UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nadziać

Chronologizacja

SStp: (inne znaczenie), SPXVI, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. dziać

1. farszem

Definicja

wypełnić produkt spożywczy jakąś masą lub włożyć coś do jego wnętrza

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  napełnić

Połączenia

  • nadziać ciasto francuskie, daktyle, kiszki, kiełbaski, kurczaka, oliwki, śledzie, śliwki
  • nadziać farszem, jagodami, kartoflami, kremem
  • coś nadziane czymś jak kaczka farszem, jak kasza skwarkami

Cytaty

Daktyle po usunięciu z nich pestek nadziejesz orzechami albo utartym pieprzem; posolisz po wierzchu, ugotujesz w rozpuszczonym miodzie i podasz.

źródło: NKJP: Cacaius Rebus, Cosiek, Puella: Kuchnia Rzymian, 2008-06-22, Internet

Utłuc w moździerzu na masę 12 1/2 deka (1/4 funta) migdałów obranych, dodać soku lub konfitur i tym nadziać środki jabłek, układając na półmisku.

źródło: NKJP: Czerwone jabłuszko, Dziennik Polski - Pejzaż, 2001-10-20

Ponieważ nie zawsze można u nas dostać świeżą ostrą paprykę, więc przy użyciu słodkiej należy zaostrzyć smak farszu lub do naczynia, w którym będą się gotowały nadziane papryki, wrzucić pokruszoną czuszkę.

źródło: NKJP: Turecki pieprz, Dziennik Polski - Pejzaż, 2002-10-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadzieję
 nadziejemy
2 os. nadziejesz
 nadziejecie
3 os. nadzieje
 nadzieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziałem
+(e)m nadział
 nadziałam
+(e)m nadziała
 nadziałom
+(e)m nadziało
 nadzialiśmy
nadzieliśmy
+(e)śmy nadziali
+(e)śmy nadzieli
 nadziałyśmy
+(e)śmy nadziały
2 os. nadziałeś
+(e)ś nadział
 nadziałaś
+(e)ś nadziała
 nadziałoś
+(e)ś nadziało
 nadzialiście
nadzieliście
+(e)ście nadziali
+(e)ście nadzieli
 nadziałyście
+(e)ście nadziały
3 os. nadział
 nadziała
 nadziało
 nadziali
nadzieli
 nadziały

bezosobnik: nadziano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziejmy
2 os. nadziej
 nadziejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziałbym
bym nadział
 nadziałabym
bym nadziała
 nadziałobym
bym nadziało
 nadzialibyśmy
nadzielibyśmy
byśmy nadziali
byśmy nadzieli
 nadziałybyśmy
byśmy nadziały
2 os. nadziałbyś
byś nadział
 nadziałabyś
byś nadziała
 nadziałobyś
byś nadziało
 nadzialibyście
nadzielibyście
byście nadziali
byście nadzieli
 nadziałybyście
byście nadziały
3 os. nadziałby
by nadział
 nadziałaby
by nadziała
 nadziałoby
by nadziało
 nadzialiby
nadzieliby
by nadziali
by nadzieli
 nadziałyby
by nadziały

bezosobnik: nadziano by

bezokolicznik: nadziać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: nadziawszy

gerundium: nadzianie

imiesłów przymiotnikowy bierny: nadziany

odpowiednik aspektowy: nadziewać

Składnia

Rzosobowy + nadziać +
CO + CZYM

2. na rożen

Definicja

wbić na coś ostrego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nabić

Połączenia

  • nadziać dzika, prosię
  • nadziać na gwóźdź, na haczyk, na nóż, na pal, na patyk, na pręt, na rożen, na ruszt, na szpikulec, na widelec, na widły, na wykałaczki
  • nadziać krzywo

Cytaty

Po obiedzie postanowiliśmy „zapolować” na piranie. Jedną z ryb pokroiliśmy, a jej kawałki nadzialiśmy na prowizoryczne haczyki.

źródło: NKJP: Kąpiel wśród... pirani, Dziennik Polski - Podróże, 2000-09-19

Głównym punktem myśliwskiego spotkania było, oczywiście, polowanie. [...] Skończyło się na pamiątkowym zdjęciu z nieużywanymi tego dnia strzelbami i na rożen trzeba było nadziać prosię zamiast dzika.

źródło: NKJP: (PK): Las uczy pokory, Dziennik Polski - Bochnia, 2000-11-08

Na zestawionych stołach, pokrytych prawie do ziemi białymi obrusami, stały baterie kieliszków, platerowane kubełki z butelkami szampana i kryształowe naczynia pełne słonych paluszków, krakersów i oliwek nadzianych na wykałaczki.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Mój ojciec rozpalił małe ognisko, nad którym obaj z Wronkiem opiekaliśmy nadziane na patyk plasterki słoniny z cebulą.

źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadzieję
 nadziejemy
2 os. nadziejesz
 nadziejecie
3 os. nadzieje
 nadzieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziałem
+(e)m nadział
 nadziałam
+(e)m nadziała
 nadziałom
+(e)m nadziało
 nadzialiśmy
nadzieliśmy
+(e)śmy nadziali
+(e)śmy nadzieli
 nadziałyśmy
+(e)śmy nadziały
2 os. nadziałeś
+(e)ś nadział
 nadziałaś
+(e)ś nadziała
 nadziałoś
+(e)ś nadziało
 nadzialiście
nadzieliście
+(e)ście nadziali
+(e)ście nadzieli
 nadziałyście
+(e)ście nadziały
3 os. nadział
 nadziała
 nadziało
 nadziali
nadzieli
 nadziały

bezosobnik: nadziano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. nadziejmy
2 os. nadziej
 nadziejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. nadziałbym
bym nadział
 nadziałabym
bym nadziała
 nadziałobym
bym nadziało
 nadzialibyśmy
nadzielibyśmy
byśmy nadziali
byśmy nadzieli
 nadziałybyśmy
byśmy nadziały
2 os. nadziałbyś
byś nadział
 nadziałabyś
byś nadziała
 nadziałobyś
byś nadziało
 nadzialibyście
nadzielibyście
byście nadziali
byście nadzieli
 nadziałybyście
byście nadziały
3 os. nadziałby
by nadział
 nadziałaby
by nadziała
 nadziałoby
by nadziało
 nadzialiby
nadzieliby
by nadziali
by nadzieli
 nadziałyby
by nadziały

bezosobnik: nadziano by

bezokolicznik: nadziać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: nadziawszy

gerundium: nadzianie

imiesłów przymiotnikowy bierny: nadziany

odpowiednik aspektowy: nadziewać

Składnia

Rzosobowy + nadziać +
CO + na CO
Data ostatniej modyfikacji: 16.04.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN