonej
W.	zielony	zielony	zielony	zielone	zielona

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zieleni zieloni	zieleni zieloni	zielone	zielone
D.	zielonych	zielonych	zielonych	zielonych
C.	zielonym	zielonym	zielonym	zielonym
B.	zielonych	zielonych	zielonych	zielone
N.	zielonymi	zielonymi	zielonymi	zielonymi
Ms.	zielonych	zielonych	zielonych	zielonych
W.	zieleni zieloni	zieleni zieloni	zielone	zielone

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zieleńszy	zieleńszy	zieleńszy	zieleńsze	zieleńsza
D.	zieleńszego	zieleńszego	zieleńszego	zieleńszego	zieleńszej
C.	zieleńszemu	zieleńszemu	zieleńszemu	zieleńszemu	zieleńszej
B.	zieleńszego	zieleńszego	zieleńszy	zieleńsze	zieleńszą
N.	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszą
Ms.	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zieleńsi	zieleńsi	zieleńsze	zieleńsze
D.	zieleńszych	zieleńszych	zieleńszych	zieleńszych
C.	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym	zieleńszym
B.	zieleńszych	zieleńszych	zieleńszych	zieleńsze
N.	zieleńszymi	zieleńszymi	zieleńszymi	zieleńszymi
Ms.	zieleńszych	zieleńszych	zieleńszych	zieleńszych

Pochodzenie

psł. *zelenъ 'zielony' < 'zieleniejący, dojrzewający''

1. kolor

Definicja

mający kolor świeżej trawy, wiosennych liści, ogórka

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

barwny, kolorowy

Połączenia

zielone oczy; zielony mundur, zielona koszula, suknia; zielone sukno; zielony stolik, stół; zielony groszek, pieprz, pomidor, zielona fasolka, herbata, papryka, pietruszka, sałata, zielone jabłko, piwo, zielone oliwki, warzywa; zielone rośliny, części roślin; zielona strzałka, zielone światło; zielona murawa, trawa, zielone liście, gałęzie, korony (drzew); zielony las, zielona łąka, zielone pastwisko, zielone góry, pagórki, pola; tereny, użytki zielone; zielony szlak, zielona trasa; zielone wody; zielony kolor, odcień, zielona barwa, farba, tonacja, zielone zabarwienie
zielony od mchu, od trawy; zielony ze starości
zielony jak agrest, jak winogrona; jak łąka, jak trawa, jak trawnik; jak nadzieja
intensywnie, jadowicie, lekko, soczyście, wściekle zielony

Cytaty

Na przegniłej, zielonej od pleśni ławeczce na skraju dawnego parku siedział ojciec, wspierając się na dubeltówce, której od dawna nie użył.

źródło: Tadeusz Konwicki: Bohiń

Ławka, którą wybrali dwaj starsi mężczyźni, górowała nad łagodnym stokiem pagórka, natrętnie zielonego, zupełnie jak na pocztówce.

źródło: Piotr Zaremba: Plama na suficie

Zielona, włochata gąsienica wspinała się po patyczku w górę, co chwila unosząc przód ciała, jakby węsząc.

źródło: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji

Składnia

	+	zielony	+
szyk: neutralny

2. o roślinach i owocach

Definicja

niedojrzały

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niedojrzały
	antonimy:	dojrzały, przejrzały

Połączenia

zielony owoc, zielone jabłka, gruszki, orzechy, śliwki..., zielone zboże, owies, pszenica...
jeszcze zielony

Cytaty

W małej konstrukcji z folii, trzy na pięć metrów, wisiało kilka wątłych pomidorków, jeszcze zielonych, obok na rabatach rosła rzodkiew, rośliny strączkowe, marchew, kalarepa, żyto.

źródło: Radosław Kobierski: Harar

Pamiętam czasy, gdy termin ukończenia żniw w moim województwie, województwie katowickim, wyznaczano centralnie, a władze i instancje wojewódzkie chcąc dotrzymać terminu i zameldować o tym jako pierwsze, bo moje województwo musiało być najlepsze kazały w niektórych gminach kosić zielony jeszcze owies.

źródło: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 09.11.1993, 2 kadencja, 2 posiedzenie, 2 dzień

Składnia

	+	zielony	+
szyk: neutralny

3. niedoświadczony

Definicja

pot.

niemający wiedzy lub niedoświadczony w jakiejś dziedzinie

Noty o użyciu

Zwykle w pozycji orzecznika.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Relacje znaczeniowe

synonimy:

niedoświadczony, niezorientowany

Połączenia

zielony !?w temacie czegoś, w sprawie jakiejś
całkiem, całkowicie, kompletnie, zupełnie zielony

Cytaty

	Ja oczywista już wtedy nie byłem zupełnie zielony, już wtedy zdawałem sobie sprawę, że nasza Rzeczpospolita jest ciężko chora i cierpi na wstydliwe i wysoce przykre dolegliwości. źródło: Christian Skrzyposzek: Wolna Trybuna
	Zielony pracownik, przynajmniej na początku, kosztuje więcej niż doświadczony. źródło: Dziennik Polski - 2001-02-02 - Magazyn - Trzecia fala, trzecia wojna?
	Witam, jestem kompletnie zielony !?w tym temacie, ale zawsze mnie to pasjonowało, może czas na samokształcenie. źródło: Internet
	Jestem całkiem zielony !?w temacie budowy. Co prawda działka już kupiona, jednak do tego by zamieszkać we własnym domku jeszcze długa droga. źródło: Internet

Składnia

	+	zielony	+	(w + CZYM)
szyk: neutralny

Informacja normatywna

Połączenie zielony w temacie czegoś uznawane za niepoprawne

4.a cera

Definicja

o skórze twarzy: mająca niezdrowy kolor - blady z odcieniem zielonkawym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

zielona cera, twarz
zielony na twarzy; zielony ze strachu; z chciwości, z wściekłości, z zazdrości

Cytaty

Musieliśmy bardzo kiepsko wyglądać na dworcu - z zielonymi twarzami i bardzo mętnym wzrokiem, z tobołami, walizami […]

źródło: NKJP: Dziennik Polski - 2002-08-24 - Pejzaż - Skrzypek pod skrzydłami anioła

Zrozpaczony Will znajduje ukojenie w ramionach kuracjuszki o zielonej twarzy i zakochanej w nim skrycie pielęgniarki...

źródło: NKJP: Jacek Szczerba: Gazeta Wyborcza nr 55, z dnia 1995/03/06

Składnia

	+	zielony	+
szyk: neutralny

4.b człowiek

Definicja

człowiek mający skórę w niezdrowym kolorze: bladą z zielonkawym odcieniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

zielony na twarzy; zielony ze strachu; z chciwości, z wściekłości, z zazdrości

Cytaty

[…] rzecz dzieje się na lotnisku, przyciskam do piersi jego słynną Zieloną Książeczkę. ...pochylony nade mną zielony z wściekłości mój braciszek.

źródło: NKJP: Tadeusz Zimecki: Ja, Franek…

Składnia

	+	zielony	+	(na + CZYM)\|(z/ze + CZEGO)
szyk: neutralny

5. transport

Definicja

zgodny z wymaganiami ochrony środowiska lub sprzyjający takiej ochronie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ochrona i zanieczyszczenie środowiska

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ekologiczny

Połączenia

zielony transport; zielona kolej

Cytaty

Projekt ma też na celu usprawnienie zielonego transportu w Kopenhadze i stanowi istotny element strategii zakładającej neutralizację emisji dwutlenku węgla w stolicy Danii do 2025 r.

źródło: Internet: transport-publiczny.pl

Rozbudowa drugiej linii metra, zielona spalarnia, kompleks apartamentowców i biur na 100 tys. m2 powierzchni czy szpital na 300 łóżek. To jedne z najciekawszych tegorocznych projektów w Warszawie.

źródło: Internet: buildercorp.pl

Frazeologizmy

dzięcioł zielony
jaszczurka zielona
ktoś nie ma pojęcia
ktoś nie ma zielonego pojęcia
legwan zielony
magiczne oko
zielone oko
na zieloną trawkę
na zielonej trawce
przy zielonym stoliku
ropucha zielona
tereny zielone
wariackie papiery
zielone papiery
wiecznie zielony
zielona energia
zielona fala
zielona granica
zielona karta
zielona linia
zielona noc
zielona recepta
zielona szkoła
zielone berety
zielone lata
zielone płuca
zielone światło
Zielone Świątki
Zielone Święta
zielony listek
zielony liść
zielony ludzik
zielony ludek
zielony papierek
żaba zielona

Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2024