UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wielka dama

wielka pani

Odmiana

typ frazy: fraza rzeczownikowa

ż, odmienny: wielka, dama

1. arystokratka

Definicja

kobieta ze sfer arystokratycznych

Warianty

  • wielka pani

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

– Momenty niecodziennych wzruszeń zdarzały się, kiedy napływały dary od prywatnych osób. Jak choćby ten od Karoliny Lanckorońskiej. To była nie tylko wielka dama, ale też wybitny naukowiec i patriotka niewzruszona, uratowana z Ravensbrück tylko dzięki interwencji dworu włoskiego.

źródło: NKJP: Marek Lubaś-Harny: Więzień Wawelu, Gazeta Krakowska, 2005-03-12

Mały Murzynek, niosący tren wielkiej damy, przez wieki dodawał smaku i splendoru dworskim uroczystościom w europejskich stolicach i na magnackich zamkach.

źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994

Potrafiła genialnie grać wielką damę w salonach. W towarzystwie najlepsza, zawsze na pokaz. Celebrowała swoją pałacowość, szlifowała latami jaśniepańskość niby drogocenny kamień.

źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008

Niekiedy przekupki przebierały się w stroje imitujące toalety wielkich dam. Fryzury przystrajały lokami z wiór stolarskich.

źródło: NKJP: (M.L.): Pączki i comber, Gazeta Krakowska, 2002-02-07

Przyjęła mnie w samej tylko śnieżnobiałej koszuli, jak każda bowiem wielka pani przyzwyczajona była pokazywać się bez przyodziewku całej chmarze sług i innych istot postawionych od niej w społecznej hierarchii nieskończenie niżej, których przyjmowała czasem nawet w sypialnej izbie podczas porannej toalety.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

2. polskiej piosenki

Definicja

kobieta utalentowana i odnosząca sukcesy w jakiejś dziedzinie

Warianty

  • wielka pani

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Połączenia

  • wielka dama estrady, jazzu, polityki, polskiego sportu, polskiej lekkoatletyki, polskiej piosenki, sceny

Cytaty

Wisława Szymborska, wielka dama polskiej literatury, przysłała nam swój nowy wiersz. Niechaj jego przesłanie będzie i naszym głosem w sporze z nikczemnością i nienawiścią.

źródło: NKJP: Aleksandra Jakubowska: List rzecznika prasowego rządu..., Gazeta Wyborcza, 1996-01-08

Nie było zaskoczeń w kategorii prezenterów najczęściej oglądanych programów typu talk-show; wyróżniono tu wielką damę amerykańskiej telewizji, ciemnoskórą Oprah Winfrey.

źródło: NKJP: as: Ulubieńcy Ameryki, Trybuna Śląska, 2004-01-13

Podobną radością okazało się partnerowanie wielkiej damie aktorstwa, jaką była Antonina Gordon-Górecka, i Igorowi Przegrodzkiemu w filmie Sekret Romana Załuskiego.

źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997

Ale ten blues pani Peyroux bliższy jest dokonaniom takich dawnych wielkich dam jazzu jak Billie Holiday niż współczesnym elektrycznym dokonaniom w tym gatunku. To płyta dla tych, którzy nie dają się ustawicznie popędzać w kieracie codzienności.

źródło: NKJP: Wojciech Mann: Madeleine Peyroux dla zrelaksowanych, Polityka, 2009-04-04

Wielka Pani polskiej sceny wraca po 17. latach z płytą z nowymi piosenkami. Wczoraj (6. września) miał swoją premierę pierwszy singiel oraz teledysk do niego. Album trafi do sprzedaży 18. września.

źródło: Internet: www.musicformyeyes.pl

Składnia

bez ograniczeń + wielka dama +
CZEGO

3. dumna

Definicja

pejorat. 
kobieta zachowująca się w sposób wyniosły, gdyż uważa się za lepszą od innych

Warianty

  • wielka pani

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Cytaty

Hm, interesujące... ale spójrz, jeśli będę ignorować to pomyśli: „Aha! Teraz wielka dama się obraziła. Dobra, niejedna rybka pływa w morzu”....

źródło: NKJP: Internet

W agencie pokazała prawdziwą twarz. Przede wszystkim wydała mi się bardzo wyniosła. Wielka dama...

źródło: Internet: pudelek.pl

Przyjechało toto za chlebem z kurnej wiochy, z głębokiej zabitej dechami Rzeszowszczyzny albo Białostocczyzny i teraz to wielka pani, „warsiawianka” [...].

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 08.01.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json