UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

złe

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. złe
złe
D. złego
złych
C. złemu
złym
B. złe
złe
N. złym
złymi
Ms. złym
złych
W. złe
złe

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. zły

1. coś niemoralnego

Definicja

książk. 
to, co jest sprzeczne z zasadami moralności, etyki i religii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Relacje znaczeniowe

antonimy:  dobre

Połączenia

  • namawiać do złego
  • wiele złego

Cytaty

- Nie chcę się usprawiedliwiać - mówił oskarżony - ale w moim życiu działała jakaś tajemnicza siła, która mnie opanowuje co pewien czas i wtedy nie wiem, co robię. [...] Sam nie rozumiem, co pchało mnie do złego.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

- Demonów wszędzie pełno - zauważył kardynał. - W jednym kraju są te, w drugim inne... Nawet i tu... Lecz póki w ludziach nie ma skłonności ku nim, wiele złego uczynić nie mogą.

źródło: NKJP: Zofia Kossak, Błogosławiona wina, 1953

2. coś niekorzystnego

Definicja

książk. 
coś niekorzystnego dla kogoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:  dobre

Połączenia

  • dużo, wiele złego

Cytaty

Nieraz bywałem w takiej matni. Alkohol był moim pogromcą i zbawcą - przez picie spotykało mnie wiele złego, miałem mnóstwo kłopotów i zmartwień, ale kiedy chciałem poczuć się lepiej, musiałem wypić.

źródło: NKJP: Anna Dodziuk, Włodzimierz Kamecki: Wyjść z matni. Proste rozmowy o zgubnym nałogu, 1994

Jak pisze nauczycielka „szkoły życia”: O szkołach specjalnych mówi się bardzo dużo złego.

źródło: NKJP: Anna Sobolewska: Cela. Odpowiedź na zespół Downa, 2009

Może przez ten brak powietrza, to wahanie: życie, śmierć, życie, mam bóle głowy i chory kręgosłup. Przeżyłam dużo złego, ale jestem chyba dobrym człowiekiem. Żyłam tak, jak tego ode mnie wymagano.

źródło: NKJP: Włodzimierz Nowak: Obwód głowy, 2007

3. diabeł

Definicja

książk. 
diabeł

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bies, czart, czort, diabeł, kaduk, kusy II, pokuśnik, zły II
hiperonimy:  demon

Połączenia

  • złe kogoś opętało

Cytaty

Z porządnej rodziny wiódł się ten Michał, ale musiało go złe opętać. Może jaką zostawił i dlatego z żoną ślubną nie siedzi?

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Frazeologizmy

co złego to nie my
drzewo wiadomości dobrego i złego
ktoś bierze za złe komuś
ktoś ma za złe komuś
ktoś poczytuje za złe komuś
ktoś bierze za złe komuś
ktoś ma za złe komuś
ktoś poczytuje za złe komuś
ktoś wziął za złe komuś
ktoś poczytał za złe komuś
licho nie śpi
złe nie śpi
na dobre i na złe I
na dobre i złe
na dobre i na złe II
na dobre i złe
Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
Siła złego na jednego
z dwojga złego
Złego diabli nie biorą
Złego licho nie bierze

Przysłowia

Złego diabli nie wezmą
Złego licho nie weźmie
Dobrego (i) karczma nie zepsuje, (a) złego i kościół nie naprawi
Dobrego karczma nie zepsuje, złego i Kościół nie naprawi
Data ostatniej modyfikacji: 28.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json