UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rywal

Chronologizacja

1467, SStp
Inne znaczenie: 'szwagier'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rywal
rywale
ndepr
rywale
depr
D. rywala
rywali
C. rywalowi
rywalom
B. rywala
rywali
N. rywalem
rywalami
Ms. rywalu
rywalach
W. rywalu
rywale
ndepr
rywale
depr

Pochodzenie

fr. rival

z łac. rīvālis 'konkurent w miłości’ < sąsiadujący z kimś przez potok’; od: rīvus ‘potok'

1. do fotela prezydenta

Definicja

osoba lub grupa osób, która współzawodniczy o coś z inną osobą lub grupą osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  konkurent, współzawodnik

Połączenia

  • polityczny, partyjny; demokratyczny; główny, poważny, prawdziwy; doświadczony, mocny, niepokonany, potężny, silny, wielki, zwycięski; groźny, niebezpieczny, trudny; niewygodny; godny, równorzędny; łatwy, pokonany, słabszy; faworyzowany, sławny, wyżej notowany; bezpośredni, lokalny, najbliższy; potencjalny; dawny, dzisiejszy, finałowy, niedawny, nowy, odwieczny; francuski; grający; kolejny; mój, nasz... rywal; amerykańscy, krajowi, zagraniczni; rynkowi rywale
  • rywal drużyny, reprezentacji (Polski), zespołu; zawodników; piłkarzy; gospodarzy; Małysza, Wałęsy; Microsoftu; rywale bydgoszczan, katowiczan, łodzian, torunian...; Groclinu, Olimpii, Widzewa, Wisły...; Polski; Polaków
  • rywal dla lidera; rywal do awansu, do defensywy, do fotela prezydenta, do tronu; rywal z drużyny, z ekstraklasy, z grupy, z klasy, z pary; z boiska, z czołówki, z regionu; z Gdyni, z Warszawy, z Wrocławia...; z Niemiec; z Zachodu, z zagranicy; rywal zza miedzy
  • rywal na boisku; na rynku procesorów, serwerów, walutowym...; na trasie; rywal w wyborach, w walce o awans, prezydenturę, tytuł...; w barażach; w eliminacjach, w rozgrywkach; w klasyfikacji, w jakiejś kategorii; w biegach, w meczu, w turnieju, w wyścigu; w ćwierćfinale, w finale, w półfinale; w ekstraklasie, w grupie, w lidze; w drugiej rundzie, w ostatniej kolejce
  • cios; akcja, defensywa, gra; klasa, postawa, przeciwdziałania, słabość; boisko, bramka, kosz, pole karne, siatka; błąd rywala; możliwości; atak, obrona; bramkarz, gracz, obrońcy, piłkarz; rzuty; oddech rywali
  • obawa, respekt przed rywalem; kontakt, spotkanie; konfrontacja, walka, starcie; mecz, pojedynek; kłopoty, problemy z rywalem
  • bać się, obawiać się, przestraszyć się; pozbyć się rywala
  • dorównać/dorównywać; narzucić coś, przeszkodzić/przeszkadzać rywalowi; gratulować; oddać zwycięstwo, seta..., ustępować; odebrać/odbierać coś; strzelić, zaaplikować ileś bramek, goli; uciekać; ulegać; zrewanżować się rywalom
  • mieć; przewyższać; lekceważyć, zlekceważyć; atakować, sfaulować, kopnąć/kopać, zaatakować; blokować, kontrolować, kryć; dogonić/doganiać, gonić; ograć/ogrywać, pokonać, wyprzedzić/wyprzedzać; powalić, przewrócić/przewracać; punktować, wypunktować; zaskoczyć/zaskakiwać rywala; oceniać; gromić, rozgromić, wyeliminować, zdeklasować, zmiażdżyć, znokautować, zwyciężyć; przeskoczyć rywali
  • być, stać się rywalem
  • grać, zmierzyć się; przegrać/przegrywać, rozprawić się, uporać się, wygrać/wygrywać z rywalem; podzielić się punktami; walczyć z rywalami

Cytaty

W kolejnym meczu hokejowych mistrzostw świata grupy B rywalem reprezentacji Polski była Rumunia.

źródło: NKJP: Jarosław Śliżewski: Dwa centymetry, Gazeta Wyborcza, 1994-04-14

Naszym rywalem do organizacji MŚ jest Amsterdam.

źródło: NKJP: Piotr Talaga: Wiosła po poznańsku, Głos Wielkopolski, 2005-05-28

[...] niemieccy piłkarze mają bardzo duże szanse zagrać w finale, ponieważ ich prawdopodobni rywale w ćwierćfinale i półfinale są łatwi do pokonania.

źródło: NKJP: MIK: Cesarz stawia na swoich, Trybuna Śląska, 2002-06-18

Włosi byli rywalami Polaków w eliminacjach mistrzostw świata.

źródło: NKJP: Rafał Musioł: Rozpędzony orzeł, uspiony tygrys, Trybuna Śląska , 2003-11-14

W finale ambitnie walczący wrocławianin przez pewien czas jechał na drugim miejscu, ale później popełnił błąd i dał się wyprzedzić rywalom.

źródło: NKJP: Sport żużlowy, Gazeta Poznańska, 2006-08-28

Składnia

bez ograniczeń + rywal +
(KOGO/CZEGO) + (do CZEGO)
bez ograniczeń + rywal +
(CZYJ) + (do CZEGO)
bez ograniczeń + rywal +
(KOGO/CZEGO) + (w CZYM)
bez ograniczeń + rywal +
(CZYJ) + (w CZYM)

2. do ręki

Definicja

mężczyzna, który konkuruje z innym mężczyzną, starając się zdobyć uczucia kobiety

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  konkurent

Połączenia

  • szczęśliwy; potencjalny; niedawny; mój rywal

Cytaty

Dla mojego męża każdy mężczyzna, z którym pracuję, rozmawiam, czy którego poznaję to potencjalny rywal i kochanek.

źródło: NKJP: Ryszard Smoliński: Zazdrość zabija prawdziwą miłość, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-02-06

- Piotrek pisał coś do ciebie? - zaciekawił się Gucio po wzmiance o tacie Szkodnika. Interesowało go bowiem, jakie atrakcje mogły czekać w Tunezji na jego niedawnego rywala do serca Lutki.

źródło: NKJP: Marcin Pałasz: Dziwne przypadki Ferdynanda Szkodnika, 2010

[...] reżyser mocno na przykład przesadził w długości pojedynku Fanfana z rywalem do ręki pięknej Adeliny.

źródło: NKJP: Henryk Tronowicz: Bohater mimo woli, Dziennik Bałtycki, 2004-05-17

Zosia, co migrenę miała ponoć wielką, wychodzi z domu, pilnie się rozgląda i szybkim krokiem oddala się. Dokąd? Ha, właśnie! Może na spotkanie z moim rywalem?

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 5 (Krawiec 1964, Tango 1964,Czarowna noc 1963, Śmierć porucznika 1963) , 1967

Składnia

bez ograniczeń + rywal +
(KOGO)
bez ograniczeń + rywal +
(CZYJ)
Data ostatniej modyfikacji: 01.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json